III SA/Gl 384/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na ww. decyzję skarżąca spółka, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie radcy prawnego, złożyła na druku urzędowego formularza PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPPr, strona oświadczyła, że posiada znaczne zadłużenie (około 10.000.000 zł) na rachunkach bankowych i spłaca swoje zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe – również w wysokości 10.000.000 zł. Posiadany majątek spółki jest wykorzystywany do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Wnioskodawca nie ma możliwości realnego wygospodarowania środków finansowych niezbędnych do pokrycia pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 2.000.000 zł, z kolei kapitał z aktualizacji wyceny wynosi 23.184.792 zł. Wartość jej środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 8.098.115,18 zł. Spółka oświadczyła, że za ostatni rok obrotowy uzyskała zysk netto w kwocie 1.463.443,95 zł. Z oświadczenia zawartego na druku formularza PPPr wynika, że spółka posiada aktualnie rachunek bankowy w B (stan konta wg jej oświadczenia: - 9.885.483,85 zł) oraz w C S.A. (stan konta wg oświadczenia: 630,63 zł). Na druku formularza PPPr zaznaczono, że stan środków pieniężnych w kasie spółki wynosi 18.179,81 zł, zapasy towarów zamykają się w kwocie 13.776.270 zł. Zobowiązania długoterminowe wnioskodawcy wynoszą 6.968.692 zł; zobowiązania krótkoterminowe – 4.941.213 zł, natomiast należności spółki wynoszą w sumie 549.409 zł. Załącznikiem do wniosku był bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2016 r. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 26 kwietnia 2017 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Wezwano wnioskodawcę, między innymi, o raport kasowy obrazujący stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca oraz zeznanie podatkowe CIT – 8 za 2016 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wnioskująca spółka nadesłała komplet dokumentów, o które była wzywana, w tym zeznania podatkowe CIT-8 za 2016 i za 2015 r.; deklaracje VAT-7 za okres od listopada 2016 r. do kwietnia 2016 r.; raport kasowy obrazujący stan gotówki w kasie spółki w kwietniu 2017 r.; rachunek zysków i strat oraz bilans za 2016 r. oraz rachunek przepływów pieniężnych za ten okres; raport o środkach trwałych – stan na dzień 30 kwietnia 2017 r.; wyciągi z dwóch rachunków bankowych oraz umowę o cesję praw z umowy ubezpieczenia (zawartą w dniu 21 października 2014 r.). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z analizy przedłożonych materiałów źródłowych nie wynika jednak, aby skarżąca w rzeczywistości spełniała przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jej wniosku. Na wstępie stwierdzić należy, że w zakresie kompetencji ustawowych referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia. Jednak na użytek niniejszego postępowania wpadkowego należy przyjąć określoną kwotę wyrażającą wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie. Strona skarżąca, reprezentowana w sprawie przez radcę prawnego, określiła wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 1.540.925 zł – zarówno w skardze, jak i na druku urzędowego formularza PPPr. Taką samą wartość wskazał również organ w odpowiedzi na skargę. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie, przedmiotem której jest należność podatkowa w podatku od towarów i usług, pobierany jest wpis stosunkowy. W sprawie tej wpis sądowy od skargi wyniesie więc 15.410 zł. Kwota ta obliczona jest na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że z zeznania podatkowego CIT-8 za 2016 r. wynika, że spółka osiągnęła w ubiegłym roku dochód w kwocie 1.566.584,76 zł, przy czym przychód za ten rok wyniósł 43.542.892,32 zł, przy kosztach jego uzyskania rzędu 41.976.307,56 zł. Z analizy nadesłanych do akt sprawy deklaracji podatkowych VAT-7 wynika, że spółka osiąga regularnie wysoki obrót, wyrażający się kwotą podatku należnego, w granicach od 1.094.105 zł (marzec 2017 r.) do 8.871.773 zł (listopad 2016 r.). Dane te wskazują na to, że spółka aktywnie uczestniczy w obrocie gospodarczym. Podkreślić należy, że obrót nie jest tożsamy z przychodem (czy też dochodem) uzyskiwanym przez przedsiębiorcę, wskazuje jednak na jego aktywność i dynamikę w obrocie gospodarczym. Z deklaracji przedłożonych przez wnioskodawcę wynika, że w ostatnim półroczu osiągała regularnie wysoki obrót i funkcjonowała aktywnie na rynku. Stwierdzić należy, że spółka nie jest objęta postępowaniem egzekucyjnym, a jednocześnie nie znajduje się w stanie upadłości. Z danych tych wynika, że skarżąca spółka znajduje się w dobrym stanie finansowym. Rachunek zysków i strat za 2016 r. wskazuje na to, że z końcem tego roku spółka osiągnęła zysk w kwocie 1.263.443,95, podczas, gdy w 2015 r. poniosła stratę w kwocie (-) 2.036.455,56 zł. Z kolei bilans spółki wskazuje na wysokie zobowiązania po stronie pasywów spółki – zarówno zobowiązania krótkoterminowe, jak i długoterminowe. Jednocześnie jednak należności krótkoterminowe zamykają się w kwocie 1.286.891,96 zł na koniec 2016 r. Należy jednak stwierdzić, że rzeczywistą kondycję majątkową przedsiębiorcy obrazują de facto przede wszystkim materiały wskazujące na tzw. "żywą gotówkę", czyli raport kasowy i wyciągi z rachunków bankowych. Z raportu kasowego, obrazującego przychody i rozchody kasy wnioskującej firmy w okresie od dnia 1 kwietnia 2017 r. do dnia 30 kwietnia 2017 r. wynika, że P. B. (wspólnik wnioskującej spółki) dokonał w dniu 4 kwietnia 2017 r. wpłaty do kasy spółki w kwocie 100.000 zł. Faktem jest, że z kasy spółki wypłacano również gotówkę, przy czym największą pozycję w rozchodzie stanowiła kwota 63.449,75 zł wypłacona tej samej osobie tytułem "lista płac miesiąc kwiecień 2017". Skarżąca spółka korzysta więc z relatywnie bardzo wysokich wpłat własnych swoich wspólników. Z analizy rachunku bankowego spółki w B wynika natomiast, że spłaca ona swoje zaległości kredytowe w ramach tzw. overdraftu, gdzie jego limit wynosi 10.000.000 zł. Istotne jest jednak to, że na ten rachunek bankowy regularnie wpływa znaczne środki finansowe w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Przykładowo w dniu 21 lutego 2017 r. miało miejsce 28 transakcji, których stroną był ten sam podmiot – D Sp. z o.o., sp. k. w K.. W efekcie dokonania ww. transakcji uznaniowych, na rachunek bankowy wnioskodawcy wpłynęła w jednym dniu łącznie kwota około 7.700.000 zł. Z kolei w dniu 17 marca 2017 r. miały miejsce trzy transakcje uznaniowe, w wyniku których od tego samego podmiotu wpłynęło na rachunek spółki ponad 1.097.000 zł. Z analizy tego rachunku wynika, że regularnie mają miejsce transakcje uznaniowe o bardzo wysokich kwotach: np. w dniu 29 marca 2017 r. wpłynęła na rachunek spółki kwota 740.460 zł. Faktem jest, że na rachunku tym dokonywane są również regularnie transakcje obciążeniowe. Wynika to jednak z funkcjonowania spółki na rynku i stanowi normalną cechę aktywności przedsiębiorcy. Istotne jednak jest to, że transakcje obciążeniowe nie przewyższają transakcji uznaniowych. Z kolei regularnie wpływają na ten rachunek relatywnie bardzo wysokie kwoty pieniężne od innych podmiotów (głównie od D Sp. z o.o., sp. k. w K.) – co wskazuje na stabilność finansową spółki. Z danych powyższych jednoznacznie wynika, że skarżąca spółka jest jednak w stanie wygospodarować kwotę 15.410 zł i przeznaczyć ją na uiszczenie wpisu sądowego w tej sprawie. W tym miejscu zaznaczyć należy, że nie może mieć wpływu na ocenę możliwości finansowych wnioskodawcy powoływanie się przez spółkę na przeznaczanie środków finansowych na spłacanie swoich zobowiązań ("długo i krótkoterminowych w wysokości około 10.000.000 zł). Trzeba bowiem zasygnalizować, że opłaty w postępowaniu sądowoadministracyjnym mają charakter danin publicznoprawnych i dlatego zwolnienie z obowiązku ich ponoszenia może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. To z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (tak w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, niepubl.). W konsekwencji ewentualne preferencyjne traktowanie przez wnioskodawcę należności w obrocie cywilnoprawnym przed należnościami z tytułu kosztów sądowych nie może uzasadniać przyznania prawa pomocy w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Tym bardziej, że kwota tego zadłużenia (10.000.000 zł) to w rzeczywistości limit finansowego zadłużenia skarżącej spółki na jej rachunku bieżącym, prowadzonym w B – limit overdraft. Generalnie limit taki przyznawany jest przez bank na określony czas (z reguły na rok) – a wysokość tego limitu jest zależna od poziomu dochodów firmy. W efekcie instytucja takiego limitu pozwala na stały rozwój przedsiębiorstwa i jego funkcjonowanie na rynku bez klasycznego zadłużenia kredytowego. Należy zwrócić uwagę, że wysoka kwota tego limitu ("zadłużenia"), wskazuje na wysoką ocenę prężności skarżącej spółki przez bank. Przyznanie limitu w takiej kwocie poprzedzone jest bowiem badaniem przez instytucję bankową stanu przedsiębiorstwa. Z analizy rachunków bankowych wynika, że skarżąca spółka w sposób regularny płynnie kredyt ten spłaca, ponieważ, jak wyżej wskazano, wpływają na jej rachunek relatywnie bardzo wysokie kwoty pieniężne od jej kontrahentów. Wynika z tego, że obecnie wnioskująca spółka znajduje się w przyzwoitej kondycji finansowej i nie powinna mieć żadnych trudności z wygospodarowaniem kwoty 15.410 zł i przeznaczeniem jej na uiszczenie wpisu sądowego od skargi w całości. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.