III SA/Gl 377/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług na skutek wniosku pełnomocnika procesowego skarżącej z urzędu – radcy prawnego J. S. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2018 r. postanawia: odmówić przyznania kosztów pomocy prawnej w zakresie wniosku o przyznanie kosztów za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 czerwca 2017 r. ustanowiono dla strony skarżącej radcę prawnego z urzędu. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem tutejszego Sądu z dnia 4 września 2017 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w K. wyznaczyła pełnomocnikiem procesowym skarżącej z urzędu radcę prawnego J. S.. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2017 r., tutejszy Sąd oddalił skargę I. M. na ww. decyzję. Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r., uwzględniając wniosek radcy prawnego z urzędu, przyznano mu zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu w kwocie [...] zł – w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, pismem z dnia 5 marca 2018 r., pełnomocnik strony złożył informację o braku podstaw do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego w przedmiotowej sprawie. Załącznikiem do tego pisma była opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tutejszego Sądu. Jednocześnie pełnomocnik z urzędu skarżącej złożył wniosek o zasądzenie od Skarbu Państwa na swoją rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wg norm przepisanych, która nie została opłacona w całości ani w części – w odniesieniu do sporządzonej powyższej opinii. Zarządzeniem z dnia 26 marca 2018 r. Sędzia sprawozdawca stwierdził, że powyższa opinia została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2018 r., uwzględniając powyższy wniosek, przyznano radcy prawnemu z urzędu kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 24 maja 2018 r. wpłynęło do tutejszego Sądu pismo pełnomocnika skarżącej – M. M. (z dnia 17 maja 2018 r.), w którym wnosił on o ustanowienie dla strony skarżącej pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie doradcy podatkowego w celu sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej od wyroku zapadłego w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w zakresie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego. Stanowisko swoje uzasadnił faktycznym skonsumowaniem przez stronę skarżącą prawa pomocy w zakresie ustanowionego pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie radcy prawnego. W takiej sytuacji rozpoznanie wniosku strony skarżącej o ustanowienie kolejnego pełnomocnika z urzędu, tym razem w osobie doradcy podatkowego, zostało uznane za zbędne, a postępowanie wszczęte tym wnioskiem zostało umorzenie. Od postanowienia tego strona wniosła sprzeciw, natomiast pełnomocnik procesowy strony skarżącej z urzędu w osobie radcy prawnego złożył do akt sprawy opinie o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 27 czerwca 2018 r. Pełnomocnik z urzędu skarżącej złożył równocześnie wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w zakresie powyższej opinii, udzielonej z urzędu, oświadczając, że opłata ta nie została zapłacona w całości, ani w części. Rozpoznając wniosek zważono co następuje: Przepis art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", stanowi, że wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. W rozpoznanym przypadku mają zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "rozporządzeniem". Jak wynika z § 2 tego aktu, koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb Państwa obejmują: opłatę ustaloną zgodnie z przepisami niniejszego rozporządzenia oraz niezbędne i udokumentowane wydatki radcy prawnego ustanowionego z urzędu. W treści § 4 ust. 1 sformułowano zasadę, zgodnie z którą opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4 tego aktu. Kwestie szczegółowe w przedmiocie opłat w sprawach przed sądami administracyjnymi reguluje § 21 rozporządzenia. Należy stwierdzić, że w przepisach tego rozporządzenia nie określono odrębnie opłaty za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Jakkolwiek przy tym, z mocy § 5 rozporządzenia, wysokość opłat w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę opłatę w sprawach najbardziej zbliżonego rodzaju, to jednak pomiędzy przedmiotową opinią sporządzoną przez wnioskodawcę a jakąkolwiek czynnością wymienioną w tym akcie trudno dopatrzyć się analogii, która pozwalałaby na formułowanie racjonalnych twierdzeń o zbliżonym charakterze, a tym samym, która uzasadniałaby przyznanie w tej sprawie podobnego wynagrodzenia. Nie ma podstaw do przyjęcia analogii z opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej – opinię taką sporządza się bowiem w odniesieniu do orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Obowiązek jej sporządzenia wynika z art. 177 P.p.s.a. Z kolei przedmiotowa opinia (o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego) sporządzona przez wnioskującego dotyczy postępowania wpadkowego, zaś przepisy nie przewidują ani obowiązku, ani nawet zasadniczo możliwości złożenia takiego środka, jak opinia o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Brak też podstaw do przyjęcia analogii z udziałem w postępowaniu zażaleniowym. Zażalenie i sprzeciw, to dwa zupełnie odmienne środki prawne. Natomiast, nawet gdyby przyjąć istnienie między nimi pewnego podobieństwa, można by na tej podstawie przyznać opłatę za wniesienie sprzeciwu (czyli za udział w postępowaniu zainicjowanym tym sprzeciwem) – w żadnym razie natomiast nie za wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu. Marginalnie wskazać również należy, że ta czynność radcy prawnego, za którą chce wynagrodzenia, de facto niczego do sprawy nie wnosi i pozostaje bez żadnego wpływu na procesowe prawa i obowiązki stron postępowania. Wziąwszy pod uwagę powyższe, brak było przesłanek do uwzględnienia wniosku pełnomocnika procesowego i przyznania mu wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. W tym stanie rzeczy należało orzec, jak w sentencji w oparciu o przepis art. 250 P.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 8 tej ustawy oraz § 21 rozporządzenia.