III SA/Gl 402/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA Małgorzata Jużków (sprawozdawca), Protokolant Marta Lewicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2006 r. przy udziale - sprawy ze skargi K. M., M. G. i T. T. – wspólników spółki cywilnej A w I. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia zmiany planu ruchu zakładu górniczego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji 2. zasądza od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W. nr [...], wydaną na podstawie art.64 ust.4 ustawy z dnia 4 lutego1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) oraz art.104 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku M. G. i T. T. zatwierdził uproszczony plan ruchu odkrywkowego Zakładu Górniczego B na lata [...] – [...], wydobywającego odkrywkowo kopalinę pospolitą – kruszywo naturalne – piasek- ze złoża N. położonego na gruntach miasta N., gm. M., powiat s., woj. M., na okres do dnia [...]. W dniu [...] (data złożenia) C s.c. M. G., T. T., K. M. w M. wystąpiła do Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. o zatwierdzenie "Dodatku nr 1 do uproszczonego planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego B, zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz. U. Nr 94, poz. 840). Decyzją z [...] nr [...] Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w W., działając na podstawie art.64 ust. 4 ustawy z dnia 4 lutego1994 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm.) oraz art.104 ustawy Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił zatwierdzenia dodatku Nr 1 do uproszczonego planu ruchu odkrywkowego Zakładu Górniczego B na lata [...] i [...]. W uzasadnieniu wskazano, że przedstawiony do zatwierdzenia dodatek Nr 1 został sporządzony niezgodnie z: - art. 64 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego (Dz. U. Nr 27, poz. 96, dalej Prawo górnicze), którym określono, ze przedsiębiorca sporządza plan ruchu na podstawie projektu zagospodarowania złoża, - art. 6 ust. 7 powyższej ustawy, gdyż brak jest technologicznego związku urządzenia przeróbczego (kruszarki) z zakładem górniczym jako wyodrębnionym technicznie i organizacyjnie zespołem środków bezpośrednio do wydobywania kopaliny ze złoża, ponieważ wydobywana kopalina nie wymaga kruszenia, - art. 65 ust. 2 w związku z art. 64 ust. % Prawa górniczego, który wymaga opinii wójta gminy M. (kruszenie i składowanie odpadów ma ujemny wpływ na środowisko), - § 9 ust. 4 rozporządzenia Ministra spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 czerwca 2002 r. w sprawie planów ruchu zakładów górniczych (Dz. U. Nr 94, poz. 840), gdyż dokonane przedmiotowym dodatkiem zmiany w pkt 3 i 19 planu ruchu powodują konieczność zmian w pkt 5, 8, 9, 10, 12 i pkt 19. Podkreślono, że dotychczasowy uproszczony projekt zagospodarowania złoża nie przewiduje przeróbki kopaliny w przy zastosowaniu kruszarki, a tylko poprzez przesiewanie. Wydobywana kopalina nie wymaga kruszenia (zawartość ziaren o średnicy powyżej 4 mm stanowi średnio 0,7 %), a przedsiębiorca wykorzystuje kruszarkę na podstawie decyzji - zezwolenia Starosty [...] z [...] nr [...] na prowadzenie działalności w zakresie odpadów, która została wydana bez uzgodnienia z właściwym organem nadzoru górniczego i nie ma ona związku z ruchem zakładu górniczego. Od powyższej decyzji odwołali się wspólnicy Kopalni, wyjaśniając, że są na etapie opracowywania nowego planu ruchu, w którym zostanie uwzględniony zestaw kruszący jako obiekt budowlany zakładu górniczego znajdujący się poza wyrobiskiem. Nie zgodzili się z argumentem braku związku technologicznego kruszarki z ruchem zakładu górniczego, gdyż faktyczna eksploatacja złoża wykazała odmienny skład ziarnowy kopaliny niż wynikał z dokumentacji geologicznej. Podkreślili, że zakup kruszarki pozwolił na wykorzystanie części złoża, która dotychczas szła na hałdy lub utrzymanie dróg lub stanowiła odpad podnoszący koszty działalności ze względu na jej składowanie. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i art. 138 §1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.64 ust. 4 związku z art. 65 ustawy Prawo górnicze Prezes Wyższego Urzędu Górniczego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, że zestaw krusząco – sortujący usytuowany w północnej części działki nr [...], w granicach zakładu górniczego, w rozumieniu Prawa górniczego nie jest obiektem budowlanym zakładu górniczego w rozumieniu art. 6 pkt 7 Prawa górniczego. Dalej organ wskazał, że decydującym kryterium zaliczenia obiektów i urządzeń przeróbczych do obiektów budowlanych zakładu górniczego jest związek technologiczny pomiędzy nimi i zespołem środków służących bezpośrednio do wydobywania kopaliny ze złoża, a przedmiotowej sprawie związek taki nie występuje. Nadto, zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy Prawo górnicze wymaga wydania przez organ nadzoru górniczego pozwolenia na budowę, co również nie miało miejsca. Na koniec organ odwoławczy stwierdził, że zatwierdzenie dodatku Nr 1 do planu ruchu było niemożliwe, gdyż wskazano w nim odmienny sposób przeróbki kopaliny w stosunku do zatwierdzonego uproszczonego projektu zagospodarowania złoża N., a taką sytuację wyklucza zapis art. 64 ust. 1 Prawa górniczego. W dniu [...] Spółka Cywilna A wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na powyższą decyzję ostateczną, jako rażąco naruszającą ich interes prawny. Wskazano, że instalacje przeróbcze, a za taki należy uznać zestaw krusząco - sortujacy, są częścią zakładu górniczego ponieważ są obiektami technologicznie powiązanymi z przeróbką kopaliny. Pozostają w związku technologicznym z resztą środków służących wydobyciu kopaliny ze złoża, a tym samym częścią zakładu górniczego. Podkreślono, że interpretacja pojęcia "obiekt" przyjęta przez organ nadzoru górniczego zamyka możliwość pełnego uszlachetniania części kopaliny, która dotychczas, z braku możliwości technicznych traktowana była jako odpad przeróbczy. Na koniec skarżący stwierdzili, że chociaż upłynął termin ważności planu ruchu ZG B którego dotyczył dodatek Nr 1, dla nich ważne jest stanowisko organu nadzoru górniczego II instancji w nowym postępowaniu związanym z zatwierdzeniem nowego planu ruchu na lata [...] – [...], który zapewne będzie uwzględniało rozstrzygniecie niniejszej sprawy, a w szczególności odpowiedź na pytanie czy organ zatwierdzający plan ruchu zakładu górniczego zaakceptuje włączenie zestawu kruszało – sortującego w ruchu tego zakładu, jeżeli taka technologia będzie miała odzwierciedlenie w projekcie zagospodarowania łoża. Odpowiadając na skargę Wyższy Urząd Górniczy wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, gdyż organ odwoławczy w dacie jej wydania pominął fakt upływu ważności planu ruchu odkrywkowego Zakładu Górniczego B, który miał być zmieniony spornym dodatkiem Nr 1. Plan obowiązywał do [...], a tym samym w dniu [...] sprawa dotycząca zatwierdzenia wskazanego dodatku Nr 1 stała się bezprzedmiotowa i organ nie był władny dokonywać merytorycznej oceny decyzji organu I instancji. Wydanie zaś decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa było prawnie niedopuszczalne. Winien był uchylić zaskarżoną decyzję i umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Tym samym zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, określoną w art. 156 § 1 pkt 2 kpa i winna być wyeliminowana z obrotu prawnego. Dalej organ odwoławczy wskazał, że nie mógł przejąć sprawy w trybie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270, w skrócie p.p.s.a.) i w ramach autokontroli ją uchylić lub stwierdzić jej nieważność, gdyż nie mógł spełnić warunku uwzględnienia skargi w całości. Nie zgadza się bowiem z argumentami skargi, gdyż odmowa zatwierdzenia dodatku Nr 1 zmieniającego plan ruchu odkrywkowego zakładu górniczego B była uzasadniona brakiem przesłanek z art. 65 ust. 1 Prawa górniczego. Może on ulec zmianie w razie zmian naturalnych, technicznych lub organizacyjnych warunków wydobywania kopaliny, a zmiany takie w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z przyczyn wskazanych w odpowiedzi na skargę. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i jako taka nie może się ostać. Zgodnie z art.138 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżona decyzję albo 2) uchyla zaskarżona decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając decyzję – umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Zaś art. 105 tej ustawy stanowi, że, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzje o umorzeniu postępowania. Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych, a inaczej mówiąc bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu (zobacz wyrok z 24 kwietnia 2003 r. sygn. akt NSA III SA 2225/01, Biul. Skarb. 2003/6/25) Wskazany wyżej art. 156 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej strona w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, Mając na względzie powyższe przepisy, a w szczególności art.156 § 1 pkt 2 kpa i art. 105 § 1 k.p.a. bezspornym jest, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję rażąco naruszył prawo. Za trafne należy uznać argumenty skarżącego, iż zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, z tym tylko, że nie są to naruszenia wskazane w skardze. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego przedstawione w odpowiedzi na skargę. Art.134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym w niniejszej sprawie sąd badając legalność zaskarżonej decyzji stwierdził, że decyzja Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego K., wydana [...], a doręczona [...] dotyczyła rozstrzygnięcia wniosku o zatwierdzenie dodatku Nr 1 do uproszczonego planu ruchu odkrywkowego Zakładu Górniczego B zatwierdzonego decyzją Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w W. z [...] nr [...] na okres do [...]. Tym samym z dniem [...] plan ruchu przestał obowiązywać, czemu strona skarżąca nie przeczy, a wręcz eksponowała w kolejnych środkach zaskarżenia. Składała je w celu uzyskania akceptacji przedstawionego przez siebie w dodatku nr 1 stanowiska, iż zestaw krusząco – sortujący jest obiektem zakładu górniczego i możliwości jego wykorzystania w aktualnie prowadzonym postępowaniu administracyjnym o zatwierdzenie planu ruchu odkrywkowego Zakładu Górniczego B na lata [...] -[...]. Z racji utraty ważności planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego, w dacie decyzji organu odwoławczego, wniosek właścicieli Zakładu Górniczego B o zatwierdzenie jego zmiany był bezprzedmiotowy. Nie można bowiem zmieniać decyzji, która utraciła moc. Art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W związku z powyższym zapisem i poczynionymi ustaleniami Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a w związku z art.156 § 1 pkt 2 kpa oraz zasądził od Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, stosownie do treści art. 200 ustawy p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy uwzględni zalecenia wynikające z powyższych rozważań Sądu. Sąd nie dopatrzył się podstaw do zastosowania art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ zaskarżona decyzja nie podlegała wykonaniu.