III SA/Gl 370/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 29 marca 2016 r. skarżąca Spółka domagała się zwolnienia z kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W jego uzasadnieniu podała, że z tytułu sprzedaży hurtowej [...] i [...] nie wykazuje obecnie dochodu. W ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 12.180,53 zł. Nie posiada też środków trwałych, które mogłaby spieniężyć, celem uiszczenia wpisu sądowego. Wprawdzie jej kapitał zakładowy wynosi 120.000,00 zł, niemniej jednak miesięczne wydatki, które generuje, niezależnie od posiadanych w kwocie 643,00 zł zobowiązań kształtują się na poziomie 3.321,48 zł. Ponadto z uwagi na wykonywane przez [...][...] Urząd Skarbowy w S. czynności egzekucyjne w postaci zabezpieczenia rachunku bankowego i majątku utrudnione lub wręcz niemożliwe jest prowadzenie bieżącej działalności. Dlatego też nie jest w stanie uiścić nawet 1% należności podatkowych ustalonych w zaskarżonej decyzji. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono nieuwierzytelnione wydruki: - sprawozdań finansowych za lata 2014/2015; - ewidencji środków trwałych; - raportów kasowych z 2014 i 2015 r.; - zeznania podatkowego CIT-8 za 2015 r. Ponadto w piśmie z dnia 23 czerwca 2016 r. poinformowano, że pozostałe dokumenty źródłowe, o które Spółka była wzywana zostaną przedłożone w terminie późniejszym. Dotychczasowy prezes zarządu ustąpił bowiem ze stanowiska, a nadto złożył wniosek o ogłoszenie upadłości, którego odpis na dzień 18 lipca 2016 r. nie został Spółce doręczony. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu o ile ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie opłat sądowych i wydatków. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka nie wykazała aby złożony przez nią wniosek zasługiwał na uwzględnienie. Do dnia dzisiejszego nie przedłożyła bowiem wyciągów z posiadanych rachunków bankowych oraz dokumentów potwierdzających, że do zgromadzonych tam środków skierowana została egzekucja. Nie wskazała również na jakim etapie jest prowadzone postępowanie o ogłoszenie upadłości. Jedyna informacja w tym zakresie została zamieszczona w części wstępnej do sprawozdania finansowego oraz w piśmie z dnia 18 lipca 2016 r., z której ustalono, że odpis postanowienia zapadłego w tym przedmiocie nie został jej nadesłany, podczas gdy składając wniosek o ogłoszenie upadłości zobligowana była go uzasadnić i dołączyć do niego stosowne dokumenty źródłowe obrazujące jej sytuację finansową. W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stało na przeszkodzie, aby te dołączyć do akt niniejszej sprawy. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza bowiem gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Dlatego niedostarczenie żądanych dokumentów musi mieć wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Tym bardziej, że samo ogłoszenie upadłości, o ile w rozpoznawanej sprawie nastąpiło, nie powoduje konieczności przyznania prawa pomocy, chociażby z tego powodu, że istnieje masa upadłości, tj. majątek który umożliwia prowadzenie postępowania upadłościowego, ponoszenia kosztów z tym związanych oraz spłaty zobowiązań. Ten w rozpoznawanej sprawie nie został w sposób dostateczny zobrazowany. Jedyne informacje, które podano przedkładając do akt niepodpisane i co więcej nieuwierzytelnione sprawozdanie finansowe to aktywa trwałe Spółki wynoszące 341.000,00 zł. Obejmują one jak ustalono długoterminowe aktywa finansowe w postaci udzielonych pożyczek, które jak wynika z raportów kasowych sporządzanych do 31 grudnia 2015 r. są przez dłużników spłacane, aktywa obrotowe rzędu 34.391,21 zł oraz kapitał własny rzędu 374.748,21 zł, który obejmuje zarówno kapitał podstawowy w kwocie 120.000,00 zł i kapitał zapasowy wynoszący 266.928,74 zł. Ponadto na dzień 31 grudnia 2015 r. w kasie i na rachunkach bankowych Spółki zgromadzono środki rzędu 28.305,21 zł. Ponieważ nie przedłożono żadnych dokumentów wskazujących, że do powyższych skierowana została egzekucja, twierdzenie jakoby Spółka nie dysponowała wystarczającymi środkami pieniężnymi koniecznymi do uiszczenia wpisu sądowego nie mogło odnieść zamierzonego skutku. A ponieważ oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tworzy powagi rzeczy osądzonej i nie uniemożliwia ponowienia wniosku, albowiem według art. 165 ustawy p.p.s.a. tego rodzaju postanowienia mogą być zmieniane lub uchylane w każdym czasie w razie zmiany okoliczności, a taką z pewnością będzie dołączenie do akt stosownego postanowienia o ogłoszeniu upadłości wraz z dokumentami obrazującymi stan masy upadłości. Przyjąć należało, że złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie ani w całości ani w części. Ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżąca Spółka mogłaby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć bowiem miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie te budziły wątpliwości, co więcej okazały się niekompletne, brak było wystarczających podstaw, aby przyjąć, że sytuacja Spółki przemawia za przyznaniem prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.