III SA/Gl 369/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędzia Asesor WSA Małgorzata Walentek Sędzia Asesor WSA Krzysztof Targoński Protokolant Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. przy udziale --- sprawy ze skargi Instytutu A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., działając w oparciu o przepisy art. 1 pkt 2 i art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity z 1998 r. Dz. U. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) oraz § 1, 7 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.), odmówił G.B. stwierdzenia choroby zawodowej uszkodzenia słuchu wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do w/w rozporządzenia. W uzasadnieniu powyższego wskazał, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez właściwą do tego placówkę służby zdrowia oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a tą chorobą. W tym celu G.B. został skierowany na badania do Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S., gdzie rozpoznano u niego [...] – nie kwalifikujący się do rozpoznania choroby zawodowej. Jednocześnie opierając się na wynikach przeprowadzonego w miejscu pracy dochodzenia epidemiologicznego, Powiatowy Inspektor Sanitarny ustalił, że w okresie czynnej pracy zawodowej w/w zatrudniony był w latach 1966 do 1973 w Hucie B jako wytapiacz pieców szklarskich, natomiast od 1973 do 1975 w Zakładach C jako st. palacz pieców obrotowych, a dalej od 1975 do nadal w Instytucie A na stanowiskach: technologa, formierza i operatora urządzeń rozdrabniających - gdzie pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej (poziom hałasu przekraczał bowiem 82 dBA). Z uwagi jednak na to, że kompetentna placówka diagnostyczna (I stopnia), w wydanym w dniu [...] orzeczeniu, jednoznacznie wykluczyła zawodowy charakter rozpoznanego urazu akustycznego Powiatowy Inspektor Sanitarny uznał, iż brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u G.B. Od powyższej decyzji w/w wniósł odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., w którym zakwestionował przebieg pracy zawodowej wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniósł bowiem, że w latach 1966 do 1973 faktycznie pracował w Hucie B (w tym służba wojskowa) jednakże pominięto, że jeden miesiąc w 1973 r. przepracował w Hucie D na stanowisku topiarza wanien szklanych, z narażeniem na hałas ponadnormatywny pochodzący od wentylatorów studzących "obmurze" pieca szklarskiego oraz kompresora utrzymującego ciśnienie powietrza potrzebne do formowania wyrobów. Podobnie w latach 1973-1975 zatrudniony był w Zakładach C na stanowisku palacza pieców obrotowych, gdzie wykonywał prace z narażeniem na działanie hałasu. Ten bowiem pochodził od wentylatora podającego do pieca mieszankę pyłu węglowego i powietrza. Stosowane tam urządzenia tłumiące hałas niewiele pomagały, albowiem palacz pieca musiał przez osiem godzin znajdować się tuż przy wentylatorze. Wyjaśnił ponadto, że w Instytucie A, gdzie obecnie pracuje, do roku 1982 r. pracował jako technolog, ale wykonywał również prace fizyczne polegające na paleniu pieców gazowych. Powietrze potrzebne do spalania gazu pochodziło z wentylatora znajdującego się tuż przy piecach, którego moc wynosiła [...] kW. Po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., decyzją z dnia [...] nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 1 pkt 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90, poz. 575 ze zm.), uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i stwierdził u G.B. chorobę zawodową narządu słuchu wymienioną w poz. 15 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu swego stanowiska wskazał, że w okresie zatrudnienia G.B. eksponowany był na działanie hałasu ponad normy higieniczne tzn., że pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłego urazu akustycznego. Z uwagi jednak na to, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest przede wszystkim orzeczenie przez kompetentną placówkę diagnostyczną służby zdrowia istnienia schorzenia, zakwalifikowanego przez lekarzy orzeczników do odpowiedniej jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych, a dopiero później ustalenie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i w miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem – G.B. został skierowany do Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Ponieważ przeprowadzone u niego badania lekarskie potwierdziły [...], obniżenie ostrości słyszenia w UP-[...] dB, a w UL-[...] dB Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uznał, iż G.B. kwalifikuje się do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego (vide: wyrok SN z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. akt III RN 198/00 i 14 marca 2002 r. sygn. akt III RN 78/01) brak jest podstaw do tego by z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu z uwagi na wielkość niedosłuchu, jeżeli wykazano, że uszkodzenie to zostało spowodowane hałasem w miejscu pracy. Wobec powyższego – zdaniem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego – złożone odwołanie zasługiwało na uwzględnienie. Fakt wieloletniej pracy zawodowej G.B. w narażeniu na hałas ponadnormatywny oraz rozpoznanie u niego odbiorczego uszkodzenia słuchu związanego z warunkami pracy, które jedynie ze względu na wielkość tego uszkodzenia nie zakwalifikowano do choroby zawodowej wymienionej w poz. 15, przemawiało za stwierdzeniem choroby zawodowej u w/w. Od powyższej decyzji Instytut A wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem domagał się jej uchylenia. W uzasadnieniu powyższego zakwestionował fakt jakoby G.B. w trakcie zatrudnienia u skarżącego był narażony na działanie hałasu zwłaszcza ponadnormatywnego. Z akt sprawy wynika bowiem, że ten pracował na rożnych stanowiskach, a tylko na jednym z nich i to przez krótki okres występowało nieznaczne przekroczenie normy. Ponadto na uwagę zasługuje również fakt, iż rozpoznany przypadek jest odosobniony, albowiem wcześniej nie odnotowano podobnych schorzeń wśród pozostałego personelu skarżącego. Podobnie w dotychczasowej organizacji pracy nie odnotowano żadnych zaniedbań w odniesieniu do warunków bezpieczeństwa, które mogłyby stwarzać potencjalne ryzyko choroby zawodowej narządu słuchu. Oprócz aparatury badawczej Instytut dysponuje bowiem również urządzeniami do prób technologicznych i produkcji małomontażowej, których ewentualna uciążliwość jest zdecydowanie mniejsza w porównaniu z urządzeniami przemysłowymi. Częste robocze kontakty Instytutu z zakładami produkcyjnymi z obszaru ceramiki technicznej i szkła, metalurgii żelaza, metalurgii metali nieżelaznych oraz wynikająca stąd znajomość realiów uzasadniają stwierdzenie, że uciążliwość pracy na stanowiskach zajmowanych przez G.B. w Instytucie była niewspółmiernie niższa niż w podanych wcześniej obszarach gospodarki. Tym samym twierdzenie jakoby fakt zatrudnienia w warunkach narażenia na ponadnormatywny hałas został udowodniony nie znajduje – zdaniem skarżącego – potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Organ orzekający nie wykazał bowiem istnienia związku przyczynowego między warunkami pracy, a rozpoznanym u pracownika schorzeniem, co wyklucza możliwość stwierdzenia u niego choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., podtrzymując w całości swoje argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga wniesiona przez Instytut A nie może być uwzględniona. Zgodnie z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1270 ze zm.) – określaną dalej w skrócie jako "p.p.s.a."- sąd uwzględnia skargę na decyzję administracyjną, jeżeli stwierdzi: - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, - inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, - przyczyny nieważności decyzji określone w art. 156 K.p.a., - wydanie decyzji z naruszeniem prawa z przyczyn określonych w K.p.a. Żadna z powyższych przesłanek uwzględnienia skargi na decyzję w niniejszej sprawie nie zaistniała. Sąd nie podzielił zarzutu strony skarżącej, jakoby zaskarżona decyzja naruszała prawo wskutek błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. Zakres ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej wynika z przepisów prawa materialnego znajdujących w niej zastosowanie. Stanowiący tu podstawę rozstrzygnięcia przepis § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 8 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) stanowił: "Za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy." Wynikało zatem z niego, iż rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie choroby zawodowej wymagało dokonania następujących ustaleń: - czy u danej osoby występuje choroba określona w wykazie chorób zawodowych, - czy jest ona spowodowana występowaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Nie jest przy tym sporne, iż u G.B. występuje obustronny niedosłuch typu mieszanego, a więc taki, który powodowany jest działaniem hałasu (poz. 15 wykazu chorób zawodowych). Zarzuty strony skarżącej zmierzają w kierunku błędu w ustaleniach faktycznych dotyczących występowania czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku jego pracy, ale nie mają uzasadnienia. W aktach administracyjnych znajdują się dokumenty potwierdzające występowanie w środowisku pracy skarżącego hałasu przekraczającego dopuszczalne normy higieniczne. Są to: zaświadczenie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z [...], dotyczące stanowisk pracy w Zakładach C, gdzie poziom hałasu sięgał 87, 89, 90 i 100 dB i Formularz dochodzenia epidemiologicznego sporządzony przez Powiatową Stację Epidemiologiczną w G. [...], dotyczący stanowisk pracy u strony skarżącej, z którego wynika, że G.B., pracując jako formierz narażony był na hałas o poziomie 89 dB, a jako operator urządzeń rozdrabniających – 83 dB (formularz ten jest podpisany przez Inspektora BHP Instytutu A. Trzeba tu jednocześnie zwrócić uwagę na to, że środowisko pracy danej osoby, o jakie chodziło w przepisie § 1 ust. 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów, nie może być ograniczone do warunków pracy występujących u ostatniego pracodawcy. Takie ograniczenie nie znajduje umocowania w jego treści, chodziło w nim o środowisko pracy danej osoby, występujące w czasie jej aktywności zawodowej. Natomiast udział w postępowaniu zakładu pracy, w którym pracownik był ostatnio narażony na działanie czynnika wywołującego rozpoznaną chorobę zawodową, nawet, jak pisze to strona skarżąca – przez krótki okres i w nieznacznym stopniu, uzasadniony był brzmieniem § 10 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia, który nakazywał doręczenie decyzji temu zakładowi. Nie jest to równoznaczne ze stwierdzeniem, iż warunki pracy wyłącznie w tym zakładzie wywołały u pracownika chorobę zawodową, jak również nie może być to rozpatrywane w kategoriach winy, gdyż nie temu służy postępowanie administracyjne. Tak więc nie można skutecznie zarzucać zaskarżonej decyzji, iż została wydana na podstawie błędnie ustalonych faktów, gdyż tak nie jest, występowanie w środowisku pracy G.B., w tym i u strony skarżącej, ponadnormatywnego hałasu ma swe podstawy w materiale dowodowym. Bez znaczenia przy tym jest, czy G.B. był jedynym pracownikiem, u którego wystąpiła ta choroba zawodowa, czy też pracowników takich było więcej. Tak więc przy braku w samej skardze uzasadnionych podstaw do jej uwzględnienia i jednocześnie przy braku takich podstaw, które Sąd byłby zobowiązany uwzględnić z urzędu skargę należało oddalić w z mocy art. 151 p.p.s.a., co też Sąd orzekł w sentencji wyroku.