III SA/Gl 409/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys – Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Barbara Orzepowska - Kyć, Protokolant St. sekretarz sądowy Anna Wandoch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. przy udziale – sprawy ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...]Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. , po rozpatrzeniu odwołania J. P. , utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 10 ust. 2 i art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm., dalej jako ustawa o ARiMR). W uzasadnieniu odwołano się w pierwszej kolejności do okoliczności faktycznych sprawy. Podniesiono, że w dniu [...] r. J. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie płatności na zalesienie na rok 2007. W części V wniosku: "Płatność na zalesienie gruntów rolnych – schemat I" Strona wskazała na zalesianie na terenach o korzystnej konfiguracji, w tym wsparcie na zalesianie gatunkami drzew iglastych na powierzchni 1,47 ha oraz gatunkami drzew liściastych na powierzchni 0,63 ha, premię pielęgnacyjną do powierzchni o korzystnej konfiguracji - 2,10 ha, wsparcie na ochronę upraw przed zwierzyną w postaci zabezpieczenia repelentami – 1,67 ha oraz premię zalesieniową do powierzchni 2,10 ha. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. , wobec oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] r. o wykonaniu zalesienia, wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] o przyznaniu wnioskowanej płatności - w wysokości [...] zł. Płatność dotyczyła powierzchni deklarowanej, na której Producent zobowiązał się prowadzić działalność przez okres 15 lat od daty otrzymania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych. Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] r., a płatność zrealizowana na konto bankowe podane przez Producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych 3 września 2008 r. Strona nie wniosła odwołania od w/w decyzji W dniu [...] r. J. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie na 2009 r. Na tej podstawie przyznano J. P. płatność w łącznej kwocie [...] zł przy zadeklarowanej powierzchni zalesionej 2,10 ha oraz premię pielęgnacyjną. W dniu [...] r. płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych. W dniu [...] r. J. P. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. wniosek o przyznanie pomocy na zalesienie na 2011 r. Na tej podstawie przyznano J. P. płatność w łącznej kwocie [...] zł przy założeniu powierzchni zalesionej 2,10 ha oraz z tytułu premii zalesieniowej. W dniu [...] r. płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych. W dniu [...] r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła decyzja Starosty K. z [...] r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji zmiennych klas gruntów i użytków, gruntów zalesionych w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którą powierzchnia przekształcona na las na działce ewidencyjnej nr [...] jest mniejsza od deklarowanej przez producenta we wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie o 0,03 ha. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. postanowieniem z [...] r. nr [...] wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z [...]r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy na zalesienie i wezwał stronę do złożenia wyjaśnień. W wyniku tego postępowania, złożonej przez Stronę korekty wniosku i Aneksu do Planu zalesiania zmniejszającego powierzchnię do 2,07 ha, w dniu [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...] uchylającą w całości decyzję z [...]r. i przyznał J. P. płatność z tytułu zalesiania gruntów rolnych w łącznej wysokości [...]zł; w tym wsparcie na zalesienie w wysokości [...]zł, premię pielęgnacyjną z zastosowaniem repelentów w wysokości [...]zł oraz premię zalesieniową w wysokości [...] zł. Jednocześnie w związku z zawyżeniem powierzchni pierwotnie deklarowanej do płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych organ wskazał, że z płatności kontynuacyjnych będzie potrącana wartość zawyżenia. Decyzja została doręczona Stronie za potwierdzeniem odbioru w dniu [...]r. Od decyzji nie wniesiono odwołania. Wobec braku dobrowolnego zwrotu nienależnie pobranych płatności, do których wezwano J. P. w dniu [...]r. - organ [...]r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych J. P. owi. W konsekwencji wydano w dniu [...]r. decyzję nr [...]ustalającą kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych w wysokości [...]zł. Na kwotę tą złożyły się płatność z tytułu pomocy na zalesienie w kwocie [...]zł, oraz płatności za lata 2009-2011 w kwocie po [...]zł. Decyzję doręczono Stronie w dniu [...]r. Kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia J. P. wniósł odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. żądając unieważnienia tej decyzji i podnosząc, że dysponuje operatem pomiarowym, wykonanym w terenie na działkach ewidencyjnych o numerach [...], oznaczonym punktami z [...]r., wykonanym przez uprawnionego geodetę i sprawdzonym przez Zastępcę Nadleśniczego Nadleśnictwa K.. Na podstawie tego operatu wykonano plan zalesienia na powierzchnię 2,10 ha. Biegły geodeta z urzędu, w ocenie strony, zrobił przekształcenie z gruntów ornych na leśne i nie licząc pola pomylił się o 3 ary. Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Powołał się na treść art. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i podniósł, że wypłacone nienależnie na rzecz J. P. środki publiczne za lata 2007 - 2011 z tytułu zalesiania gruntów rolnych pochodziły ze środków Europejskiego Funduszu, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. W odniesieniu do podniesionego przez stronę zarzutu organ wskazał, że operat pomiarowy, na który powołuje się strona wskazywał jedynie powierzchnię, na której zalesienie będzie wykonane. Natomiast faktycznie powierzchnia przeznaczona na las jest mniejsza od deklarowanej we wniosku. J. P. został zapoznany z wynikami zmian klasyfikacji gruntu i nie wniósł zastrzeżeń do dokonanej aktualizacji użytków i klas. Organ podkreślił, że wnioskodawca miał świadomość przekształcenia powierzchni mniejszej od wnioskowanej, tym bardziej, że w dniu [...] r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w K. korektę wniosku zmniejszając powierzchnię przeznaczoną do zalesienia z 2,10 ha do 2,07 ha, w tym wsparcie na zalesienie gatunkami drzew iglastych dotyczyło powierzchni 1,44 ha, natomiast wsparcie gatunkami drzew liściastych wynosiło 0,63 ha. Podkreślono także, że Strona nie zakwestionowała decyzji Starosty K. z dnia [...]r. w sprawie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji zmienionych klas gruntów i użytków, która była poprzedzona czynnościami klasyfikatora i spisaniem protokołu w dniu [...]r. z podpisem własnoręcznym J. P. i brakiem zastrzeżeń w tym zakresie. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Strony, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze podtrzymano zarzuty odwołania i podkreślono, że powierzchnia faktycznie zalesiona jest zgodna ze zgłaszaną w pierwotnym wniosku, czego podstawą był operat geodety; brak jest bezpodstawnego wzbogacenia Strony skoro pieniądze zostały zużyte zgodnie z ich przeznaczeniem. Zarzucono nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu i nie wysłanie do faktycznego pomiaru gruntu biegłego oraz oparcie się na decyzji gleboznawczej wydanej kilka lat po przyznaniu środków wbrew zasadzie lex retro non agit. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. Odnosząc się do zarzutu Skarżącego, iż powierzchnia faktycznie zalesiona odpowiada powierzchni zgłoszonej pierwotnie, do której Strona otrzymała płatność oraz że w sprawie nie został przeprowadzony fundamentalny dowód tj. wysłanie biegłego na grunt w celu wykonana pomiarów powierzchni faktycznie zalesionej - wskazano, że właśnie na podstawie przeprowadzonych pomiarów Starosta K. wydał w dniu [...]r. decyzję w sprawie zatwierdzenia gleboznawczej klasyfikacji zmienionych klas gruntów i użytków, gruntów zalesionych w ramach programu rozwoju obszarów wiejskich, zgodnie z którą powierzchnia przekształcona na las na działce ewidencyjnej nr [...] jest mniejsza od deklarowanej przez Producenta we Wniosku o przyznanie pomocy na zalesianie, złożonym do Biura Powiatowego ARiMR w K. dnia [...]r. o 0,03 ha. Nadto z treści tej decyzji wynika, iż klasyfikację uzupełniającą działek ewidencyjnych o numerach [...]położonych w obrębie ewidencyjnym Z. przeprowadził mgr W. Ś. i w wyniku przeprowadzonych prac dokonał sprawdzenia klasy, typu, rodzaju i gatunku gleby, a wyniki przedstawił w protokole klasyfikacyjnym i na mapie klasyfikacji uzupełniającej. Zalesienie zostało potwierdzone Protokołem z dnia [...]r., a czynności klasyfikacyjne w terenie klasyfikator przeprowadził w obecności właściciela - Pana J. P. , co zostało potwierdzone w dniu [...]r. własnoręcznym podpisem na Protokole dołączonym do operatu klasyfikacyjnego. Właściciel nieruchomości został zapoznany z wynikami zmian klasyfikacji gruntu i nie wniósł zastrzeżeń do dokonanej aktualizacji użytków i klas, pismem z [...]r. J. P. został powiadomiony o wyłożeniu protokołu i map klasyfikacji gruntów, a w dniu [...]r. zjawił się w Starostwie Powiatowym w [...] i nie wniósł zastrzeżeń. Zatem miał świadomość, iż przekształceniu uległa powierzchnia mniejsza od wnioskowanej, co potwierdza także złożenie dniu [...]r. przez Stronę Korekty wniosku i Aneksu do Planu zalesiania, które wskazywały, iż zalesiona została powierzchnia 2,07 ha, w tym 1,44 ha gatunkami drzew iglastych, natomiast 0,63 ha gatunkami drzew liściastych. Natomiast odnośnie przywołanej przez Skarżącego zasady lex retro non agit wskazano, konieczność zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu zalesiania gruntów rolnych wynika z niedotrzymania przez Stronę podjętego zobowiązania co do konkretnie podanej we wniosku powierzchni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego. Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu organu odwoławczego (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska. W ocenie Sądu rozpoznającego skargę podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są całkowicie chybione. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim podkreślić należy, że art. 6 Kpa zawiera zasadę praworządności, która jest podstawową zasadą państwa prawnego, zapisaną w art. 7 Konstytucji. Działanie "na podstawie przepisów prawa" oznacza działanie w ramach zakreślonych przez wymienione w art. 87 Konstytucji źródła powszechnie obowiązującego prawa, a mianowicie: Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz akty prawa miejscowego (te ostatnie tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły). Art. 6 Kpa otwiera rozdział zawierający katalog zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Zasady ogólne to najważniejsze reguły, które z jednej strony przesądzają o modelu postępowania, z drugiej - stanowią wytyczne działania dla organów administracji publicznej. Działanie zaś na podstawie przepisów prawa to z jednej strony działanie przez organ właściwy, a z drugiej - przestrzeganie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Należy zauważyć, że jakkolwiek art. 6 nakłada obowiązki wyłącznie na organ, to i zainteresowana strona obowiązana jest do działania zgodnego z prawem. W pierwszym rzędzie wskazać należy, że składając Wniosek o przyznanie płatności na zalesianie gruntów rolnych na rok 2007 w części V wniosku - "Płatność na zalesianie gruntów rolnych - schemat I" Producent wystąpił o płatność na zalesianie na terenach o korzystnej konfiguracji, w tym wsparcie na zalesianie gatunkami drzew iglastych na powierzchni 1,47 ha oraz gatunkami drzew liściastych na powierzchni 0,63 ha; premię pielęgnacyjną powierzchni o korzystnej konfiguracji - 2,10 ha, wsparcie na ochronę upraw przed zwierzyną w postaci zabezpieczenia repelentami - 1,67 ha oraz premię zalesieniową do powierzchni 2,10 ha - deklarujący tym samym szczegółowo jakie powierzchnie zostaną zalesione. Jednocześnie w części XII wniosku - "Oświadczenia i zobowiązania" J. P. potwierdził własnoręcznym podpisem, że znane mu są zasady przyznawania pomocy na zalesianie, a także, iż jest świadomy skutków niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz zalesianie gruntów innych niż rolne" oraz zobowiązał się między innymi do prowadzenia uprawy leśnej na gruntach rolnych objętych wnioskiem przez okres 15 lat od dnia otrzymania pierwszej płatności na zalesianie gruntów rolnych oraz niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który ma wpływ na przyznanie, pobieranie lub wypłacanie pomocy na zalesianie gruntów rolnych, o każdej zmianie stanu faktycznego bądź prawnego powstałych w okresie trwania zobowiązań, a w szczególności jeśli zmiana ta dotyczy wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni, przeniesienia własności na rzecz innego producenta. Zatem to na Stronie spoczywał obowiązek zadeklarowania do dopłat stosownej powierzchni. Fakt istnienia wskazywanego przez Stronę operatu – Planu Zalesienia z odmiennym od faktycznego areałem gruntów nie może mieć w sprawie przesądzającego statusu. Dokument ten ma charakter załącznika do wniosku z 28 września 2007 r., opisującego planowany proces zalesienia na działkach [...], na powierzchni 2,10 ha. Natomiast z przeprowadzonych w obecności właściciela gruntu – J. P. - czynności sprawdzających wynikało, że do lasu klasy IV zakwalifikowano grunt charakteryzujący odmiennym składem od wymaganego; powyższe Starosta [...]potwierdził w decyzji z [...]r. zatwierdzając gleboznawczą klasyfikację gruntów. W konsekwencji powyższego zatem organ zasadnie stwierdził, że powierzchnia działek objętych pierwotnym wnioskiem była zawyżona o 3 ary, co przyznała sama strona i nie odpowiada faktycznemu obszarowi objętemu zalesieniem. W konsekwencji zatem płatności przyznane według pierwotnego żądania wnioskodawcy były zawyżone i jako takie nienależne. Zatem skoro z mocy art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR Kierownik Biura Powiatowego Agencji, w drodze decyzji administracyjnej, ustala kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej to organ zobligowany był do wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia 21 lipca 2008 r. przyznającą pomoc na zalesianie, na powierzchnię objętą wnioskiem w areale 2,10 ha i obniżenia ustalonej pierwotnie kwoty naliczając ją od powierzchni 2,07 ha. Konkludując Sąd nie dopatrzył się więc naruszeń wskazywanych przez stronę skarżącą, bowiem organ odwoławczy rozważył całość zgromadzonego materiału dowodowego, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do zgłaszanych przez Skarżącą twierdzeń. Według Sądu zebrany materiał mógł być uznany za pełny, czyli niezbędny do zastosowania określonych norm prawnych, Dyrektor Oddziału Regionalnego w sposób pełny i wyczerpujący wykazał dlaczego okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że wnioskowana i udzielona pomoc finansowa za lata 2007 – 2011 została uznana jako kwota nienależnie pobrana. Powyższej oceny nie zmieniają podniesione w skardze argumenty, które sprowadzają się jedynie do odmiennej od organów oceny zaistniałego stanu faktycznego sprawy. Wobec powyższych okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.