III SA/Gl 377/06
WyrokWSA w Gliwicach2006-09-08
Skład orzekający: Henryk Wach, Ewa Karpińska, Mirosław Kupiec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły odpowiedzialność podatkową K.S. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe Spółki, w szczególności czy zgromadziły wystarczający materiał dowodowy potwierdzający, że K.S. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki w okresie powstania zobowiązań podatkowych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania przez organy podatkowe, w szczególności art. 120, 122, 187 § 1 i 191 Ordynacji podatkowej. Organy nie zebrały wystarczających dowodów na okoliczność pełnienia przez K.S. funkcji Prezesa Zarządu Spółki w okresie powstania zobowiązań podatkowych, opierając się na nieaktualnym odpisie z rejestru handlowego. Pozostałe przesłanki odpowiedzialności, tj. istnienie zaległości i bezskuteczność egzekucji, zostały wykazane prawidłowo.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności K.S. jako osoby trzeciej za zaległości Spółki A S.A. w podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego orzekającą o tej odpowiedzialności. K.S. zarzucał organom naruszenie przepisów, w tym brak uzasadnienia przyczyn umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego oraz nieustosunkowanie się do złożonych wyjaśnień i dowodów. Sąd uchylił decyzję, wskazując na brak wystarczających dowodów co do pełnienia funkcji Prezesa Zarządu przez K.S. w okresie powstania zobowiązań.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz stwierdzono, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędziowie Sędzia NSA Ewa Karpińska Asesor WSA Mirosław Kupiec (spr.) Protokolant sek. sąd. Joanna Spadek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2006r. przy udziale - sprawy ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.
Decyzją z dnia [...] Nr [...], zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] Nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej K.S., jako osoby trzeciej, Prezesa Zarządu A S.A. z siedzibą w K. (zwaną dalej Spółką) za zaległości Spółki w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 1998 r. z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego ustalonego decyzjami Inspektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...] oraz za miesiące grudzień 2000 r., styczeń i marzec 2001 r., od maja do grudnia 2001 r. oraz od stycznia do września 2002 r. określonych decyzjami Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] w łącznej kwocie [...] zł wraz z należnymi za zwłokę odsetkami wynoszącymi na dzień wydania decyzji [...] zł oraz kosztami postępowania egzekucyjnego wynoszącymi [...] zł.
Jak wynika z zebranych materiałów dowodowych powyższe decyzje ustalające organu kontroli skarbowej zostały utrzymane w mocy decyzjami Izby Skarbowej w K. z dnia [...] Nr [...] i z dnia [...] Nr [...]. Natomiast, jeśli chodzi o decyzje wymiarowe organu podatkowego, to były to decyzje określające wysokość zobowiązania podatkowego za poszczególne okresy rozliczeniowe wynikającego ze złożonych deklaracji VAT-7, które nie zostało uiszczone przez Spółkę. Decyzje te stały się ostateczne, ponieważ strona nie złożyła od nich odwołań.
W oparciu o wystawione tytuły wykonawcze w 2001 r. było prowadzone postępowanie egzekucyjne w stosunku do dłużnika, jakim była Spółka, w trakcie którego stwierdzono brak środków na rachunkach bankowych, a z korespondencji prowadzonej ze [...] Urzędem Wojewódzkim w K. oraz Urzędem Miejskim w K. wynikało, że Spółka nie posiadała żadnych pojazdów i nie figurowała w ewidencji gruntów dla miasta K.. Sporządzono też protokoły o stanie majątkowym, z których wynikało, że Spółka nie posiadała żadnych składników majątkowych pozwalających na zaspokojenie należności objętych tytułami wykonawczymi.
Pismem z dnia [...] Spółka wystąpiła do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z wnioskiem o restrukturyzację zaległości podatkowych w trybie przepisów ustawy z dnia 30.08.2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. Nr 155, poz. 1287). Wniosek ten został rozpatrzony pozytywnie i decyzją z dnia [...] ustalono ogólną kwotę należności głównej Spółki w wysokości [...] zł oraz opłatę restrukturyzacyjną stanowiącą 15% sumy wykazanych należności w kwocie [...] zł.
W związku z tym faktem dnia [...] zostało zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki.
Po ustaleniu, że Spółka posiada zaległości nie objęte postępowaniem restrukturyzacyjnym z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 2002 r., zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za 2002 r., i zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych od wypłaconych wynagrodzeń oraz że nie uiściła opłaty restrukturyzacyjnej, Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. wydał dnia [...] decyzję umarzającą postępowanie restrukturyzacyjne z powodu nie wykonania warunków restrukturyzacji. Rozpatrując odwołanie od tej decyzji Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] Nr [...], nie uznając zgłoszonych zarzutów.
Mając to na uwadze organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...], na wniosek wierzyciela, podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne i dokonał czynności w postaci spisania protokołu o stanie majątkowym Spółki. Z protokołu tego wynikało, że brak było składników majątkowych Spółki pozwalających na zaspokojenie należności objętych tytułami wykonawczymi, tym samym przyjęto, że egzekucja okazała się bezskuteczna.
Organ podatkowy uznając, że K.S. pełnił funkcję Prezesa Zarządu Spółki od dnia [...] postanowieniem z dnia [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie orzeczenia odpowiedzialności podatkowej tej osoby za wyżej wymienione zaległości podatkowe Spółki z tytułu podatku od towarów.
Po wyznaczeniu stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie, co do zebranego materiału dowodowego, K.S. złożył pismo z dnia [...], w którym przypominał, że zobowiązania podatkowe za okres od stycznia do grudnia 1998 r. "objęte były postępowaniem restrukturyzacyjnym a decyzja o odrzuceniu postępowania restrukturyzacyjnego, zaskarżona do Izby Skarbowej w K., została przez tę Izbę uchylona do ponownego rozpatrzenia".
Organ podatkowy pierwszej instancji decyzją z dnia [...] orzekł o odpowiedzialności strony, jako Prezesa Zarządu Spółki na podstawie art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm., zwaną dalej O.p.).
Pismem z dnia [...] strona wniosła odwołanie od decyzji orzekającej o odpowiedzialności podatkowej, zarzucając naruszenie powyższego przepisu przez nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji z jakich przyczyn postępowanie restrukturyzacyjne obejmujące zaległości zostało umorzone. Zdaniem odwołującego się zarówno postępowanie restrukturyzacyjne, jak i egzekucyjne winno być zawieszone z uwagi na toczące się postępowanie odwoławcze przed organem drugiej instancji. Ponadto stwierdził, że z treści decyzji "nie wynika, że wydana została decyzja o podjęciu zawieszonego postępowania restrukturyzacyjnego i stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach restrukturyzacji".
Dnia [...] strona zapoznała się z całym zebranym materiałem dowodowym. Z czynności tej został spisany protokół. Następnie K.S. złożył do organu odwoławczego pismo nazwane "Wyjaśnieniami do sprawy (...)" z dnia [...]. W piśmie tym zwrócono uwagę, że w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego Spółka wystąpiła o kompensatę opłaty restrukturyzacyjnej z nadpłaconym podatkiem od towarów i usług, co zainicjowało kontrolę zasadności odliczeń tego podatku między innymi przed Urzędem Skarbowym w S., która przedłużała się prowadząc w efekcie do niedotrzymania terminów wskazanych w postępowaniu restrukturyzacyjnym. Zauważono, że wyniki przeprowadzonych kontroli w K. i w S. są rażąco odmienne, co zdaniem strony budzi poważne wątpliwości dotyczące interpretacji przepisów prawa oraz w efekcie rzetelności tych kontroli. Na końcu odwołujący zwrócił się z wnioskiem o powtórne skierowanie przedłożonej dokumentacji w celu powtórnego przeprowadzenia kontroli.
Po rozpatrzeniu sprawy w postępowaniu odwoławczym organ drugiej instancji wydał zaskarżoną decyzję opisaną na wstępie. Organ odwoławczy przyjął, że postępowanie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej K.S. prowadzone było w sposób prawidłowy i rzetelny, a zarzut naruszenia art. 116 § 1 O.p. uznał za nieuzasadniony. Ponadto uznano też, że sprawa umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego stanowiła jedną z przyczyn wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na osobę trzecią. Stwierdzono, że przepis art. 116 O.p. zabezpiecza interesy Skarbu Państwa w ten sposób, że dokonuje zmiany podmiotowej po stronie dłużnika, nakładając ciężar wykonywania zobowiązań spółki na członków zarządu, a celem tego przepisu jest:
a/ ochrona wierzyciela (tu Skarbu Państwa), który mimo posiadania tytułu wykonawczego nie może wyegzekwować swoich należności wobec spółki, ponieważ spółka ta nie posiada wystarczającego majątku,
b/ uświadomienie osobom zasiadających we władzach spółki akcyjnej, że muszą prowadzić jej sprawy z należytą starannością zawodową, w przeciwnym razie skutki ich działań jako zarządu obciążą ich osobiście. Ponadto wskazano, że warunkiem przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki na członków zarządu jest bezskuteczna egzekucja z majątku spółki, a bezskuteczność egzekucji stwierdzić można wówczas gdy;
- w wyniku podjęcia wszystkich możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych nie uzyskano środków na pokrycie wierzytelności lub pokryto je tylko w części (tj. egzekucja bezskuteczna w całości lub w części),
- na podstawie analizy majątku spółki możliwym jest stwierdzenie, że egzekucja z tego majątku nie zaspokoi wierzyciela.
Odnosząc się do okoliczności sprawy stwierdzono, że postępowanie egzekucyjne wykazało brak środków na rachunkach bankowych, zamknięcie rachunku bankowego w jednym z banków, brak majątku w postaci pojazdów samochodowych i nieruchomości, co, zdaniem organu, jednoznacznie dowodzi, iż Spółka nie posiadała jakichkolwiek składników majątkowych pozwalających zaspokoić należności objęte tytułami wykonawczymi, czyli, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do Spółki było bezskuteczne.
Odnośnie postępowania restrukturyzacyjnego zauważono, że na dzień wydania decyzji umarzającej postępowanie restrukturyzacyjne Spółka nie dokonała wpłaty opłaty restrukturyzacyjnej stanowiącej 15 % sumy należności objętej restrukturyzacją w wysokości [...] zł oraz posiadała zaległości podatkowe. Przyjęto, że kwestia umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego stanowiła jedną z przyczyn wydania decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności na osobę trzecią. Natomiast okoliczności dotyczące całości prowadzonego postępowania restrukturyzacyjnego oraz przyczyny jego umorzenia były stronie znane z uwagi na szczegółowe uzasadnienie zawarte decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. o umorzeniu restrukturyzacji, jak również decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. utrzymującej tę decyzję w mocy. Zdaniem organu, podniesione przez stronę argumenty w tym zakresie nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ponieważ strona wniosła w tej sprawie odwołanie, a organ drugiej instancji utrzymał ją w mocy.
Za błędne i niezrozumiałe organ uznał stwierdzenie, iż wydana decyzja o przeniesieniu odpowiedzialności będzie skutkować tym, że w obiegu prawnym będzie znajdowało się kilka decyzji.
Ponadto zauważono, że prawem strony postępowania jest wykazanie i udokumentowanie zaistnienia okoliczności uwalniających ją od przewidzianej prawem odpowiedzialności, a ciężar dowodu spoczywa w tym przypadku na osobie trzeciej.
Odnosząc się do wyjaśnienia z dnia [...] stwierdzono, że dotyczy ono odrębnego postępowania i nie jest przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie. Według organu odwoławczego argumenty podniesione przez stronę nie mogą stanowić podstawy do zmiany rozstrzygnięcia decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na to, że postępowanie w zakresie orzeczenia o przeniesieniu odpowiedzialności opiera się na konkretnych przepisach prawa podatkowego normujących prawa i obowiązki podatnika, a w postępowaniu takim brak jest miejsca na analizę protokołów, które nie mają w tej konkretnej sprawie znaczenia, bowiem nie dotyczą kwestii odpowiedzialności osoby trzeciej za powstałe zaległości Spółki.
W piśmie z dnia [...] K.S. złożył skargę na decyzję organu odwoławczego, w której podniósł zarzut naruszenia art. 116 § 1 O.p. odwołując się do wyjaśnień złożonych dnia [...]. Skarżący uznał, że organ nie ustosunkował się do nich. Niezrozumiałym dla strony było to, że organ odwoławczy nie uwzględnił protokołów kontroli przeprowadzonych przez pracowników Urzędu Skarbowego w S. Zdaniem strony chodziło w nich o możliwość kompensaty nadpłaconego podatku od towarów i usług z opłatą restrukturyzacyjną.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wnosił o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji zaznaczając, że skarżący zarówno w odwołaniu jak i w skardze nie wykazał na czym miałoby polegać zarzucane organom podatkowym naruszenie art. 116 § 1 O.p. Uznano, że w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki pozytywne do zastosowania tego przepisu w stosunku do K.S., gdyż:
- Spółka posiadała zaległości podatkowe z tytułu podatku od towarów i usług w kwotach i za okresy objęte określonymi decyzjami,
- w okresie powstania tych zaległości funkcję Prezesa Zarządu Spółki pełnił K.S.,
- egzekucja powyższych zaległości z majątku Spółki okazała się bezskuteczna.
Zwrócono przy tym uwagę, że na żadnym etapie postępowania tak przed organem pierwszej jak i drugiej instancji, jak również w aktualnej skardze skarżący nie wykazał występowania przesłanek negatywnych dla orzeczenia o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Według organu z przepisów art. 116 § 1 i § 2 O.p. wynika jednoznacznie, że członek zarządu spółki kapitałowej w sytuacji istnienia po stronie takiej spółki zaległości podatkowych, powstałych w okresie sprawowania przez niego funkcji członka zarządu, i w sytuacji bezskuteczności egzekucji tych zaległości z majątku spółki, może uwolnić się od przewidzianej w tych przepisach odpowiedzialności wyłącznie wtedy, gdy wykaże istnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 116 § 1 pkt 1 i pkt 2 O.p. (zgłoszenie we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcie postępowania układowego, brak winy w sytuacjach nie zgłoszenia takich wniosków, wskazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwiałaby zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części). Uznano, że ciężar udowodnienia (wykazania) występowania przesłanek uwalniających od odpowiedzialności nie spoczywa na organie podatkowym, a na stronie postępowania, której to postępowanie dotyczy. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie skarżący nie zanegował faktu bezskuteczności egzekucji ani też nie wskazał na przesłanki z art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p. podnosząc argumenty nie mające oparcia w tych przepisach, a dotyczącego innego, odrębnego postępowania zakończonego w drugiej instancji decyzją ostateczną.
Na rozprawę wyznaczoną na dzień 8 września 2006 r. strony nie stawiły się, prawidłowo zawiadomione o jej terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż w niej wymienionych.
Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd działał w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skarg zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej P.p.s.a.) biorąc z urzędu pod uwagę fakt naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej były zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług powstałe w 2000 r. (z tytułu doręczenia decyzji ustalających wymiar dodatkowego zobowiązania podatkowego za 1998 r.) , 2001 r. i 2002 r. ze względu na powstanie z mocy prawa zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, którego wysokość została jedynie określona decyzjami organu podatkowego, czyli przed wejściem w życie dnia 1 stycznia 2003 r. nowelizacji ustawy Ordynacja podatkowa wprowadzonej ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387). Przepis przejściowy ustawy nowelizacyjnej zawarty w art. 21 wskazywał, że do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Przed dniem wejścia w życie nowelizacji art. 116 § 1 i 2 O.p. miał następujące brzmienie:
§ 1 Za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa.
§ 2 Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.
Prawidłowe zastosowanie powyższej normy prawa materialnego wiąże się w sposób ścisły z ustaleniem stanu faktycznego sprawy, który by odpowiadał warunkom prawnym wynikającym z tego przepisu. Realizacja zasady ogólnej tzw. prawdy obiektywnej w powiązaniu z zasadą praworządności, jako naczelnych zasad postępowania, wiąże się z obowiązkiem organu określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, a następnie ich przeprowadzenie, także z urzędu. Z art. 122 i art. 187 §1 O.p. wynika, że postępowanie dowodowe oparte jest na zasadzie oficjalności. To organ podatkowy obowiązany jest z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy.
Z regulacji postępowania podatkowego, będącego pewnym rodzajem postępowania administracyjnego funkcjonującego w ramach prawa publicznego, wynika, że regułą jest, iż ciężar dowodu spoczywa na organie administracji publicznej, ponieważ organ ten, jak np. organ podatkowy, może władczo nakładać pewne obowiązki związane ze świadczeniem publicznoprawnym, jakim jest podatek. Od tej reguły można odstąpić tylko w razie, gdy tak stanowi przepis szczególny. Wprawdzie art. 116 § 1 O.p. dopiero po określeniach "chyba że członek zarządu wykaże" wymienia okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu, co wskazywałoby, tak jak się przyjmuje na gruncie postępowania cywilnego, że jest to konstrukcja domniemania prawnego wiążąca się z powstaniem podstaw odpowiedzialności osoby trzeciej, które zaistnieje, gdy organ udowodni elementy występujące w jego wstępnej części, a mianowicie istnienie zaległości podatkowych określonego podatnika, bezskuteczność egzekucji w stosunku do niego i pełnienie obowiązku członka zarządu w okresie kiedy powstało zobowiązanie podatkowe. Idąc tym tokiem rozumowania można stwierdzić, że organ podatkowy ma tylko określone obowiązki przeprowadzenia dowodów z urzędu w ramach części wstępnej przepisu, a strona, aby domniemanie zostało obalone, ma wykazać w sposób nie budzący wątpliwości, że w sprawie wystąpiła chociażby jedna okoliczność zwalniająca od odpowiedzialności. W takim przypadku organ ma jedynie ocenić, czy strona na tyle przedstawiła niezbite dowody, że przekonała organ do swoich twierdzeń. Stanowisko to nie jest jednak do końca właściwe biorąc pod uwagę wyżej opisane zasady. Z art. 116 § 1 in fine O.p. wynika jedynie, że obowiązek poszukiwania dowodów w ramach okoliczności zwalniających nie ciąży tylko na organie podatkowym ale przede wszystkim na stronie, która działając w swym dobrze rozumianym interesie powinna wykazać dbałość o swoje sprawy przedstawiając konkretne fakty potwierdzające wystąpienie tych okoliczności i dowody, które jej zdaniem mogłyby to uwiarygodnić. W tym zakresie zadaniem organu podatkowego jest pomoc w przeprowadzeniu zgłoszonych dowodów i wyjaśnienie powstających wątpliwości z udziałem strony, a wnioski z nich płynące oparte o zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 191 O.p.) winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji (art. 210 § 4 O.p.).
Nie ulega jednak wątpliwości, że zasada oficjalności nakazuje organowi podatkowemu przeprowadzenie w danej sprawie określonych dowodów, co do podstaw odpowiedzialności z art. 116 § 1 O.p., a mianowicie ustalenia istnienia zaległości podatkowych i innych kosztów podlegających przeniesieniu, ciążących na danym podatniku działającym w formie spółki kapitałowej, bezskuteczność egzekucji w stosunku do niego i pełnienie obowiązku członka zarządu, będącego stroną postępowania, w okresie kiedy powstało zobowiązanie podatkowe podlegające przeniesieniu na tę osobę trzecią. Dowody takie muszą być zgromadzone w sprawie, a konkretnie w aktach sprawy aby realna stała się możliwość kontroli udowodnienia pewnych faktów, czy to jeszcze w postępowaniu podatkowym przez organ drugiej instancji, czy też następnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązek ten ciąży na organach podatkowych obu instancji, w ramach dopuszczalnych środków, bez względu na to, czy strona zgłasza w tym zakresie jakiekolwiek zarzuty. Nie można przyjmować swoistego domniemania, że jeśli strona nie kwestionuje np. tego, że pełniła funkcje członka zarządu w okresie kiedy powstało zobowiązanie podatkowe, a organ na to wskazuje począwszy od skierowania postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie odpowiedzialności, a następnie decyzji orzekającej o tej odpowiedzialności, to ten fakt jest udowodniony (poprzez milczącą akceptację strony) i nie wymaga przeprowadzenia i zgromadzenia dodatkowych dowodów nie budzących wątpliwości.
W niniejszej sprawie organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania w zakresie zebrania dowodów, że skarżący K.S. był Prezesem Zarządu Spółki w okresie kiedy powstało zobowiązanie podatkowe z tytułu dodatkowego zobowiązania podatkowego w 2000 r., w oparciu o decyzje ustalające organu kontroli skarbowej z okres I-XII 1998 r., doręczone dnia [...] oraz podatku od towarów i usług powstającego z mocy prawa za miesiące XII 2000 r., I, III, V-XII 2001 r., a także I-IX 2002 r. Wprawdzie w aktach postępowania przed organem pierwszej instancji pod poz. 3 znajduje się kserokopia odpisu z rejestru handlowego [...] Nr [...] dotyczącego Spółki ale jest to odpis wystawiony na dzień [...], jak wynika z podpisu sekretarza sądowego widniejącego pod wydrukiem, czyli za okres poprzedzający powstanie tych zobowiązań. Odpis ten nie może stanowić dowodu, że skarżący po dacie jego sporządzenia nadal był Prezesem Zarządu Spółki i że nie nastąpiły zmiany w tym zakresie chociażby między innymi, co do tego, czy w skład Zarządu nie weszły inne osoby, które mogłyby odpowiadać solidarnie za zaległości podatkowe Spółki. Wątpliwości tych nie usunął organ podatkowy, a ma to wpływ na zakres podmiotowy postępowania. Organ przy formułowaniu odpowiedzi na pytania, czy postępowanie zostało skierowane w stosunku do właściwej osoby i czy nie powinny w nim występować dodatkowo inne strony mające status Członka Zarządu nie dał temu wyrazu w postaci substratu materialnego, jak chociażby odpisu z rejestru handlowego obejmującego dany okres. Tym samym przy ponownym rozpoznaniu sprawy postępowanie w tym zakresie winno być uzupełnione.
Jeśli chodzi o pozostałe elementy stanowiące przesłanki odpowiedzialności z art. 116 § 1 O.p., dotyczące istnienia zaległości podatkowych i ich wysokości oraz bezskuteczności egzekucji w stosunku do Spółki, to zostały przez organy podatkowe wykazane w sposób zgodny z prawem. Skarżący miał możliwość zaznajamiania się z tymi dowodami oraz składania wyjaśnień i dalszych wniosków dowodowych. Z tego prawa skorzystał przeglądając akta dnia [...] na etapie postępowania odwoławczego i składając wyjaśnienia w piśmie z dnia [...] przed organem pierwszej instancji i w piśmie z dnia [...], do którego dołączył dodatkowe dowody na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska w postaci dokumentów z kontroli podatkowej przeprowadzonej w 2002 r. przez Urząd Skarbowy w S.. Ponadto do akt postępowania organy podatkowe dołączyły właściwe ostateczne decyzje ustalające i określające zobowiązania na dzień [...], czyli na dzień wydania decyzji organu pierwszej instancji wraz z zestawieniami odsetek oraz dokumenty dotyczące postępowania egzekucyjnego prowadzonego do zawieszenia tego postępowania i po jego podjęciu, które nastąpiło w związku z zakończeniem postępowania restrukturyzacyjnego.
Ustosunkowując się do twierdzeń strony, że nie można orzekać o odpowiedzialności skoro może się okazać, że umorzenie postępowania restrukturyzacyjnego było błędne, zebrano również dodatkowe dowody w postaci decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego z dnia [...] i decyzji organu odwoławczego z dnia [...] utrzymującej ją w mocy, a także decyzje w sprawie określenia kwoty różnicy podatku od towarów i usług do przeniesienia za miesiąc grudzień 2002 r.
Analizując zarzuty skargi, które odwołują się do argumentów zawartych w wyjaśnieniach strony z dnia [...] należy zgodzić się z organem odwoławczym, że dotyczą one odrębnego postępowania i nie są objęte przedmiotem w niniejszej sprawie Zakończenie postępowania restrukturyzacyjnego poprzez jego umorzenie ze względu na niezachowanie warunków restrukturyzacji, a mianowicie nie uiszczenie stosownej opłaty i istnienie zaległości podatkowych nie objętych restrukturyzacją miało o tyle wpływ na niniejsze postępowanie, że usunęło przeszkodę do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności osób trzecich decyzja z dnia [...] o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego stała się ostateczna, gdyż Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] uznając, że zarzuty zgłoszone w odwołaniu nie są zasadne. W tej decyzji organ odwoławczy w niezbędnym zakresie odniósł się do kwestii odmowy przyznania zwrotu kwoty wykazanej w deklaracji VAT-7 złożonej za miesiąc grudzień 2002 r. Wystąpienie podstawy do rozliczenia, zwanego przez stronę "kompensatą", opłaty restrukturyzacyjnej z nadpłaconym podatkiem od towarów i usług za powyższy miesiąc, nie podlega ocenie Sądu w niniejszej sprawie nawet w trybie art. 134 P.p.s.a., gdyż nie mieści się to w granicach niniejszej sprawy. Spełnienie lub nie warunków restrukturyzacji może mieć jedynie wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie restrukturyzacji, a nie w niniejszej sprawie orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej.
Mając na uwadze naruszenie przepisów prawa procesowego, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. i stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku stosownie do art. 152 P.p.s.a. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, gdyż skarżący nie był reprezentowany przez radcę prawnego, adwokata lub doradcę podatkowego i nie zgłosił wniosku o zasądzenie innych kosztów postępowania. W zakresie kosztów sądowych skarżący został zwolniony z wpisu od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło