III SA/Gl 399/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący działający przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podał, że z prowadzonej działalności gospodarczej nie jest w stanie wygenerować jakichkolwiek środków, albowiem na jego utrzymaniu pozostaje niepracująca żona, małoletni syn i córka. Dodatkowo pomaga drugiej, pełnoletniej już córce, gdyż ta choć prowadzi własną działalność gospodarczą to jednak nie osiąga żadnych dochodów, a na jej utrzymaniu pozostaje dwoje dzieci. Dlatego też bez uszczerbku dla swoich bliskich skarżący nie jest w stanie partycypować w kosztach postępowania. Ponieważ podane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z [...] r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie pełnych wersji kopii księgi przychodów i rozchodów prowadzonych przez skarżącego i jego córkę K. G. w zakresie działalności gospodarczej za trzy ostatnie miesiące; - nadesłanie odpisów lub kopii zeznań podatkowych złożonych przez skarżącego i jego córkę za 2014 r.; - nadesłanie (składanych przez skarżącego i jego córkę) miesięcznych deklaracji dotyczących podatku od towarów i usług za trzy ostatnie miesiące oraz kopii raportu kasowego obrazującego stan gotówki w kasie prowadzonego przez skarżącego (oraz przez jego córkę) przedsiębiorstwa na koniec ostatniego miesiąca; - udokumentowanie, że małżonka skarżącego nie osiąga żadnego dochodu (w tym celu należało przedstawić zaświadczenie wydane przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, że żona za 2014 r. nie wykazała żadnego dochodu do opodatkowania, a nadto zaświadczenie wystawione przez właściwy powiatowy urząd pracy potwierdzające, że jest ona osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku); - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz osoby prowadzące z nim wspólne gospodarstwo domowe (zarówno prywatnych, jak i związanych z prowadzoną działalnością), obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby te rachunki były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod adresem ul. [...] w J.; - podanie orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżącego utrzymania (czynsz, opłaty za tzw. media, zakup żywności, środków czystości, leczenie i zakup leków, inne wydatki). Wezwanie to jak wynika z akt sprawy doręczone zostało na adres pełnomocnika [...] r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy winny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał wezwania z dnia [...] r., stąd weryfikacja złożonego w tym zakresie oświadczenia nie była możliwa, podobnie jak niemożliwym było ustalenie jaki uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny spowoduje uiszczenie należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego. Wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków nie została bowiem podana, podobnie jak wielkość osiąganego dochodu z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Przyjąć zatem należało, iż R. G. ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie ich ponieść. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.