III SA/Gl 397/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.) Sędzia WSA Marzanna Sałuda Protokolant Specjalista Beata Kujawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej uchyla zaskarżoną decyzję. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił J. W. (dalej: Strona, Skarżąca) prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r. W podstawie powołał art. art. 31zq ust. 7 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz.1842 ze zm.; dalej: ustawa o COVID-19). W uzasadnieniu powołał się na art. 31zo ust. 10 ustawy o COViD-19 wskazując, że osobie, prowadzącej na dzień 30 września 2020 r. pozarolniczą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD] 2007, jako rodzaj przeważającej działalności, kodem 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.8, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.8, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.Z, 93.29.A, 93.29.8, 96.01.Z, 96.04.Z - przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli była zgłoszona jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Natomiast rozpatrując złożony [...]r. wniosek RDZ o zwolnienie Strony z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za listopad 2020 r. organ ustalił, że według danych zaewidencjonowanych w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, Strona na dzień 30 września 2020 r. jako przeważający PKD wykazywała kod 82.20.Z, który w myśl wskazanej ustawy nie uprawnia do zwolnienia z opłacania należności. Kwestionując powyższą decyzję Strona wniosła skargę zarzucając, że zmiany we wpisie w CEiDG na kod 82.20.Z został zamieszczony omyłkowo, bez jej zgody i udziału, a działalność faktycznie jest prowadzona w zakresie oznaczonym kodem PKD 85.59.A. co potwierdza pełna nazwa firmy wskazując jednoznacznie na rodzaj wykonywanej działalności J. W. A, Nauka języka angielskiego i Tłumaczenia. Podkreśliła, że działalność gospodarczą prowadzi od 6 listopada 2006 r., a rodzaj przeważającej działalności gospodarczej to działalność związana z tłumaczeniami i usługami sekretarskimi. Od stycznia 2008 zaczęła obowiązywać nowa klasyfikacja PKD 2007 i zostałam wezwana przez Urząd do wprowadzenia zmian w terminie do 31 grudnia 2009. W Zaświadczeniu o Wpisie do Ewidencji Działalności Gospodarczej z 4 września 2009r. nadal nie było pozycji wskazującej przeważający rodzaj działalności, natomiast w Zaświadczeniu o Numerze Identyfikacyjnym REGON z 1 października 2009r. jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej widnieje 85.59.A (nauka języków obcych), według klasyfikacji PKD 2007 i od tamtego czasu nie wprowadzała żadnych zmian w tym zakresie. Od początku prowadzenia działalności gospodarczej nie wykonywała żadnych innych usług i nie wystawiała faktur na usługi inne niż szkolenia w zakresie j. ang. oraz tłumaczenia ustne i pisemne. Dysponując Zaświadczeniem o Numerze Identyfikacyjnym REGON z 2009 r. cały czas żyła w przeświadczeniu, że zgodnie ze stanem faktycznym, przeważające PKD to 85.59.A, aż do momentu próby złożenia wniosku w ZUS w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek. W Urzędzie Miasta została poinformowana, że sytuacja może mieć związek z wprowadzeniem w 2011 Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej działającej w systemie teleinformatycznym. Błąd powstał prawdopodobnie 3 stycznia 2012 przy przenoszeniu wpisu z ewidencji gminnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że zgodnie z przepisem art. 31zo ust. 11 ustawy COVID-19, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Te przepisy jednoznacznie wskazują przesłanki ustalenia płatników składek, którzy mogą skorzystać ze zwolnienia z opłacania należnych składek, w ocenie organu nie mają znaczenia zmiany w danych zaewidencjonowanych w CEiDG po dniu 30września 2020 r., a dotyczące właśnie kodu przeważającego rodzaju działalności. Ponieważ Strona nie wykazała, że w sprawie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem ulgi w postaci zwolnienia z opłacania należnych składek za okres od 1 do 30 listopada 2020 r., orzeczono jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej jako Ppsa) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 Ppsa), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 Ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 Ppsa). W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest odmowa zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu wnioskowanych składek za okres listopada 2020 r. w związku z innym niż ujęty w ustawie o COVID-19 nr PKD ustalonym przez organ tj. 82.20.Z. Zgodnie bowiem z przepisem art. 31zo ust. 10 tej ustawy - osobie, prowadzącej na dzień 30 września 2020 r. pozarolniczą działalność gospodarczą oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD] 2007 m.in. 85.59.A., jako rodzaj przeważającej działalności, kodem wymienionym w tej normie przysługiwało prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na wymienione ubezpieczenia i Fundusze, za okres listopada 2020r., wykazanych w deklaracji rozliczeniowej złożonej za ten miesiąc, jeżeli była zgłoszona jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020 r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020 r. był niższy co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019 r. Organ w oparciu o treść danych zaewidencjonowanych w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej ustalił, że Strona na dzień 30 września 2020 r. jako przeważający PKD wykazywała kod 82.20.Z, który w myśl wskazanej ustawy nie uprawniał do zwolnienia z opłacania należności. Natomiast Skarżąca akcentując nazwę swojej działalności gospodarczej podkreśla jako przeważający rodzaj kod 85.59.A (nauka języków obcych, co potwierdza zaświadczenie Regon z 1 października 2009r.) bowiem nigdy nie wykonywała działalności związanej z kodem 82.20.Z tj. z działalnością centrów telefonicznych. Wprawdzie zgodnie z art. 31zo ust. 11 tej ustawy, oceny spełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, w zakresie oznaczenia prowadzonej działalności według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007 dokonuje się na podstawie danych zawartych w rejestrze REGON w brzmieniu na dzień 30 września 2020 r. Jednakże zaakcentować należy, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek winien być rozpatrywany w oparciu o przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm. - zwana dalej K.p.a.). A skoro tak, to priorytetowe zastosowanie w sprawie winny znaleźć przepisy naczelnych zasad procesowych. Z brzmienia art. 7 Kpa jednoznacznie wynika, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Ponadto w myśl art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Oceniając procedowanie organu rozpoznającego wniosek Strony skonstatować należy, że nie spełnia ono wymogów wynikających z powołanych wyżej przepisów. Nie można bowiem tracić z pola widzenia przede wszystkim celów, jakie przyświecały ustawodawcy wprowadzającemu przepisami ustawy COVID i możliwość ubiegania się o zwolnienie z obowiązku płacenia należności z tytułu składek. Celem tym było umożliwienie przedsiębiorcom przetrwania trudnego czasu pandemii i związanych z nią ograniczeń w funkcjonowaniu prowadzonych przez nich działalności gospodarczych. Wielu przedsiębiorców znalazło się w sytuacji dla nich nowej, wymagającej nie tylko zadbania o zaspokojenie środków dla podstawowej egzystencji ich rodzin, ale również dopełnienia formalności dla nich nieznanych, z których uprzednio nie korzystali. W tych okolicznościach szczególnego znaczenia nabiera wynikający z art. 9 Kpa obowiązek wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, by osoby uczestniczące w tym postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Poza tym ustawodawca jednoznacznie nałożył na organy obowiązek przestrzegania zasady pogłębiania zaufania obywateli (art. 8 Kpa) oraz oceny sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 Kpa). Tym wymogom organ rozpoznający wniosek strony skarżącej nie sprostał. Lakoniczność uzasadnienia decyzji nie spełnia także wymogu z art. 107 § 3 Kpa podczas gdy elementem koniecznym uzasadnienia każdej decyzji administracyjnej jest wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ przede wszystkim nie ustalił jednoznacznie stanu faktycznego sprawy – a przynajmniej taki w ogóle nie został w uzasadnieniu przedstawiony. Strona – jak wynika z akt sprawy – wskazuje na prowadzenie działalności z przeważającym rodzajem pod kodem 85.59.A (nauka języków obcych), według klasyfikacji PKD 2007 i od tamtego czasu nie wprowadzała żadnych zmian w tym zakresie. Natomiast organ oparł się wyłącznie na wypisie z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej, gdzie na dzień 30 września 2020 r. jako przeważający PKD działalności Strony widniał 82.20.Z, który w myśl wskazanej ustawy nie uprawniał do zwolnienia z opłacania należności. Mimo tej rozbieżności organ nie podjął żadnych czynności wyjaśniających. Powyższe zaś zainicjowało postępowanie, które winno być prowadzone z poszanowaniem zasad procesowych. Zatem na organie spoczywał obowiązek wyjaśnienia kluczowej dla sprawy okoliczności tj. rodzaju prowadzonej faktycznie działalności. Nie wziął pod uwagę argumentów Skarżącej i wskazywanych przez nią dokumentów; też nie poczynił żadnych rozważań co do ewentualnej możliwości błędnego opisu w PKD, który zresztą nastąpił – jak podkreśla Strona bez jej wiedzy i winy, i został już sprostowany. Zatem zupełnie nie wyjaśnił tych kluczowych dla rozstrzygnięcia kwestii. Tym samym zaskarżona decyzja zatem nie spełnia wymogów z art. 107 § 1 pkt 6 Kpa, zgodnie z którym decyzja winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Przepis ten obliguje organ do wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych i prawnych oraz wyjaśnienia stronie przyczyn takiego a nie innego załatwienia żądania strony. Uzasadnienie decyzji winno być sporządzone w taki sposób, by możliwym było poznanie toku rozumowania organu i kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia. Skoro zaś decyzja nie zawiera wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności, to nie spełnia wymogów wskazanych w powołanym wyżej przepisie. Organ nie wyjaśniając wszystkich okoliczności sprawy uchybił także wynikającej z art. 8 Kpa zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organu. W żaden sposób nie odniósł się do twierdzeń i argumentów podnoszonych przez Stronę czym naruszył podstawową zasadę procesową z art. 11 Kpa – realizacji przekonywania, która nakazuje, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu. Wskazane powyżej uchybienia wymagały więc uchylenia zaskarżonej decyzji celem ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ zgodnie z wymogami wynikającymi z omówionych wyżej przepisów prawa. W związku z powyższym Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.