III SA/Gl 384/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-11-04
Skład orzekający: Małgorzata Herman, Barbara Brandys-Kmiecik, Małgorzata Jużków
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo zakwalifikował przewóz drogowy jako zarobkowy transport drogowy, a nie jako przewóz na potrzeby własne, co skutkowało nałożeniem kary pieniężnej za brak licencji i niewłaściwe użycie tachografu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji przedwcześnie zakwalifikował przejazd jako zarobkowy transport drogowy, nie wyjaśniając wystarczająco stanu faktycznego, zwłaszcza w kontekście pomocy rodzinnej i charakteru wykonywanych prac. Organ zignorował wnioski dowodowe strony, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania.Stan faktyczny
Strona prowadząca działalność gospodarczą polegającą na przygotowaniu terenu pod budowę została ukarana karą pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz za używanie tachografu po terminie ważności. Kontrola drogowa miała miejsce po wypadku, w którym uczestniczył brat strony, kierujący pojazdem należącym do skarżącego. Strona twierdziła, że wykonywała przewóz na potrzeby własne, a jej brat jedynie pomagał jej w ramach pomocy rodzinnej. Organy administracji uznały jednak, że był to zarobkowy transport drogowy, ponieważ brat nie był pracownikiem strony, a jedynie współpracownikiem na podstawie umowy o dzieło.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającej ją decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i zasądzenie od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Małgorzata Jużków, Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2019 r. sprawy ze skargi J.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania przedsiębiorcy J. K. (dalej: strona, skarżący) od decyzji Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] r., nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 9 000,00 zł, utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną.
W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096, dalej: k.p.a.), art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 953), art. 5 ustawy z 5 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 1481), art. 4 pkt 3, 4 i 22, art. 5 ust. 1, art. 87 ust. 1 pkt 1, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm., Dz.U. z 2018 r. poz. 1481, dalej: u.t.d.), art. 23 ust. 1 i 2 oraz art. 32 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.U UE L z dnia 28 lutego 2014 r.), Lp. 1.1 i 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
Decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Strona prowadzi działalność gospodarczą polegającą na przygotowaniu terenu pod budowę. W dniu 2 października 2017 r. w P. przy ul. [...] miała miejsce kontrola drogowa pojazdu stanowiącego jego własność, marki MAN o nr rej. [...] przeprowadzona przez funkcjonariuszy policji. Kontrola odbyła się po wypadku drogowym, w którym uczestniczył jako kierowca J. K. – brat strony. W pojeździe był ładunek w postaci: łyżki koparki i szyny metalowej należący do strony. Kierowca nie okazał do kontroli wypisu zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji wspólnotowej. Do kontroli okazał jedynie wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne. Podczas kontroli ustalono również, że pojazd wyposażony był w urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji. Przebieg i ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole kontroli nr [...] z dnia 2 października 2017 r. Policja sporządziła protokół kontroli i przesłuchała w charakterze świadka kierowcę- brata strony.
Pismem z 7 listopada 2017 r., organ zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w zakresie stwierdzonych w czasie kontroli naruszeń. Następnie, w wyniku przeprowadzonego postępowania, Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał w dniu [...]r., decyzję którą nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 9 000,00 zł.
Pismem z 20 marca 2018r. strona wniosła odwołanie od w/w decyzji.
Decyzją z [...] r., Główny Inspektor Transportu Drogowego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że z zebranego materiału drogowego nie wynika czy w momencie kontroli kierowca wykonywał przewóz drogowy, ponadto nie wyjaśniono czy w momencie wypadku, do którego doszło przed kontrolą, pojazd znajdował się na chodniku czy był na zjeździe. Wskazał, aby organ pierwszej instancji odniósł się do wyjaśnień strony.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] r. nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 9000 (dziewięć tysięcy) złotych tytułem popełnienia naruszeń z Lp. 1.1 i 6.1.4 załącznika nr 3 do u.t.d.
Od powyższej decyzji pełnomocnik strony wniósł odwołanie, w którym zaskarżył decyzję w całości i zarzucił jej naruszenie
1. prawa materialnego, tj.:
- art. 92c u.t.d poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie;
- art. 5 ust. 1 u.t.d poprzez uznanie, że skarżący wykonywał transport drogowy bez wymaganego zezwolenia,
- art. 4 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 6 i 7 u.t.d polegające na ich błędnej wykładni;
- art. 4 pkt 8 ustawy o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie że podjazd był wykonywany przez brata skarżącego na chodniku.
Strona zarzuciła decyzji także naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- art. 7, 11, 76 § 1, art. 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie;
- art. 68 § 1 k.p.a. polegające na oparciu motywów decyzji na protokole kontroli, który został sporządzony przez funkcjonariusza policji z naruszeniem prawa polegającym na przymuszeniu kontrolowanego do złożenia wyjaśnień;
- art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez stronę dowodów;
-art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji;
- art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe rozstrzygnięcie zawarte w decyzji;
- art. 105 § 1 i 2 k.p.a poprzez jego niezastosowanie.
Strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Strona podniosła, że wykonywała przewóz na potrzeby własne, a kierujący pojazdem, brat strony, wykonał jedynie podjazd realizując jej prośbę w ramach pomocy rodzinie. Skarżący zarzucił, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy bracia pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem strony, jego brata należy uznać za osobę współpracującą w rozumieniu licznych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Strona podniosła, że kontrola drogowa nie miała miejsca na drodze publicznej, lecz na zjeździe w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy o drogach publicznych, dlatego jej zdaniem do kontroli nie miały zastosowania przepisy u.t.d. Strona zarzuciła organowi, że nie ustosunkował się do złożonych przez nią wniosków dowodowych i nie wydał w tym zakresie postanowień. Zdaniem strony organ nie zastosował się także do zasady przekonywania z art. 11 k.p.a oraz zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej z art. 8 k.p.a.
Główny Inspektor Transport Drogowego, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną. Organ odwoławczy w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, podzielił ustalenia organu pierwszej instancji, szeroko odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, które uznał za niezasadne.
W pierwszej kolejności przytoczył przepisy prawa materialnego. Wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d. niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne - to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego łub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
1. pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
2. przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
3. w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób łub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
4. nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z kolei, według art. 4 pkt 3 u.t.d., transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy; określenie to obejmuje również:
1) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4,
2) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.
Stosownie do art. 5 ust. 1 ww. ustawy podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego.
Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, wykresówki, zapisy odręczne i wydruki z tachografu oraz zaświadczenie, o którym mowa w art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców, a ponadto wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Według art. 23 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 165/2014 tachografy poddaje się regularnym przeglądom wykonywanym przez zatwierdzone warsztaty. Przeglądy te przeprowadza się przynajmniej raz na dwa lata. Natomiast w myśl art. 32 ust. 1 ww. rozporządzenia przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy zapewniają poprawne działanie i właściwe użytkowanie tachografów i kart kierowcy. Przedsiębiorstwa transportowe oraz kierowcy stosujący tachografy analogowe zapewniają ich poprawne działanie i prawidłowe stosowanie wykresówek.
Według art. 4 pkt 22 a) u.t.d. przez obowiązki lub warunki przewozu drogowego rozumie się obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy oraz przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L 370 z 31.12.1985, str. 21).
Dalej wyjaśnił, ze w myśl art. 92a ust. 1 u.t.d. podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10000 złotych (ust. 2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym).
Zgodnie z Lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8 000 zł. Za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące łub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego łub kalibracji nakładana jest kara pieniężna w wysokości 1000 zł., zgodnie z Lp. 6.1.4 załącznika nr 3 do ustawy.
Dalej organ odwoławczy przedstawił ustalenia faktyczne i wskazał na wyniki kontroli drogowej pojazdu, po wypadku drogowym, w którym uczestniczył jako kierujący brat strony. Kierujący pojazdem okazał do kontroli m.in. wypis z zaświadczenia nr [...] na przewozy na potrzeby własne wydanego stronie (bratu) i umowę o dzieło zawartą 25 września 2017 r. między braćmi. Zgodnie z § 1 ust. 1 umowy wykonawca (J. K.) zobowiązał się do pomocy bratu jako zamawiającemu w wyrównaniu terenu w miejscowości P., za co miał otrzymać od strony wynagrodzenie.
Podczas kontroli przesłuchano kierowcę w charakterze świadka. Z jego zeznań wynikało, że jest zatrudniony u strony (brata), na podstawie umowy o dzieło przy wyrównywaniu terenu w P.. Świadek zeznał, że w dniu kontroli ok. godz. 16:25 wsiadł do ciężarówki brata, w której znajdował się ładunek w postaci łyżki z koparki i szyny metalowej stanowiący własność brata. Wyjaśnił, że ruszył pojazdem do krawędzi jezdni i wtedy doszło do wypadku z udziałem rowerzysty. Brata w tym czasie nie było w kabinie pojazdu, gdyż zamykał bramę stadionu. Zeznał, że nie zapisał danych na wykresówce, bo miał zamiar przejechać ok. 200 m drogą publiczną, nigdy nie wykonywał szkolenia oraz badań dla kierowcy ciężarówki.
Z przesłanych przez stronę w toku postępowania dokumentów, zlecenie na wykonanie prac na Stadionie Sportowym w P. obejmujące "niwelację terenu wraz z wywozem ziemi" otrzymał skarżący prowadzący działalność gospodarczą, w dniu 25 września 2017 r. od dyrektora Miejskiego Ośrodka Kultury i Sportu w P..
Organ ustalił, że skarżący przedsiębiorca nie posiadał licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego ani zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, posiadał natomiast zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe rzeczy na potrzeby własne.
Organ odwoławczy uznał decyzję organu pierwszej instancji nakładającą na stronę karę pieniężnej za prawidłową. Organ stwierdził, że strona w dniu kontroli wykonywała krajowy zarobkowy przewóz drogowy rzeczy, gdyż według art. 4 pkt 3 lit. a) u.td., transport drogowy to również każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4. W dniu kontroli wykonywano transport drogowy rzeczy, jako że zgodnie z art. 4 pkt 4a u.t.d. jednym z warunków uznania przewozu drogowego za przewóz na potrzeby własne jest prowadzenie pojazdów samochodowych używanych do ww. przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników. Wedle organu brat skarżącego nie był pracownikiem jego firmy, bowiem nie był związany ze stroną umową o pracę, braci łączyła tylko umowa o dzieło.
Zatem warunek wykonywania przewozu na potrzeby własne z art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d., zgodnie z którym jednym z warunków uznania przewozu drogowego za przewóz na potrzeby własne jest prowadzenie pojazdów samochodowych używanych do ww. przewozu przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, nie został przez stronę spełniony.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 92 c ust. 1 u.t.d., nie dopatrzył się bowiem przesłanek wyłączających odpowiedzialność przedsiębiorcy, o jakich mowa w tym przepisie.
Strona, kwestionując decyzję organu odwoławczego, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach powtarzając zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego tj.: art. 92c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie; art. 5 ust. 1 u.t.d. poprzez uznanie, że skarżący wykonywał transport drogowy; art. 4 pkt 4 w zw. z art. 92a ust. 1, 6 i 7 u.t.d. polegające na ich błędnej wykładni; art. 4 pkt 8 ustawy o drogach publicznych poprzez jego niezastosowanie.
Strona zarzuciła decyzji także naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7, 11, 76 § 1, art. 75, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego oraz na jego dowolnej ocenie; art. 68 § 1 k.p.a. polegające na oparciu motywów decyzji na protokole kontroli, który został sporządzony przez funkcjonariusza policji z naruszeniem prawa polegającym na przymuszeniu kontrolowanego do złożenia wyjaśnień; art. 75 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie wnioskowanych przez stronę dowodów; art. 8 i 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji; art. 107 § 1 k.p.a. poprzez wadliwe rozstrzygnięcie zawarte w decyzji; art. 105 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie.
Strona wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Strona skarżąca podniosła że wykonywała przewóz na potrzeby własne, a kierujący pojazdem brat strony wykonał jedynie podjazd realizując jej prośbę w ramach pomocy rodzinie. Skarżący zarzucił, że organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w zakresie ustalenia, czy bracia pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym. Zdaniem strony, jego brata należy uznać za osobę współpracującą w rozumieniu licznych orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które przywołał. Strona podniosła, że kontrola drogowa nie miała miejsca na drodze publicznej, lecz na zjeździe w rozumieniu art. 4 pkt 8 ustawy o drogach publicznych, dlatego jej zdaniem do kontroli nie miały zastosowania przepisy u.t.d. Strona zarzuciła organowi, że nie ustosunkował się do złożonych przez nią wniosków dowodowych i nie wydał w tym zakresie postanowień. Zdaniem strony organ nie zastosował się także do zasady przekonywania z art. 11 k.p.a. oraz zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej z art. 8 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2018, poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej powoływana jako p.p.s.a.).. Badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga w granicach danej sprawy, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a) i stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Należy wskazać, że przedmiotem sporu jest zasadność nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 9 000,- zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji oraz naruszenia obowiązku używania tachografu, którego termin przeprowadzenia badania okresowego minął 4 grudnia 2016 r.
Kluczowym zagadnieniem w sprawie jest to, czy organy prawidłowo ustaliły w decyzji zaskarżonej oraz ją poprzedzającej, że nie doszło w sprawie do wykonania przewozu na potrzeby własne, tj. czy organy prawidłowo zakwalifikowały stronę jako wykonującą transport drogowy, zobowiązaną do posiadania licencji oraz obowiązku dokonania sprawdzenia okresowego tachografu.
Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym niezarobkowym przewozem drogowym (przewozem na potrzeby własne) jest każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki:
a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi,
c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Przewozy drogowe na potrzeby własne, jak stanowi art. 33 ust. 1 u.t.d. mogą być wykonywane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Poza sporem jest, że skarżący legitymował się wymaganym zaświadczeniem, wydanym 14 maja 2015 r. przez Starostę [...], na podstawie art. 33 ust. 8 u.t.d., bezterminowo..
Z kolei, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, zwanej dalej "licencją", o czym mowa w art. 5 ust. 1 u.t.d..
W myśl art. 4 pkt 3 ustawy transport drogowy to krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy, a określenie to obejmuje również:
a) każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4;
b) działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy.
Stosownie do art. 87 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie albo oświadczenie, o których mowa w art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców, a wykonując transport drogowy - wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
W myśl art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym, podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kontrolowany jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli, oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w ust. 1, wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10.
Zgodnie z art. 92a ust. 1 ww. ustawy, podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10000 złotych (ust. 2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 ustawy o transporcie drogowym).
Według Lp. 1.1 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 8 000 zł. Natomiast zgodnie z Lp. 6.1.4. załącznika nr 3 do ww. ustawy, wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji sankcjonowane jest karą pieniężną w wysokości 1000 zł.
W ocenie organów wykonywany w dniu kontroli przewóz drogowy nie mógł być uznany za przewóz na potrzeby własne, ponieważ przewóz ten nie spełniał wszystkich przesłanek art. 4 pkt 4 u.t.d., a w szczególności strona nie dopełniła warunku z art. 4 pkt 4 lit. a u.t.d. jako, że brat skarżącego nie był jego pracownikiem strony i nie realizował przewozu jako członek najbliższej rodziny przedsiębiorcy, lecz działał w ramach współpracy opartej na mowie cywilnoprawnej.
Należy w tym miejscu podkreślić, że podstawą wydania prawidłowej decyzji jest prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy i prawidłowe zastosowanie przepisów prawa materialnego.
Ponadto, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W przedmiotowej sprawie organ szeroko przytoczył przepisy prawa materialnego, ale nieprzekonujące jest stanowisko organu co do ich zastosowania w przedstawionych i spornych okolicznościach faktycznych co do charakteru przewozu wykonywanego przez skarżącego.
Mając na uwadze przedstawione ustalenia faktyczne oraz obowiązujące przepisy, a także podniesione przez skarżącego zarzuty, Sąd orzekający w sprawie uznał, że organ przedwcześnie zakwalifikował przejazd skarżącego jako krajowy zarobkowy transport drogowy rzeczy, albowiem zgodnie z art. 4 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 6 września 2001 o transporcie drogowym - transport drogowy, to także każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4.
W ocenie Sądu, organ pochopnie stwierdził, że skarżący nie wykonuje przewozu na potrzeby własne, bowiem nie spełnia wszystkich łącznie warunków przewidzianych w tym przepisie.
Z akt sprawy wynika, ze skarżący prowadzi działalność gospodarczą, która w przeważającym zakresie obejmuje przygotowanie terenu pod budowę. W dniu kontroli właśnie taką pracę wykonywał na stadionie sportowym w P. w czym pomagał mu brat. Skarżący posiadał stosowne zaświadczenie wydane przez uprawniony organ w trybie art. 33 ust. 8 u.t.d. na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne. W pojeździe znajdowały się rzeczy w postaci łyżki z koparki i szyny metalowej stanowiące własność skarżącego.
Należy przypomnieć, że organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. uchylił pierwszą decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] r., o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 9 000 zł, właśnie celem uzupełnienia postępowania dowodowego w sprawie. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji nie sprostał temu zadaniu, bowiem pominął całkowicie wnioski dowodowe składane przez skarżącego.
W toku postępowania administracyjnego pełnomocnik strony zawnioskował szereg dowodów istotnych dla wykazania okoliczności faktycznych. Wnosił o dopuszczenie dowodu z przesłuchania strony i jego brata, jak również dowodu z dokumentów.. Organ całkowicie wnioski dowodowe skarżącego zignorował, ograniczając swoje ustalenia do materiałów zebranych przez Policję na miejscu wypadku. Tymczasem postępowanie administracyjne zasadniczo różni się od postępowania prowadzonego przez Policję w związku z wypadkiem drogowym. Zatem, w sytuacji spornych okoliczności faktycznych dotyczących charakteru przewozu wykonywanego przez stronę przy pomocy brata, obowiązkiem organu było rzetelne i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, czego nie uczynił.
Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia nie przekonuje Sądu co do wykonywania przez stronę w dniu kontroli zarobkowego transportu drogowego rzeczy. W pojeździe był ładunek w postaci łyżki z koparki i szyny metalowej, ale rzeczy te jak wynika z akt sprawy były własnością skarżącego. Skarżący w prowadzonej działalności gospodarczej nie zajmował się transportem drogowym tylko usługami w zakresie przygotowania terenu pod budowę i takie też roboty wykonywał w dniu kontroli, a przejazd drogowy miał charakter pomocniczy. Wedle organu nie był to jednak przejazd spełniający wszystkie warunki konieczne dla uznania go za przejazd na potrzeby własne, bowiem pojazd nie był prowadzony przez przedsiębiorcę ani nie był wykonywany przez jego pracowników. Poza sporem jest, że w zdarzeniu poprzedzającym kontrolę drogową pojazdem kierował brat skarżącego, który pomagał mu w wykonywaniu zleconych robót na podstawie umowy o dzieło, ale także z racji więzi rodzinnych. Rzeczą organu po uchyleniu pierwszej decyzji w sprawie było dokładne wyjaśnienie okoliczności związanych z przewozem i jego charakterem. Strona w toku postępowania administracyjnego składała wnioski dowodowe dla wykazania, że przewóz był wykonywany na potrzeby własne, a w szczególności dla wykazania dlaczego brat wykonywał manewr podjazdu do krawędzi drogi i dlaczego skarżący korzystał z pomocy brata. Organ całkowicie zignorował inicjatywę dowodową skarżącego, a w szczególności nie przesłuchał w sprawie ani skarżącego ani jego brata, nie wydał nawet postanowienia w przedmiocie zgłoszonych wniosków dowodowych i nie odniósł się do zarzutów skarżącego w tym przedmiocie. Skarżący słusznie podnosi że pojęcie przedsiębiorcy i pracownika powinno być rozumiane szerzej niż tylko literalnie, co znajduje wyraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Dlatego argumentacja organu, że nie został spełniony ww. warunek jest nieprzekonująca, bowiem tej kwestii organ nie wyjaśnił. Ponadto organ, jedynie na podstawie materiału zdjęciowego przyjął, że kontrola drogowa miała miejsce na chodniku, nie odnosząc się do zarzutu skarżącego, że był to zjazd z posesji do drogi.
Wobec powyższego słuszne okazały się zarzuty naruszenia przez organy przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), art. 8 k.p.a. (zasada pogłębiania zaufania obywateli do organów), art. 10 § 1 k.p.a. ( zasada czynnego udziału stron w postępowaniu), art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania), a także art. 77 § 1 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej), co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę organ uzupełni postępowanie dowodowe w zakresie wnioskowanym przez skarżącego i ponownie oceni w oparciu o całokształt materiału dowodowego czy działalność gospodarcza skarżącej strony polegała na wykonywaniu transportu drogowego rzeczy lub osób i tym samym jest działalnością licencjonowaną czy też charakter przewozu jaki wykonywała i jaki miał miejsce w dniu kontroli drogowej wskazuje na wykonywanie przewozu na własne potrzeby.
W przypadku ustalenia że skarżący przedsiębiorca wykonywał przewozy na potrzeby własne, organ wyjaśni podstawę prawną obowiązku używania tachografu w takich przypadkach i następnie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące bez wymaganego sprawdzenia okresowego, badania kontrolnego lub kalibracji.
Wobec powyższego Sąd uznał, że na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. zachodzi podstawa do uchylenia wydanych w sprawie decyzji. W sprawie zachodzi bowiem konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego. W oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 2177,- zł, obejmującą kwotę wpisu sądowego w wysokości 360,- zł, kwotę 1800,- zł poniesioną tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, zgodnie z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz.U. 2015.1800 ze zm.) oraz kwotę 17 zł poniesioną tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło