III SA/Gl 409/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Apollo, Sędzia: WSA Małgorzata Jużków, Sędzia: WSA Małgorzata Walentek (spr.), Protokolant: st. sekr. Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2005 r. przy udziale - sprawy ze skargi A. K.-O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ewidencji przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych i wykonywania działalności przez przedsiębiorców zagranicznych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...]zł ([...] zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. [...] Prezydent Miasta K. po rozpatrzeniu wniosku A. K.-O. odmówił dokonania zmiany w decyzji-zezwoleniu Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] r. na prowadzenie Przedsiębiorstwa Zagranicznego w Polsce "A" poprzez wpisanie nowego adresu zamieszkania wnioskodawcy, tj. [...]-[...] F., [...] w Niemczech.. Jako podstawę rozstrzygnięcia podano art. 104 k.p.a., art. 5 uzt. 1 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych (Dz.U. Nr 36, poz. 224 z 1997 r.) w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 5 ust. 1 z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (tj. Dz.U. z 1989 r. Nr 27, poz. 148). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że A. K. O. pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku nie dostarczył dokumentu potwierdzającego miejsce zamieszkania w Niemczech. Zdaniem organu samo poświadczenie o wymeldowaniu z pobytu stałego przy ul. [...] w K., nie jest tożsame z zameldowaniem się w Niemczech. Potwierdzenia zamieszkania za granicą nie spełnia również adnotacja w dowodzie osobistym, ponieważ organ wydający dowód tożsamości nie żąda poświadczenia miejsca zamieszkania podanego przez wnioskodawcę. Ponadto organ nie uznał za wiarygodne twierdzenie wnioskodawcy, iż zamieszkuje on w Niemczech, gdyż na terenie miasta K. prowadzi działalność gospodarczą jako jednoosobowa spółka z o.o. "B" z siedzibą w K., co wynika z odpisu z Rejestru Handlowego Sądu Rejonowego Wydziału VIII Gospodarczo Rejestrowego dział B. [...]. Ponadto nie ma on pełnomocnika, wszystkie sprawy załatwia osobiście i swoim zachowaniem potwierdza, że na stałe zamieszkuje w K.. W odwołaniu A. K. O. domagał się uchylenia tej decyzji kwestionując twierdzenia organu co do niespełnienia przesłanki stałego pobytu w Niemczech. Podniósł, iż wymóg posiadania przez obywatela polskiego stałego miejsca zamieszkania za granicą, wynikający z art. 1 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia na terytorium PRL działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne, należy interpretować przez pryzmat z art. 25 Kodeksu cywilnego. Zdaniem odwołującego się złożenie poświadczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego w K. stanowi o braku przesłanki uzasadniającej ustalenie miejsca zamieszkania w tej miejscowości. Ponadto przebywanie w K. nie przesądza o zamiarze pobytu w K.. Odwołujący się stwierdził, iż zamiar pobytu we F., gdzie został zameldowany, co wynika z adnotacji w dowodzie osobistym oraz gdzie faktycznie przebywa, to zaś pozwala przyjąć, iż ma stałe miejsce zamieszkania za granicą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż z treści § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1989 r. w sprawie warunków wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (Dz. U. nr 40, poz. 217 ze zm.) wynika, że zmiana elementów wskazanych w zezwoleniu wymaga zmiany zezwolenia. Zakres zmian został zatem ograniczony do elementów określonych w zezwoleniu. W szczególności przepis wskazuje na zamianę statusu prawnego podmiotu posiadającego zezwolenie, nazwy przedsiębiorstwa, przedmiotu działalności gospodarczej oraz okoliczności i warunków zawartych w zezwoleniu. W ocenie organu powyższa regulacja prowadzi do wniosku o niedopuszczalności objęcia formą zamiany każdego przypadku zmiany adresu zamieszkania przedsiębiorcy. Ten element nie mieści się bowiem w pojęciu "zmiany statusu prawnego podmiotu posiadającego zezwolenie", w takim w szczególności przypadku, gdy jest to zamiana adresu wskazująca, iż dopiero po jej dokonaniu podmiot spełni zasadniczy warunek umożliwiający prowadzenie działalności gospodarczej na terytorium RP. W konkluzji organ przyjął, iż wydanie decyzji o zmianie adresu w żądanej postaci musiałoby oznaczać ingerencję w byt prawny samego zezwolenia i konieczność jego oceny przed dniem wydania decyzji zmieniającej. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. K.-O. wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., przepisów art. 1, art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (tj. Dz.U. z 1989 r. Nr 27, poz. 148) oraz przepisu § 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1989 r. w sprawie warunków wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (Dz. U. Nr 40, poz. 217 ze zm.) poprzez ich błędną interpretację, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 8 k.p.a. Skarżący nie zgadzając się z argumentacją organu odwoławczego podniósł, iż organ ten potwierdza dotychczasowe postępowanie dotyczące zezwolenia Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] r. w sprawie prowadzenia działalności gospodarczej w ramach Przedsiębiorstwa Zagranicznego "A" polegające na uporczywym nieuznawaniu wyroku NSA z dnia 9 lutego 1998 r. uchylającego decyzję Prezydenta Miasta K. i Wojewody [...]. w sprawie wykreślenia skarżącego z zezwolenia nr [...]. Zatem nadal jest on osobą prowadząca na podstawie zezwolenia Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A". Zaznaczył, że zmiana adresu, zgodnie z § 5 rozporządzenia dnia 17 czerwca 1989 r. w sprawie warunków wydawania zezwoleń (...) mieści się, wbrew stanowisku organu, w zmianie innych okoliczności i warunków określonych zezwoleniu, które wymagają zmiany zezwolenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Z treści art. 145 § 1 tej ustawy wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Przy czym w myśl art. 134 § 1 powołanej wyżej ustawy, Sąd kontroli dokonuje również z urzędu nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że skarga podlega uwzględnieniu, jeżeli niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych zaskarżony akt jest niezgodny z prawem. Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych powodów niż podniesione przez skarżącego, a które Sąd, jak wyżej wskazano, nie będąc związany granicami skargi wziął pod rozwagę z urzędu. Zdaniem Sądu sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona, gdyż w pierwszej kolejności należało rozważyć, czy skarżący ma interes prawny w ubieganiu się o dokonanie zmiany w zezwoleniu na prowadzenie Przedsiębiorstwa Zagranicznego "A". Warunkiem merytorycznego rozpoznania sprawy jest bowiem złożenie wniosku przez uprawniony podmiot w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – k.p.a.) Stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną w postępowaniu administracyjnym jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny jest kategorią normatywną, mającą swe źródło w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia, zarazem ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania. Aby można mówić o interesie prawnym istnieć musi bezpośredni związek materialnoprawny pomiędzy określoną przepisami prawa sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu, a aktem stosowania prawa administracyjnego. Przechodząc do zagadnień merytorycznych, należy zauważyć, że zasady wydawania zezwoleń oraz dokonywania zmian w zezwoleniach na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne określa ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na Terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (tj. Dz. U. z 1989 r. Nr 27, poz. 148) oraz wydane na mocy upoważnienia tej ustawy rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 czerwca 1989 r. w sprawie warunków wydawania zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne (Dz. U. Nr 40, poz. 217 ze zm.). W myśl art. 1 ust. 1 powołanej ustawy osoby prawne mające siedzibę za granicą, obywatele państw obcych, obywatele polscy mają stałe miejsce zamieszkania za granicą oraz utworzone przez te osoby spółki z siedzibą Polsce z wyłącznym ich udziałem, zwane dalej "zagranicznymi przedsiębiorstwami", mogą prowadzić na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalność gospodarczą określoną w ustawie, zwanej dalej "działalnością gospodarczą". Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy prowadzenie działalności gospodarczej wymaga zezwolenia. Stroną postępowania administracyjnego w sprawie wydania zezwolenia jest zatem zagraniczny przedsiębiorca w rozumieniu tej ustawy. Natomiast stroną postępowania o dokonania zmian w zezwoleniu jest zagraniczny przedsiębiorca, który dotychczas prowadzi działalność na podstawie wydanego zezwolenia, a ponadto w sytuacji określonej w § 3 ust. 1 wskazanego rozporządzenia, osoba, która nabyła przedsiębiorstwo prowadzone na podstawie udzielonego już zezwolenia. Z akt sprawy wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie przepisów ustawy z 6 lipca 1982 r. o zasadach prowadzenia na terytorium Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości przez zagraniczne osoby prawne i fizyczne, zezwolił A. K.-O., obywatelowi polskiemu na stałe zamieszkującemu w Republice Federalnej Niemiec, na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości pod firmą Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A" w Polsce z siedzibą w K.. Następnie decyzja ta była wielokrotnie zmieniana, w tym również w zakresie podmiotowym, tj. w zakresie osoby, która uzyskała zezwolenie na prowadzenie tego przedsiębiorstwa. Z odpisu z Księgi Rejestrowej Przedsiębiorstwa Zagranicznego RPz [...] Sądu Rejonowego w K. VIII Wydziału Gospodarczego Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że osobą, której ostatnio udzielono zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej pod firmą Przedsiębiorstwo Zagraniczne w Polsce "A", jest S. D.. Nadal w obrocie prawnym pozostaje decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r. nr [...] zezwalająca S. D. na prowadzenie działalności gospodarczej pod w/wym. firmą. Zatem w aktualnym zezwoleniu na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie drobnej wytwórczości pod firmą Przedsiębiorstwo Zagraniczne "A" wnioskodawca nie został ujawniony jako podmiot prowadzący to przedsiębiorstwo. W tej sytuacji nie byłby on uprawniony do żądania dokonania zmiany w zezwoleniu. Ponadto brak danych dotyczących wnioskodawcy w tym zwolnieniu oznacza jednocześnie, że wniosek o zmianę jego adresu był bezprzedmiotowy. Powyższych okoliczności organy nie uwzględniły. Wreszcie wskazać należy, iż w aktach administracyjnych znajdują się umowy spółek cywilnych zawarte pomiędzy A. K.-O. i H. O. z [...] 1990 r., A. K.-O. i S. D. z dnia [...] 1992 r. i umowa z dnia [...] 1994 r. zawarta pomiędzy H. O. i S. D. dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej w ramach tego samego Przedsiębiorstwa Zagranicznego w Polsce "A", jak również oświadczenie skarżącego uwierzytelnione notarialnie z dnia [...] 1990 r., w którym "zrzeka się wszelkich praw" do tego przedsiębiorstwa na rzecz swojej żony H. O.. Powyższe wskazuje no to, iż A. K.-O. rozporządzał swoim prawem do Przedsiębiorstwa Zagranicznego "A", zaś skuteczność tych rozporządzeń jest sporna i w tym przedmiocie toczy się postępowanie przed sądem powszechnym w kwestii ustalenia składu osobowego spółki cywilnej prowadzącej to przedsiębiorstwo, wszczęte z powództwa S. D. z dnia [...] 2002 r. (co wynika z akt innej toczącej się przed tut. Sądem sprawy ze skargi A. K.-O. o sygn. III SA/GL 176/04). Zatem ewentualnie celowym było rozważenie, czy nie zachodzą przesłanki do zawieszenia postępowania, skoro wyrok przesądzałby kwestię interesu prawnego wnioskodawcy w rozumieniu art. 28 k.p.a. do wystąpienia z żądaniem wprowadzenia zmian w zezwoleniu. W tym stanie rzeczy stwierdzić przyjdzie, iż poczynienie ustaleń w przedmiotowym zakresie mogło w sposób istotny wpłynąć na sposób załatwienia sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K.. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powołanej ustawy. Koszty te obejmują wpis sądowy w wysokości [...] zł. Sąd nie znalazł jednocześnie podstaw do orzekania o wykonalności zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 tej ustawy.