III SA/Gl 384/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 19 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" B. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2017 r. "A" B. Sp. z o.o. w [...] (zwana dalej: Spółka) reprezentowana przez radcę prawnego R.S. pismem z dnia [...] r. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. Do skargi dołączono wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu strona oświadczyła, że posiada znaczne zadłużenie (około [...] zł) na rachunkach bankowych i spłaca swoje zobowiązania krótkoterminowe i długoterminowe – również w wysokości [...] zł. Posiadany majątek spółki jest wykorzystywany do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Wnioskodawca nie ma możliwości realnego wygospodarowania środków finansowych niezbędnych do pokrycia pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Z oświadczenia spółki wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...] zł, z kolei kapitał z aktualizacji wyceny wynosi [...] zł. Wartość jej środków trwałych wg bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi [...] zł. Spółka oświadczyła, że za ostatni rok obrotowy uzyskała zysk netto w kwocie [...] zł. Nadto z oświadczenia zawartego na druku formularza PPPr wynika, że spółka posiada aktualnie rachunek bankowy w [...] (stan konta wg jej oświadczenia: - [...] zł) oraz w [...] (stan konta wg oświadczenia: [...] zł). Na druku formularza PPPr zaznaczono, że stan środków pieniężnych w kasie spółki wynosi [...] zł, zapasy towarów zamykają się w kwocie [...] zł. Zobowiązania długoterminowe wnioskodawcy wynoszą [...] zł; zobowiązania krótkoterminowe – [...] zł, natomiast należności spółki wynoszą w sumie [...] zł. Załącznikiem do wniosku był bilans sporządzony na dzień [...] r. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Wezwano wnioskodawcę, między innymi, o raport kasowy obrazujący stan gotówki w kasie spółki na koniec ostatniego miesiąca oraz zeznanie podatkowe CIT – 8 za 2016 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wnioskująca spółka nadesłała komplet dokumentów, o które była wzywana, w tym zeznania podatkowe CIT-8 za 2016 i za 2015 r.; deklaracje VAT-7 za okres od listopada 2016 r. do kwietnia 2016 r.; raport kasowy obrazujący stan gotówki w kasie spółki w kwietniu 2017 r.; rachunek zysków i strat oraz bilans za 2016 r. oraz rachunek przepływów pieniężnych za ten okres; raport o środkach trwałych – stan na dzień [...] r.; wyciągi z dwóch rachunków bankowych oraz umowę o cesję praw z umowy ubezpieczenia. W tym stanie rzeczy referendarz sądowy uznał, iż skarżąca Spółka nie spełnia przesłanek przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem pełnomocnik Spółki pismem z dnia [...] r. wniósł sprzeciw, w którym zażądał uchylenia postanowienia oraz przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W jego treści wskazano, ze ustalenia zawarte w postanowieniu referendarza sądowego z dnia 7 czerwca 2017 r. są chybione, a Spółka nie ma możliwości rezygnacji z części wydatków bieżących na rzecz poniesienia kosztów postępowania, przy czym uiszczenie opłaty sądowej odbyłoby się z uszczerbkiem dla działalności Spółki. Pełnomocnik Spółki podniósł, że w opinii Sądu Skarżąca, aby uiścić wymagany wpis w sprawie powinna zaprzestać spłacać zadłużenia na koncie bankowych i pozostałych zobowiązań długo i krótkoterminowych. Wyjaśnił, że w takiej sytuacji skutkowałoby to natychmiastową wymagalnością zobowiązań, co prawdopodobnie skutkowałoby utratą płynności finansowej i mogłoby doprowadzić do upadłości Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - zwaną dalej P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że "A" B. Sp. z o.o. w K. składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z treścią art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać trzeba, iż o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, a w jego treści zawarto polemikę z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego w orzeczeniu z dnia 7 czerwca 2017 r. Sąd stanął na stanowisku, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, a referendarz sądowy słusznie stwierdził w zaskarżonym postanowieniu, iż z danych przedstawionych przez skarżąca Spółkę wynika, że jest ona w stanie wygospodarować kwotę na uiszczenia wpisu sądowego do niniejszej sprawy. W ślad za referendarzem zaakcentować należy, iż z zeznania podatkowego CIT-8 za 2016 r. wynika, że spółka osiągnęła w ubiegłym roku dochód w kwocie [...] zł, przy czym przychód za ten rok wyniósł [...] zł, przy kosztach jego uzyskania rzędu [...] zł. Nadto Spółka znajduje się w dobrym stanie finansowym, na co wskazuje rachunek zysków i strat za 2016 r., gdzie podniesiono, że z końcem tego roku spółka osiągnęła zysk w kwocie [...], podczas, gdy w 2015 r. poniosła stratę w kwocie (-) [...] zł. Z kolei bilans spółki wskazuje na wysokie zobowiązania po stronie pasywów spółki – zarówno zobowiązania krótkoterminowe, jak i długoterminowe, a należności krótkoterminowe zamykają się w kwocie [...] zł na koniec 2016 r. Słusznie referendarz sądowy stwierdził także, iż rzeczywistą kondycję majątkową przedsiębiorcy obrazują de facto przede wszystkim materiały wskazujące na tzw. "żywą gotówkę", czyli raport kasowy i wyciągi z rachunków bankowych, a z raportu kasowego, obrazującego przychody i rozchody kasy wnioskującej firmy w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. wynika, że P. B. (wspólnik wnioskującej spółki) dokonał w dniu [...] r. wpłaty do kasy spółki w kwocie [...] zł. Faktem jest, że z kasy spółki wypłacano również gotówkę, przy czym największą pozycję w rozchodzie stanowiła kwota [...] zł wypłacona tej samej osobie tytułem "lista płac miesiąc kwiecień 2017". Skarżąca spółka korzysta więc z relatywnie bardzo wysokich wpłat własnych swoich wspólników. Operacje przeprowadzane na kontach bankowych Spółki – obciążeniowe i uznaniowe przeprowadzane na znaczne sumy pieniędzy wskazują również na stabilność finansową spółki. Ponadto Spółka nie jest objęta postępowaniem egzekucyjnym, a jednocześnie nie znajduje się w stanie upadłości. Odnosząc powyższe spostrzeżenia do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić należy, że sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, a stanowisko referendarza sądowego w zakresie przyjętych podstaw odmowy przyznania prawa pomocy było prawidłowe i uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.