III SA/Gl 421/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 29 czerwca 2016 r. w ten sposób, że zwolnić stronę skarżącą z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w całości. Z.G. pismem z dnia 5 kwietnia 2016 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...]określającą rozliczenie w podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2011 r. w kwocie [...] zł. W treści skargi Z. G. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF wskazał, iż jest osobą bezrobotną z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu [...]. Nadto stwierdził, iż płaci alimenty na rzecz niepełnoletniego syna. Do marca bieżącego roku skarżący otrzymywał zasiłek dla bezrobotnych. Z oświadczenia Z.G. wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada ruchomości, żadnych oszczędności, zasobów pieniężnych, ani żadnych przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Posiada natomiast ¼ udziału we własności nieruchomości o wartości około 50.000 zł (jest to nieruchomość, wg jego oświadczenia, do remontu). Ponadto, jest on właścicielem 0,5 ha przeliczeniowego o wartości około 1.500 zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 23 maja 2016 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie i udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. Przesyłka zawierająca to wezwanie została uznana za doręczoną po jej dwukrotnym awizowaniu. Do akt sprawy nie wpłynęły żadne dokumenty. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 29 czerwca 2016 r. odmówił Z.G. przyznania prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że w rozpoznawanej sprawie do dnia wydania zaskarżonego postanowienia skarżący nie wykonał wezwania z dnia 23 maja 2016 r., tj. nie nadesłał żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby jego sytuację finansową i możliwości płatnicze – w efekcie złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Od postanowienia tego w ustawowym terminie wniesiony został sprzeciw. Do sprzeciwu dołączono zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy, oświadczenie ojca skarżącego – S.G. o pomocy finansowej, zaświadczenie o stanie cywilnym, zaświadczenie o osobach zameldowanych wraz z skarżącym, zaświadczenie o posiadanych nieruchomościach, kserokopię wyroku w sprawie zasadzenia alimentów na rzecz małoletniego P.G. Nadto do akt sprawy Z.G. przedłożył zaświadczenie o zadłużeniu lokalu w którym mieszka na kwotę 2.339,18 zł oraz zaświadczenie z A S.A. o kwocie zajęć na jego rachunku bankowym które wynoszą 145.082,75 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz.718 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei na mocy art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Skarżący Z.G. składając wniosek o prawo pomocy zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zatem zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że wnioskodawca udokumentował swój aktualny stan majątkowy w sposób pozwalający stwierdzić, że spełnia przesłanki pozwalające uwzględnić jego wniosek. Z oświadczenia Z.G. wynika, że aktualnie, jest on zarejestrowany jak bezrobotny bez prawa do zasiłku i korzysta z pomocy finansowej rodziny. Nadto wnioskodawca ma stosunkowo wysokie zaległości z tytułu zobowiązań – rachunek bankowy obciążony jest tytułami egzekucyjnymi (organ zlecający Urząd Skarbowy w M.) na kwotę 145.082,75 zł, a nadto lokal w którym zamieszkuje Z.G. posiada zadłużenie w kwocie 2.339,18 zł. Wnioskodawca wskazał, iż płaci miesięcznie koszty czynszu (540 zł), opłatę za media (125zł) oraz koszty leczenie i rehabilitacji około 100 zł. Sąd uznał, iż sytuacja materialna Strony skarżącej jest rzeczywiście trudna. Z zaświadczenia z urzędu pracy wynika, iż skarżący nie pobiera zasiłku od dnia 24 marca 2016 r., brak zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 570 zł jego sytuację finansową jeszcze pogorszył. Całkowite uwzględnienie wniosku powinno być poprzedzone analizą materiału dowodowego, który nie pozostawia wątpliwości co do rzeczywistej kondycji finansowej wnioskodawcy i spełnienia przez niego ustawowych przesłanek przyznania mu prawa pomocy, co w rozpoznawanej sprawie miało miejsca. Sąd stanął na stanowisku, iż Z.G. nie byłby w stanie ponosić kosztów sądowych w całości bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd miał na uwadze również ilość spraw toczących się przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Gliwicach w których Z.G. występuje jako Strona skarżąca. Mając na uwadze powyższe okoliczności, orzeczono jak na wstępie, na mocy art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz art. 260 P.p.s.a.