III SA/Gl 4/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z [...] r., nadesłanym w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżąca Spółka, działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika, domagała się zwolnienia z obowiązku jego ponoszenia. Żądanie to rozszerzyła następnie na druku urzędowego formularza, gdzie jako zakres wniosku wskazała zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że nie prowadzi żadnej działalności. Od momentu ogłoszenia upadłości zarządzana była przez syndyka. Ponieważ postępowanie upadłościowe umorzono, Spółka nie posiada żadnych środków finansowych jak również majątku trwałego (ostatnia nieruchomość, zlicytowana przez komornika, zaspokoiła jedynie część wierzytelności urzędu skarbowego). Ponadto jej rachunek bankowy na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywał saldo ujemne wynoszące [...] zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono postanowienia wydane przez Sąd Rejonowy K. [...] Wydział X Gospodarczy w dniu: - [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu; - [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego oraz - [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie umorzenia postępowania upadłościowego. Dodatkowo pismem z [...] r. poinformowano, że syndyk nie sporządził "bilansu otwarcia i zakończenia upadłości". Ostatnie sprawozdanie finansowe, którym Spółka dysponuje obejmuje okres od 1 stycznia 2010 r. do 23 września 2010 r. Wykazano w nim: aktywa trwałe ([...] zł), aktywa obrotowe ([...] zł), kapitał (fundusz) podstawowy ([...] zł), kapitał (fundusz) zapasowy ([...] zł) oraz stratę rzędu [...] zł. Ponadto z informacji zawartych we wniosku syndyka o umorzenie postępowania upadłościowego ustalono, że potencjalny majątek Spółki na dzień ogłoszenia upadłości wynosił [...] zł. Obejmował on należności długoterminowe (kaucje), należności z tytułu dostaw i usług oraz z tytułu podatków ([...] zł), środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym ([...] zł), prawo wieczystego użytkowania gruntu, którego wartość oszacowano na [...] zł oraz budynek stacji paliw wraz z wiatą o wartości [...] zł, od którego pobierany był czynsz najmu w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Ponieważ z protokołu sporządzonego [...] r. na okoliczność umorzenia postępowania upadłościowego wynikało, że żaden składnik majątku rzeczowego nie został zlikwidowany, albowiem przeprowadzony przez syndyka przetarg na sprzedaż nieruchomości nie doszedł do skutku wobec braku jakiegokolwiek zainteresowania ze strony potencjalnych nabywców, a do masy zgłoszono wierzytelności na kwotę [...] zł, podczas gdy zobowiązania Spółki z tytułu podatków przekraczały [...] mln złotych, postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] umorzono postępowanie upadłościowe. Tymczasem na polecenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. działającego z wniosku wierzyciela "B" Sp. z o.o. w D., reprezentowanego przez radcę prawnego występującego w niniejszej sprawie, uprawniony rzeczoznawca majątkowy [...] r. dokonał wyceny nieruchomości należącej do "A" zlokalizowanej w P. ul. [...] [...] . Jej wartość ustalona została na kwotę [...] zł. Natomiast [...] r. Komornik sporządził projekt planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości, która wynosiła łącznie [...] zł. Sąd Rejonowy w Z. I Wydział Cywilny postanowieniem z [...] r. zatwierdził powyższy projekt. Dodatkowo z dokumentów dołączonych do akt sprawy ustalono, że wyciągi z konta Spółki "A" obrazują jedynie niezapłacone opłaty i prowizje rzędu [...] zł, podobnie w złożonej za marzec 2014 r. deklaracji VAT-7 jej podstawa opodatkowania wynosiła [...] zł, a nadwyżka podatku naliczonego nad należnym [...] zł. W celu wykonania usług księgowych dotyczących 2011 i 2012 r. Spółka zwróciła się do "C" (vide: pismo z [...] r.), jednakże według wyjaśnień zawartych w piśmie pełnomocnika z [...] r. bilans Spółki za 2011/2012 nie został sporządzony. Przedłożono jedynie dziennik za okres od stycznia do października 2011 r. oraz raport kasowy za październik 2011 r. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie kosztów sądowych. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę wykazane (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). W rozpoznawanej sprawie złożone przez skarżącą Spółkę, na druku PPPr, oświadczenie nie pozwalało na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Podobnie nadesłany do akt, jako jego uzupełnienie, materiał dowodowy nie obrazował w sposób pełny i klarowny rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy. Wprawdzie Spółka poinformowała, że syndyk po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego nie sporządził bilansu za 2011 r., jednakże z treści pisma "C" z dnia [...] r. ustalono, że brak kompletu dokumentów i danych dotyczących konta: 201 należności od odbiorców (saldo WN: [...] zł), 202 zobowiązania wobec dostawców (saldo MA: [...] zł), 204 należności z tytułu kaucji (saldo WN: [...] zł), 223 rozrachunki z Urzędem Celnym (saldo MA: [...] zł), 247 roszczenia sporne – odpis aktualizacyjny (saldo MA: [...] zł), 249 inne rozrachunki (saldo MA: [...] zł), 280 odpisy aktualizujące wartość należności (saldo MA: [...] zł) oraz 821 rozliczenie wyniku finansowego – błędy lat ubiegłych (saldo WN: [...] zł) uniemożliwiał jego sporządzenie. Tymczasem do protokołu przekazania majątku, ksiąg, korespondencji i dokumentów sporządzonego [...] r. Spółka nie zgłaszała zastrzeżeń. Ponadto wskazane wyżej braki dotyczyły nie tylko wykonania usług księgowych za rok 2011, kiedy to Spółka pozostawała w stanie upadłości, ale również za 2012 r. W tej sytuacji zastosowanie w sprawie znalazł utrwalony w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, zgodnie z którym ocena rzeczywistych możliwości płatniczych spółki może być dokonana jedynie na podstawie przedłożonego sprawozdania finansowego, a jego brak uniemożliwia jej dokonanie (vide: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2006 r. sygn. akt I FZ 336/06 oraz z dnia 21 grudnia 2006 r. sygn. akt I FZ 621/06 - niepubl.). Wprawdzie, według wstępnej oceny dokonanej przez "C" na dzień [...] r., kondycja finansowa Spółki jest mało optymistyczna, jednak wartość aktualnych aktywów nie jest znana. Konieczna jest ich inwentaryzacja, która do dnia dzisiejszego nie została dokonana. Nie wiadomo zatem czy skarżąca Spółka w dalszym ciągu posiada wierzytelności u podmiotów trzecich. Z treści postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego wynikało wszakże, że w masie upadłości pozostają jeszcze należności, podobnie upadły wezwany do oświadczenia odnośnie wniosku syndyka o umorzenie postępowania, pismem z [...] r. wskazał, że masa upadłości posiada należności z tytułu kaucji gwarancyjnych. Dodatkowo na posiedzeniu w dniu 15 września 2011 r. wskazano na możliwość dofinansowania postępowania kwotą [...] zł. W tej sytuacji okoliczność, że postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] zatwierdzono projekt podziału sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości sporządzony przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. nie mogła mieć znaczenia przesądzającego. Tym bardziej, że nie przedstawiono żadnego wiarygodnego dowodu, który potwierdziłby fakt, że Spółka od momentu złożenia wniosku o upadłość nie prowadzi działalności gospodarczej i nie rozlicza się z urzędem skarbowym, mimo że termin do nadesłania stosownego zaświadczenia został na wniosek Spółki przedłużony (vide: zarządzenie z 18 kwietnia 2014 r.), a w piśmie z dnia [...] r. sprecyzowano co powinno obejmować zaświadczenie Naczelnika Pierwszego Śląskiego Urzędu Skarbowego w S., które do dnia dzisiejszego nie zostało jednak nadesłane. Wprawdzie pismem z [...] r. skarżąca po raz kolejny poinformowała o wystąpieniu do Naczelnika Pierwszego Śląskiego Urzędu Skarbowego w S. o potwierdzenie nieskładania deklaracji CIT-8 oraz VAT-7 za okres od kwietnia 2009 r. do nadal, niemniej jednak termin do nadesłania tego dokumentu jak wynika z akt sprawy został przedłużony do 13 maja 2014 r., a przed jego upływem kolejny wniosek o prolongatę terminu nie został złożony. Mając zatem na uwadze powyższe, w tym również fakt, że wezwanie do nadesłania wskazanego wyżej dokumentu źródłowego pochodziło z 24 marca 2014 r. przyjąć należało, że strona miała wystarczająco dużo czasu na potwierdzenie podanych w treści wniosku oświadczeń. Tym bardziej, że rozpoznawana sprawa nie jest pierwszą, albowiem w aktach o sygn. III SA/Gl 1264/13 rozpoznający sprawę również bezskutecznie wzywał do nadesłania wskazanego wyżej dokumentu, który nie został przedłożony (vide: wezwanie z dnia 4 września 2013 r.). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.