III SA/Gl 365/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w likwidacji w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że spółka nie otrzymuje obecnie żadnych przychodów, nie posiada rachunków bankowych ze względu na ich likwidację. Spółka zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej już w 2015 r., nie posiada żadnych wierzytelności, ruchomości, nieruchomości, ani środków pieniężnych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 100.000 zł, w ogóle nie posiada żadnych środków trwałych, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-) 284.380,66 zł. Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka nie posiada żadnego rachunku bankowego i w ogóle nie posiada żadnego majątku. Spółka dołączyła do druku urzędowego formularza PPPr: bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r. i rachunek zysków i strat za okres od dnia 10 września 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. wraz ze sprawozdaniem z działalności spółki za okres od dnia 10 września 2015 do dnia 31 grudnia 2015 r. i informację dodatkową. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 10 czerwca 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy (bądź dokument wystawiony przez bank i potwierdzający fakt likwidacji rachunków bankowych) oraz raport kasowy spółki, obrazujący stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca. W odpowiedzi na to wezwanie, do akt sprawy nadesłano: zeznania podatkowe CIT – 8 za rok 2014 i 2015, deklaracje VAT – 7 za okres od listopada 2015 r. do kwietnia 2016 r.; ewidencję środków trwałych (stan na dzień 21 czerwca 2016 r.) oraz tytuły egzekucyjne oraz zawiadomienia o wszczęciu egzekucji. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca spółka nie dołączyła do akt sprawy kompletu dokumentów, o które była wzywana pismem referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2016 r. Wbrew wyraźnie sprecyzowanemu wezwaniu, nie nadesłano do akt sprawy raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca. Dane wynikające z tego raportu byłyby bardzo istotne dla ustalenia rzeczywistych możliwości płatniczych spółki. Z raportu kasowego wynikałoby mianowicie, czy spółka dysponuje w swojej kasie jakąkolwiek żywą gotówką, a jeżeli tak – to w jakiej wysokości. Analiza tego raportu mogłaby wskazać czy spółka rzeczywiście spełnia przesłanki skutkujące uwzględnieniem jej wniosku w całości, bądź w części. Tymczasem brak jest w aktach sprawy tego dokumentu źródłowego. Jednocześnie brak w aktach sprawy wyciągu z rachunku bankowego (rachunków bankowych) prowadzonych przez spółkę. W wezwaniu referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2016 r. wyraźnie wskazano, że w przypadku likwidacji rachunku bankowego – jak stwierdził wnioskodawca na druku urzędowego formularza PPPr – należało przedłożyć stosowne zaświadczenie wystawione przez bank, które potwierdzałoby ten fakt. Tymczasem pełnomocnik procesowy wnioskodawcy, w piśmie przewodnim z dnia 21 czerwca 2016 r., oświadczył, że "banki wypowiedziały spółce umowy w tym zakresie, jednakże spółka nie pozostaje już w posiadaniu przedmiotowych oświadczeń banków". Do akt dołączono jednocześnie zawiadomienia organu egzekucyjnego o zajęciu rachunku bankowego. Trudno dać wiarę twierdzeniu, że profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, spółka kapitałowa, nie posiada stosownych oświadczeń potwierdzających fakt wypowiedzenia umów rachunków bakowych (a więc de facto likwidacji tych rachunków). Tak więc nie zostały wyjaśnione istotne wątpliwości co do stanu żywej gotówki posiadanej przez wnioskodawcę. Brak jest bowiem raportu kasowego spółki, jak również brak w aktach wyciągów z rachunków bankowych prowadzonych przez wnioskodawcę bądź dokumentu potwierdzającego fakt likwidacji tych rachunków. W tym zakresie dysponujemy jedynie oświadczeniami wnioskującej spółki, które nie są poparte jakimkolwiek materiałem źródłowym. W efekcie brak materiału źródłowego do poczynienia stosownych ustaleń w tym zakresie, a w konsekwencji stwierdzenia, czy skarżąca rzeczywiście spełnia przesłankę skutkującą uwzględnieniem jej wniosku. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.