III SA/Gl 4/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie sprzeciwu od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. Pismem z dnia [...] r. "A". z o.o. w D. (zwana dalej "A" lub Spółką) złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] dotyczącą rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2008 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od tej skargi, który został ustalony na kwotę [...] zł, Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Na urzędowym formularzu "A" wskazała, że nie prowadzi żadnej działalności, a od momentu ogłoszenia upadłości zarządzana była przez syndyka. Nadto podniosła, iż nie posiada żadnych środków finansowych jak również majątku trwałego, a ostatnia nieruchomość, zlicytowana przez komornika, zaspokoiła jedynie część wierzytelności urzędu skarbowego, przy czym postępowanie upadłościowe umorzono. Spółka wyjaśniła także, iż jej rachunek bankowy na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wykazywał saldo ujemne wynoszące [...] zł. "A" do akt sprawy przedłożyła następująca dokumentację: 1. postanowienia wydane przez Sąd Rejonowy K. [...] Wydział X Gospodarczy w dniu [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu; 2. postanowienia wydane przez Sąd Rejonowy K. [...] Wydział X Gospodarczy w dniu [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego; 3. postanowienia wydane przez Sąd Rejonowy K. [...] Wydział X Gospodarczy w dniu [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie umorzenia postępowania upadłościowego. Ponadto Strona pismem z dnia 14 kwietnia 2014 r. poinformowała, że syndyk nie sporządził "bilansu otwarcia i zakończenia upadłości". Ostatnie sprawozdanie finansowe, którym Spółka dysponuje obejmuje okres od 1 stycznia 2010 r. do 23 września 2010 r. Wykazano w nim: aktywa trwałe ([...] zł), aktywa obrotowe ([...] zł), kapitał (fundusz) podstawowy ([...] zł), kapitał (fundusz) zapasowy ([...] zł) oraz stratę rzędu [...] zł. Z informacji zawartych we wniosku syndyka o umorzenie postępowania upadłościowego ustalono, że potencjalny majątek Spółki na dzień ogłoszenia upadłości wynosił [...] zł, przy czym obejmował on należności długoterminowe (kaucje), należności z tytułu dostaw i usług oraz z tytułu podatków ([...] zł), środki pieniężne w kasie i na rachunku bankowym ([...] zł), prawo wieczystego użytkowania gruntu, którego wartość oszacowano na [...] zł oraz budynek stacji paliw wraz z wiatą o wartości [...] zł, od którego pobierany był czynsz najmu w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Ponieważ z protokołu sporządzonego [...] r. na okoliczność umorzenia postępowania upadłościowego wynikało, że żaden składnik majątku rzeczowego nie został zlikwidowany, albowiem przeprowadzony przez syndyka przetarg na sprzedaż nieruchomości nie doszedł do skutku wobec braku jakiegokolwiek zainteresowania ze strony potencjalnych nabywców, a do masy zgłoszono wierzytelności na kwotę [...] zł, podczas gdy zobowiązania Spółki z tytułu podatków przekraczały [...] mln złotych, postanowieniem z [...] r. sygn. akt [...] umorzono postępowanie upadłościowe. Tymczasem na polecenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Z. działającego z wniosku wierzyciela "B" Sp. z o.o. w D., reprezentowanego przez radcę prawnego S. A., który również reprezentuje Spółkę, uprawniony rzeczoznawca majątkowy [...] r. dokonał wyceny nieruchomości należącej do "A" w P. ul. [...] [...] . Jej wartość ustalona została na kwotę [...] zł. Natomiast [...] r. Komornik sporządził projekt planu podziału kwoty uzyskanej z egzekucji z nieruchomości, która wynosiła łącznie [...] zł. Sąd Rejonowy w Z. I Wydział Cywilny postanowieniem z [...] r. zatwierdził powyższy projekt. Dodatkowo z dokumentów dołączonych do akt sprawy ustalono, że wyciągi z konta Spółki "A" obrazują jedynie niezapłacone opłaty i prowizje rzędu [...] zł, podobnie w złożonej za marzec 2014 r. deklaracji VAT-7 jej podstawa opodatkowania wynosiła 0 zł, a nadwyżka podatku naliczonego nad należnym [...] zł. W celu wykonania usług księgowych dotyczących 2011 i 2012 r. Spółka zwróciła się do Biura Rachunkowego "C" (vide: pismo z 13 września 2012 r.), jednakże według wyjaśnień zawartych w piśmie pełnomocnika z 7 maja 2014 r. bilans Spółki za 2011/2012 nie został sporządzony. Przedłożono jedynie dziennik za okres od stycznia do października 2011 r. oraz raport kasowy za październik 2011 r. Na podstawie tych informacji postanowieniem z dnia 30 maja 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. "A" pismem z dnia 17 czerwca złożyła od postanowienia referendarza sprzeciw, w którym stwierdziła, że jej zdaniem w sposób bezsporny wykazała, iż po zakończeniu postępowania układowo - upadłościowego nie prowadziła żadnej działalności, nie osiągała dochodów, a jedyny jej środek trwały - nieruchomość został zlicytowany, a kwota uzyskana w ten sposób została podzielona przez sąd pomiędzy wierzycieli. Ponadto Spółka podniosła, że konta spółki są skutecznie blokowane przez Urzędy Skarbowe, które stale interesują się majątkiem Spółki. Zdaniem Spółki w tej sytuacji nie jest możliwe jakiekolwiek zatajenie majątku Spółki czy też przepływów finansowych. Zaakcentowała, iż brak jest podstaw faktycznych, aby odmówić zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, tym bardziej, iż w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 maja 2014 r. nie neguje się okoliczności wskazanych w pierwszym akapicie, lecz przerzuca na skarżącego braku działań podmiotów trzecich takich jak syndyk (nadzorca), urząd skarbowy, co nie jest niczym uzasadnione. "A" do sprzeciwu dołączyła zaświadczenie Naczelnika [...] Śląskiego Urzędu Skarbowego w S., w którym wskazano, że Spółka jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług, który: -do 2010 roku składał zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8; - do marca 2014r. składał deklaracje VAT-7. Nadto stwierdzono, iż Spółka w ostatnio złożonym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8: -za okres od 01.01.2010 r. do 23.09.2010 r. wykazał w części E.2. w pozycji 45 stratę podatkową w wysokości [...] zł -za okres od 24.09.2010 r. do 31.12.2010 r. wykazał w części E.2. w pozycji 45 stratę podatkową w wysokości [...] zł; Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. zaświadczył również, iż "A" w części A w ostatniej złożonej deklaracji VAT-7 za miesiąc marzec 2014 r. wykazała kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł, a w pozostałych rubrykach wskazał wartości zerowe. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2014 r. Sąd odmówił przyznania prawa pomocy Stronie skarżącej. Pismem z dnia 28 lipca 2014 r. Spółka zaskarżyła opisane postanowienie, w wyniku czego Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 30 września 2014 r. uchylił to orzeczenie przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) postanowienie, co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy może zostać wydane przez referendarza sądowego. Od takiego postanowienia stronie przysługuje środek odwoławczy określony w art. 259 P.p.s.a., to jest sprzeciw. W razie wniesienia sprzeciwu, jeśli nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd rozstrzyga ją w drodze postanowienia, na które przysługuje zażalenie (art. 260 P.p.s.a.). Wskazać trzeba, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie daje sądowi uprawnienia do merytorycznego rozpoznania zasadności sprzeciwu. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest bowiem utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jego przedmiotem do właściwości sądu (W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004). Na mocy art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy, natomiast zgodnie z treścią art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym, przy czym zakres całkowity obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Na wstępie zaznaczyć trzeba, iż Strona skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy w tym miejscu przywołać art. 190 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana jest związany wykładnią prawa dokonaną w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd rozpoznający zażalenie uznał, że skarżący złożył komplet dokumentów potrzebnych do rozpoznania wniosku, zarazem pozostawiając ocenę przesłanych danych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wobec powyższego na podstawie analizy dostępnych Sądowi pierwszej instancji informacji uznać należy, że wprawdzie syndyk "A" po uprawomocnieniu się postanowienia o umorzeniu postępowania upadłościowego nie sporządził bilansu za 2011 r., jednakże Spółka podjęła kroki zmierzające do sporządzenia bilansu otwarcia na dzień 1 stycznia 2011 r., jak również innych usług księgowych za lata 2011 i 2011 w biurze rachunkowym "C" Sp. z o.o. w K. W piśmie z dnia 13 września 2012 r. opisane biuro rachunkowe stwierdziło, iż wprowadzenie bilansu otwarcia na dzień 1 stycznia 2011 r. do systemu finansowo – księgowego bezwzględnie wymaga uzupełnienia brakującej, szczegółowej specyfikacji poszczególnych sald z podziałem na kontrahentów i wykazem faktur, wraz z ich datą wystawienia i terminem zapłaty . "C" Sp. z o.o. stwierdziła, iż uwaga ta odnosi się przede wszystkim do kont: - 201 należności od odbiorców (saldo WN: [...] zł), - 202 zobowiązania wobec dostawców (saldo MA: [...] zł), - 204 należności z tytułu kaucji (saldo WN: [...] zł), - 223 rozrachunki z Urzędem Celnym (saldo MA: [...] zł), - 247 roszczenia sporne – odpis aktualizacyjny (saldo MA: [...] zł), - 249 inne rozrachunki (saldo MA: [...] zł), - 280 odpisy aktualizujące wartość należności (saldo MA: [...] zł), - 821 rozliczenie wyniku finansowego – błędy lat ubiegłych (saldo WN: [...] zł) Opisane biuro rachunkowe stwierdziło w piśmie z dnia 13 września 2012 r., iż wprawdzie kondycja finansowa Spółki według wstępnej oceny jest mało optymistyczna, jednakże nie zna wartości aktualnych aktywów "A", a wykonywanie księgowań dotyczących 2012 r. bez bilansu otwarcia na dzień 1 stycznia 2012 r. jest możliwe w bardzo ograniczonym zakresie obejmującym rejestrowanie dokumentów w systemie finansowo – księgowym i przygotowywanie deklaracji VAT. Nadto podniosło, że wskazane wyżej braki dotyczyły nie tylko wykonania usług księgowych za rok 2011, kiedy to Spółka pozostawała w stanie upadłości, ale również za 2012 r. Podkreślić należy, iż na posiedzeniu w dniu 15 września 2011 r. wskazano na możliwość dofinansowania postępowania kwotą [...] zł. oraz zapłaty kosztów postępowania w kwocie [...] zł. Sąd nie stracił z pola wiedzenia faktu, iż "A" do sprzeciwu dołączyła zaświadczenie Naczelnika [...] Śląskiego Urzędu Skarbowego w S., w którym wskazano, że Spółka jest podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług, który: -do 2010 roku składał zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8; - do marca 2014r. składał deklaracje VAT-7. Nadto stwierdzono, iż Spółka w ostatnio złożonym zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) przez podatnika podatku dochodowego od osób prawnych CIT-8: -za okres od 01.01.2010 r. do 23.09.2010 r. wykazał w części E.2. w pozycji 45 stratę podatkową w wysokości [...] zł -za okres od 24.09.2010 r. do 31.12.2010 r. wykazał w części E.2. w pozycji 45 stratę podatkową w wysokości [...] zł; Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w S. zaświadczył również, iż "A" w części A w ostatniej złożonej deklaracji VAT-7 za miesiąc marzec 2014 r. wykazała kwotę do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości [...] zł, a w pozostałych rubrykach wskazał wartości zerowe. Na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów Sąd ustalił, iż Strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a sytuacja materialna wnioskodawcy jest na tyle ciężka, iż wymaga zwolnienia z daniny publicznoprawnej jaką są koszty postępowania sądowego w całości. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na mocy art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowił, jak na wstępie.