III SA/Gl 428/25
WyrokWSA w Gliwicach2025-10-30
Skład orzekający: Krzysztof Wujek, Adam Pawlyta, Dorota Fleszer
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego można nałożyć na przedsiębiorcę obowiązek przedłożenia dokumentów Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w celu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, a w konsekwencji zawiesić postępowanie administracyjne?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji miały podstawy do nałożenia na przedsiębiorcę obowiązku przedłożenia dokumentów Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w celu oceny potencjalnego znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000. W związku z tym, zasadnie zawieszono postępowanie administracyjne o zatwierdzenie planu ruchu, ponieważ rozpatrzenie sprawy zależało od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ.Stan faktyczny
Spółka złożyła wniosek o zatwierdzenie planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego. Organy administracji, biorąc pod uwagę lokalizację zakładu na obszarach Natura 2000 i występowanie chronionych gatunków (cietrzew, wilk, ryś), nałożyły na spółkę obowiązek przedłożenia dokumentów Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w celu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na te obszary. Następnie postępowanie zostało zawieszone do czasu zajęcia stanowiska przez RDOŚ. Spółka wniosła skargę, kwestionując możliwość nałożenia takiego obowiązku i zawieszenia postępowania. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Asesor WSA Adam Pawlyta (spr.), Sędzia WSA Dorota Fleszer, Protokolant Specjalista Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi G Sp. z o.o. Sp.k. w L. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia 27 lutego 2025 r. nr PR.9202.7.2024 w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie zatwierdzenia planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego oddala skargę.
G spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w L. (dalej: strona; skarżący; Spółka), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 3 kwietnia 2025 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego (dalej: organ odwoławczy; organ drugiej instancji; Prezes WUG) z 27 lutego 2025 r., znak sprawy: PR.9202.7.2024 na mocy którego utrzymano w mocy postanowienia Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. (dalej: organ pierwszej instancji; Dyrektor OUG) z 30 października 2024 r., znak sprawy: [...] – w którym orzeczono z urzędu o: (A) zawieszeniu postępowanie administracyjne z wniosku G Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w L. z 21 grudnia 2023 r., w sprawie zatwierdzenia Planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Kopalnia [...] "[...]" na okres 2024 r. - 21.03.2026 r.; a to do czasu: (B) zajęcia stanowiska przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. (dalej również jako: "RDOŚ") w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania powyższego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] oraz obszar Natura 2000 [...].
Stan sprawy przedstawia się następująco:
Wnioskiem z 21 grudnia 2023 r. (wpływ do organu pierwszej instancji) Spółka wystąpiła do Dyrektora OUG o zatwierdzenie Planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Kopalnia [...] "[...]" na okres 2024 - 21.03.2026 r. (dalej również jako: "Plan ruchu"). Ww. wniosek był kilkukrotnie uzupełniany i modyfikowany przez stronę.
Organ pierwszej instancji, w toku postępowania administracyjnego, po pierwsze zważył, że w punkcie 20.2 Planu ruchu wskazano, że w ramach rekultywacji o kierunku turystyczno-rekreacyjnym zostanie uporządkowany istniejący pieszo-rowerowy ruch turystyczny poprzez wyznaczenie ścieżek dydaktycznych oraz poprzez wprowadzenie obiektów małej infrastruktury, elementów edukacji i informacji. Rekultywacja będzie obejmować również budowę schroniska turystycznego (budynek całoroczny) oraz przygotowanie części terenu pod zabudowę domkami letniskowymi całorocznymi, przygotowanie infrastruktury służącej do obsługi domków, zabezpieczeń przyskarpowych skarp, budynków przyskarpowych, a także prace przygotowawcze w zakresie niezbędnych przyłączy energetycznych, instalacji wodno-kanalizacyjnej oraz infrastruktury niezbędnej do prawidłowego funkcjonowania projektowanych obiektów turystycznych, wykonanie ujęcia wód podziemnych.
Po drugie, organ pierwszej instancji dostrzegł, że powierzchnia zakładu górniczego wynosi ok. 26,5 ha. Natomiast z danych portalu www.geoportal.gov oraz z bazy prowadzonej przez RDOS - pt. Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody https://crfop.gdos.gov.pl/CRFOP/ wynika, że teren zakładu górniczego leży w całości na terenie NATURA 2000 [...], a w części południowej na terenie NATURA 2000 [...] (Dyrektywa siedliskowa, utworzony 13.02.2009 r.). Obszar Natura 2000 [...] w całości położony jest w obrębie Głównego Korytarza Zachodniego [...]. W wyżej wymienionym obszarze stwierdzono natomiast występowanie cietrzewia, stanowiącego przedmiot ochrony obszaru NATURA 2000 [...], który również na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2022 r. poz. 2380) jest objęty ochroną ścisłą, wymaga ochrony czynnej i obowiązuje wobec niego szereg zakazów, w tym również zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia oraz zakaz niszczenia siedlisk lub ostoi będących obszarem wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania.
Po trzecie, organ pierwszej instancji ustalił, że teren zakładu górniczego znajduje się w obrębie terytoriów gatunków chronionych, przedmiotów ochrony specjalnego obszaru ochrony siedlisk Torfowiska [...] ([...]), tj. [...]wilka [...] rysia, które posiadają duże terytoria i migrują na duże odległości.
W związku z powyższym, Dyrektor OUG, postanowieniem z 28 października 2024 r., L.dz. [...], działając na podstawie art. 96 ust. 3 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1112 - dalej: ustawa środowiskowa) nałożył na Spółkę obowiązek przedłożenia Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska we W.:
1. kopii wniosku o zatwierdzenie Planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Kopalnia [...] "[...]" na okres 2024 r. - 21.03.2026 r. (wraz z Planem ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Kopalnia [...] "[...]" na okres 2024 r. - 21.03.2026 r. - w brzmieniu zmodyfikowanym, zgodnie z załącznikiem do pisma datowanego na dzień 4 lipca 2024 r.);
2. karty informacyjnej przedsięwzięcia;
3. poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie oraz przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie;
4. w przypadku przedsięwzięć realizowanych na terenie o powierzchni powyżej 10 ha, zamiast kopii mapy, o której mowa w pkt 3 - mapy przedstawiającej dane sytuacyjne i wysokościowe sporządzonej w skali umożliwiającej szczegółowe przedstawienie przebiegu granic terenu, którego dotyczy wniosek oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie;
a to w celu zajęcia stanowiska w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania powyższego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] oraz obszar Natura 2000 [...].
W ocenie organu pierwszej instancji, z uwagi ochronę cietrzewia oraz siedlisk wilka i rysia, przedsięwzięcie to może potencjalnie znacząco oddziaływać na wskazane wyżej obszary Natura 2000, tj. na obszar NATURA 2000 [...] (Dyrektywa Ptasia utworzony 19.02.2011 r.) oraz na obszar NATURA 2000 [...] (Dyrektywa siedliskowa, utworzony 13.02.2009 r.). Jak już bowiem wskazano wcześniej, zakład górniczy Kopalnia [...] "[...]" leży w całości na terenie obszaru NATURA 2000 [...] (przedmiot ochrony: występowanie cietrzewia), zaś w południowej części tego zakładu na terenie obszaru NATURA 2000 [...] (ochrona siedlisk: wilka i rysia).
Dlatego też - Dyrektor OUG - działając na podstawie art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej, wydał postanowienie z 28 października 2024 r. o nałożeniu na Spółkę obowiązku przedłożenia określonych w tym przepisie dokumentów Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska we W., w celu zajęcia przez ten ostatni organ stanowiska w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] oraz obszar Natura 2000 [...].
Wydając ww. postanowienie z 28 października 2024 r. organ pierwszej instancji miał przy tym na względzie zasadę przezorności ujętą w art. 6 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54, ze zm.), a ponadto wziął pod uwagę dotychczasowe stanowiska zawarte w pismach Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W., wskazujące na możliwy negatywny wpływ omawianej działalności na obszary Natura 2000.
W ocenie Dyrektora OUG w przedmiotowej sprawie zaistniała przesłanka zawieszenia postępowania administracyjnego – w trybie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. z 2 kwietnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.; dalej: k.p.a.) – albowiem rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ kwestii obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na istniejące obszary Natura 2000.
Kontynuując, organ pierwszej instancji wskazywał, że stosownie do art. 97 ust. 1, 2 i 5 ustawy środowiskowej, regionalny dyrektor ochrony środowiska, w drodze postanowienia, albo: (1) stwierdza obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 - w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 (ust. 1 i 2) lub: (2) stwierdza brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 - w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 (ust. 5). Po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 regionalny dyrektor ochrony środowiska wydaje postanowienie w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w zakresie oddziaływania na obszar Natura 2000 (art. 98 ust. 1 ustawy środowiskowej).
Dlatego też, w ocenie organu pierwszej instancji, zaistniały prawem przewidziane przesłanki do zawieszenia z urzędu postępowania w sprawie zatwierdzenia Planu ruchu do czasu orzeczenia przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na opisane wyżej obszary Natura 2000.
Ww. postanowienie organu pierwszej instancji z 30 października 2024 r. o zawieszeniu postępowania zostało doręczone Spółce 5 listopada 2024 r. W ustawowym terminie, pismem z 12 listopada 2024 r. (nadanym w tej samej dacie), Spółka reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła zażalenie domagając się jego uchylenia.
Aktualnie zaskarżonym postanowieniem z 27 lutego 2025 r. Prezes WUG działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. orzekł o utrzymaniu w mocy rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego.
Organ odwoławczy zważył, że zasadniczą przesłanką do wydania przez organ pierwszej instancji postanowienia z 28 października 2024 r., nakładającego na Spółkę obowiązek przedłożenia RDOŚ określonych dokumentów w celu zajęcia stanowiska odnośnie przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, było objęcie planem ruchu rekultywacji terenów poeksploatacyjnych. Zdaniem organu odwoławczego, organ pierwszej instancji w oparciu o posiadane dokumenty i informacje, szczegółowo przeanalizował ryzyko negatywnych skutków planowanych działań objętych przedłożonym do zatwierdzenia projektem planu ruchu ("wersja trzecia" - zmodyfikowana) i słusznie uznał, że mogą one potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, co natomiast, jak dalej zaznaczono, uzasadnia wydanie postanowienia w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia RDOŚ dokumentów, o których mowa w art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej.
Zdaniem Prezesa WUG w tej sprawie nie został naruszony art. 96 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 ustawy środowiskowej. W postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu, a wbrew twierdzeniom strony, jak argumentował dalej organ odwoławczy, można nałożyć na przedsiębiorcę obowiązek przedłożenia RDOŚ określonych w tych przepisach dokumentów. Przepis ten ma bowiem zastosowanie do wszystkich organów, które mogą wydawać decyzje, co wynika po pierwsze z tego, że ustawa identyfikuje organy przez wskazanie, jakie decyzje wchodzą w grę, a po drugie, z tego, że ten katalog decyzji ma charakter otwarty.
Dlatego też, w ocenie organu odwoławczego, do czasu zajęcia stanowiska RDOŚ w przedmiotowym zakresie, dalsze procedowanie w sprawie zatwierdzenia Planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Kopalnia [...] "[...]" na okres 2024 r. - 21.03.2026 r. jest nieuzasadnione, a tym samym nie został naruszony art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż w tej sprawie występuje zagadnienie wstępne.
Przewidziany w art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej obowiązek rozważenia, czy konkretne przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, zdaniem Prezesa WUG, nie dotyczy każdego przedsięwzięcia, które nie zostało zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 1, lecz takiego, co do którego istnieje uzasadniona obawa wystąpienia potencjalnego znaczącego oddziaływania na obszar Natura 2000. Obowiązek ten aktualizuje się z pewnością w stosunku do przedsięwzięć, które mają być realizowane na terenach objętych obszarem Natura 2000 lub znajdujących się w bezpośredniej bliskości takiego obszaru.
Poza tym, w ocenie organu odwoławczego, należy zwrócić uwagę, iż w ww. postanowieniu z 28 października 2024 r. wskazano także, iż celowym byłoby, aby stanowisko RDOŚ odnosiło się do całości przedsięwzięcia objętego planem ruchu, czyli nie tylko do zaplanowanej w "trzeciej wersji" planu ruchu rekultywacji, ale także do prowadzenia eksploatacji z użyciem materiałów wybuchowych, przerobu hornfełsu łupkowego w mobilnych zestawach kruszących, prowadzenia robót geologicznych (odwiert na głębokość 100 m), co jest dodatkowym argumentem uzasadniającym zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia planu ruchu do czasu zajęcia stanowiska przez RDOŚ.
W skardze na ww. postanowienie Prezesa WUG z 27 lutego 2025 r. znak sprawy: PR.9202.7.2024 skargę wniosła Spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, formułując następujące zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, a mianowicie:
1. art. 96 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3 ustawy z 3 października 2008 o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach odziaływania na środowisko (dalej: ustawa środowiskowa) w zw. z art. 108 ustawy prawo geologiczne i górnicze (dalej p.g.g.) poprzez przyjęcie, że w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego można nałożyć na przedsiębiorcę obowiązek przedłożenia określonych w tym przepisie dokumentów Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska, podczas gdy przepis art. 96 ustawy środowiskowej dotyczy innych postępowań niż wykonawcze postępowanie o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego, takich jak postępowanie koncesyjne, które zostało w stosunku do skarżącego ostatecznie i prawomocnie zakończone;
2. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez uznanie, iż zaszły przesłanki zawieszenia postępowania wskazane w tym artykule, podczas gdy organ miał i ma możliwości prowadzenia postępowania bez konieczności rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ.
Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca argumentowała, że nie jest dopuszczalne nałożenie na przedsiębiorcę górniczego obowiązku przedłożenia określonych w art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej dokumentów w postępowaniu o zatwierdzenie planu ruchu zakładu górniczego, gdyż nie jest to postępowanie, w którym ocena oddziaływania przedsięwzięcia Natura 2000 jest dopuszczalna, a postępowanie wykonawcze służące do realizacji uprawnień koncesyjnych. W konsekwencji, w opinii Spółki, brak również było podstaw do zastosowania art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Natomiast w odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Na rozprawie 30 października 2025 r. strony podtrzymały prezentowane wcześniej stanowisko w sprawie (karta nr 58 akt sądowych).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualny tekst jedn. z 23 maja 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (aktualny tekst jedn. z 19 sierpnia 2024 r., Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.
Wyjaśnić też należy, że celem postępowania sądowoadministracyjnego wywołanego skargą na postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego jest dokonanie przez Sąd kontroli zgodności tego postanowienia z przepisami prawa, a w sytuacji stwierdzenia naruszenia zaskarżonym postanowieniem przepisów prawa – uchylenie postanowienia zawieszającego postępowanie administracyjne, wstrzymującego tok postępowania.
Przeprowadzona przez Sąd, według wskazanych wyżej kryteriów, kontrola legalności zaskarżonego postanowienia nie wykazała jednak, aby zaskarżone postanowienie narusza prawo.
Istota sporu – w tej sprawie – polega na ocenie, czy zasadnie organy obu instancji orzekły o zawieszeniu postępowania administracyjnego ze względu na istnienie zagadnienia prawnego w postaci konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia podejmowanego przez stronę na obszar Natura 2000 [...] oraz obszar Natura 2000 [...] (co zastało skonkretyzowane w postanowieniu z 28 października 2024 r., znak [...]), przez inny organ (tu: Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W.).
Stosownie do treści art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej, organ właściwy do przyjęcia zgłoszenia, o którym mowa w art. 72 ust. 1a, oraz do wydania decyzji wymaganej przed rozpoczęciem realizacji przedsięwzięcia, innego niż przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, które nie jest bezpośrednio związane z ochroną obszaru Natura 2000 lub nie wynika z tej ochrony, jest obowiązany do rozważenia, przed wydaniem tej decyzji oraz przed przyjęciem tego zgłoszenia, czy przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000.
Jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, uzna, że przedsięwzięcie, o jakim mowa wyżej, może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, wydaje postanowienie w sprawie nałożenia obowiązku przedłożenia właściwemu miejscowo regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska:
1) kopii wniosku o wydanie decyzji lub kopii zgłoszenia, o których mowa w ust. 1;
2) karty informacyjnej przedsięwzięcia;
3) poświadczonej przez właściwy organ kopii mapy ewidencyjnej, w postaci papierowej lub elektronicznej, obejmującej przewidywany teren, na którym będzie realizowane przedsięwzięcie, oraz przewidywany obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie;
4) w przypadku przedsięwzięć realizowanych na terenie o powierzchni powyżej 10 ha, zamiast kopii mapy, o której mowa w pkt 3 - mapy przedstawiającej dane sytuacyjne i wysokościowe sporządzonej w skali umożliwiającej szczegółowe przedstawienie przebiegu granic terenu, którego dotyczy wniosek, oraz obejmującej obszar, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie.
Jak wynika z akt administracyjnych, 28 października 2024 r. organ pierwszej instancji wydał postanowienie, o jakim mowa w art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej, co oznacza, że uznał, że wnioskowane przez Spółkę przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Postanowienie to jest niezaskarżalne w administracyjnym toku instancji, jednak z uwagi na jego bezpośrednie powiązanie z objętym skargą postanowieniem o zawieszeniu postępowania i wydanie w granicach rozpatrywanej sprawy, podlega ono kontroli sądowej na podstawie art. 135 p.p.s.a.
Należy podkreślić, że obowiązkiem organu pierwszej instancji w niniejszej sprawie było rozważenie, czy wnioskowane przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Do aktualizacji tego obowiązku, wynikającego wprost z art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej, dochodzi wówczas, gdy wnioskiem o wydanie decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1, objęte jest przedsięwzięcie, które nie jest przedsięwzięciem mogącym znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 1 pkt 1 i 2. Na podstawie tego przepisu przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko wymagają przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w trybie art. 61 i nast. ustawy.
Jeżeli tego rodzaju przedsięwzięcie może oddziaływać także na obszar Natura 2000, oddziaływanie to jest przedmiotem badania w ramach wymaganej oceny oddziaływania na środowisko.
W ustawie środowiskowej ochronę obszarów Natura 2000 ustawodawca potraktował w sposób szczególny. W rozdziale 5 zatytułowanym "Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000" (art. 96 i nast.) znalazły się bowiem przepisy dotyczące przedsięwzięć, w stosunku do których nie jest wymagane przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko, o jakiej mowa w art. 59 ust. 1 (a więc takich, które nie są zaliczone do mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko), jednak mogą one potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000. Przez ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000, o jakiej mowa w przepisach rozdziału 5 ustawy środowiskowej, należy rozumieć ocenę oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko ograniczoną do badania oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (art. 3 pkt 7 ustawy środowiskowej).
Przewidziany w art. 96 ust. 1 ustawy środowiskowej obowiązek rozważenia, czy konkretne przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 nie dotyczy każdego przedsięwzięcia, które nie zostało zaliczone do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 59 ust. 1, lecz takiego, co do którego istnieje uzasadniona obawa wystąpienia potencjalnego znaczącego oddziaływania na obszar Natura 2000. Obowiązek ten aktualizuje się z pewnością w stosunku do przedsięwzięć, które mają być realizowane na terenach objętych obszarem Natura 2000 lub znajdujących się w bezpośredniej bliskości takiego obszaru. Zgodnie z art. 62 ust. 2 ustawy środowiskowej, w ramach oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 określa się, analizuje oraz ocenia oddziaływanie przedsięwzięcia na obszary Natura 2000, biorąc pod uwagę także skumulowane oddziaływanie przedsięwzięcia z innymi realizowanymi, zrealizowanymi lub planowanymi przedsięwzięciami.
Zdaniem Sądu, w okolicznościach sprawy organ pierwszej i drugiej instancji miał podstawy do przyjęcia, że wnioskowane przedsięwzięcie, może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 [...] oraz obszar Natura 2000 [...].
Są nimi okoliczności, że teren zakładu górniczego leży w całości na terenie NATURA 2000 [...] (Dyrektywa Ptasia utworzony 19.02.2011 r.), a w części południowej na terenie NATURA 2000 [...] (Dyrektywa siedliskowa, utworzony 13.02.2009 r.), a także i to, że w wyżej wymienionym obszarze stwierdzono występowanie cietrzewia, stanowiącego przedmiot ochrony obszaru NATURA 2000, który również na mocy rozporządzenia Ministra Środowiska z 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz. U. z 2022 r. poz. 2380) jest objęty ochroną ścisłą, wymaga ochrony czynnej i obowiązuje wobec niego szereg zakazów, w tym również zakaz umyślnego płoszenia lub niepokojenia oraz zakaz niszczenia siedlisk lub ostoi będących obszarem, wychowu młodych, odpoczynku, migracji lub żerowania. Poza tym teren zakładu górniczego znajduje się w obrębie terytoriów gatunków chronionych, przedmiotów ochrony specjalnego obszaru ochrony siedlisk Torfowiska [...] ([...]), tj. wilka i rysia, które posiadają duże terytoria i migrują na duże odległości. Kolejnym, jak wynika z akt administracyjnych argumentem rozważanym przez organy obu instancji (vide: postanowienia z 28 października 2024 r. i z 30 października 2024 r. oraz aktualnie zaskarżone postanowienie z 27 lutego 2025 r.) stanowił fakt, że zgodnie z danymi załącznika nr 2 do Planu ruchu (Mapa sytuacyjno-wysokościowa) powierzchnia zakładu górniczego wynosi ok. 26,5 ha oraz w całości znajduje się na ww. obszarze Natura 2000.
Zwrócić należy również uwagę na argumentację zawartą w części końcowej uzasadnienia postanowienia z 28 października 2025 r., gdzie organ pierwszej instancji wskazał także, iż celowym byłoby, aby stanowisko RDOŚ odnosiło się do całości przedsięwzięcia objętego planem ruchu, czyli nie tylko do zaplanowanej w "trzeciej wersji" planu ruchu rekultywacji, ale także do prowadzenia eksploatacji z użyciem materiałów wybuchowych, przerobu hornfełsu łupkowego w mobilnych zestawach kruszących, prowadzenia robót geologicznych (odwiert na głębokość 100 m), co jest dodatkowym argumentem uzasadniającym zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie zatwierdzenia planu ruchu do czasu zajęcia stanowiska przez RDOŚ.
Trzeba również zauważyć, że ww. stanowisko znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych, w tym w piśmie RDOŚ we W. z 22 sierpnia 2024 r. znak [...] pozostające w związku z pismem strony z 12 lipca 2024 r. a dotyczącego walorów przyrodniczych w zasięgu oddziaływania zakładu górniczego. W piśmie RDOŚ również argumentowano, że – cyt. "strefy ochrony cietrzewia zlokalizowane są w bezpośrednim sąsiedztwie terenu kopalni, dlatego uwzględniając charakter planowanych działań oraz biologię gatunku, nie można wykluczyć negatywnych oddziaływań na ten gatunek".
Podobne stanowisko zostało również zaprezentowane przez RDOŚ w piśmie z 2 lipca 2024 r. znak [...], gdzie zwrócono uwagę na dodatkowe aspekty ochrony przyrody, w postaci ochrony widłaka goździstego, czy kosodrzewiny.
Ww. ustalenia zostały zawarte w protokole kontroli z 23 maja 2024 r. nr [...], który znajduje się w aktach administracyjnych wraz z dokumentacją fotograficzną.
Należy jednocześnie podkreślić, że postanowienie wydane w trybie art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej nie przesądza to tym, że wnioskowana inwestycja może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, a jedynie stwierdza, że w okolicznościach sprawy taka potencjalna możliwość istnieje. Ostateczna ocena, czy przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 należy do wyspecjalizowanego organu, jakim jest regionalny dyrektor ochrony środowiska.
Procedurę następującą po wykonaniu obowiązków nałożonych w postanowieniu wydanym na podstawie art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej przewiduje art. 97. W razie stwierdzenia, że przedsięwzięcie może znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (art. 97 ust. 1 i 2). Natomiast w przypadku stwierdzenia, że przedsięwzięcie nie będzie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000, regionalny dyrektor ochrony środowiska stwierdza, w drodze postanowienia, brak potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 (art. 97 ust. 5). Obie decyzje ma charakter decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Sąd przy tym nie zgadza się, że doszło do zarzucanego skargą naruszenia art. 96 ust. 1, ust. 2 oraz ust. 3 ustawy środowiskowej (przy zastosowaniu art. 108 p.g.g.), poprzez błędne przyjęcie przez organ, że "w postępowaniu o zatwierdzeniu planu ruchu zakładu górniczego można nałożyć na przedsiębiorstwo obowiązek przedłożenia określonych w tych przepisach dokumentów RDOŚ". Zdaniem Sądu dokonana przez organ wykładnia ww. przepisu jest prawidłowa i odnosi się po pierwsze do otwartego katalogu decyzji, o czym wprost mowa w art. 96 ust. 2 ustawy środowiskowej oraz – po drugie – do wskazanego tamże terminu "przedsięwzięcie" objętego definicją z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej – na co wskazał częściowo organ odwoławczy w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę (vide: karta nr 7 verte i 8 akt sądowych). Ww. termin "przedsięwzięcie" jest również określony w dyspozycji art. 6 ust. 3 dyrektywy Rady 92/43 w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny o flory" (por. wyrok ETS z 7.09.2004 r. w sprawie C-127/02, LEX nr 210685), który odnosi się natomiast do każdego przedsięwzięcia mogącego istotnie wpływać na środowisko. Z powyższego zestawienia wynika, że z punktu widzenia prawa europejskiego pojęcie "przedsięwzięcia" w kontekście oddziaływania na obszary Natura 2000 ma dużo szerszy zakres przedmiotowy niż ten wynikający z art. 3 ust. 1 pkt 13 ustawy środowiskowej. Na taki jego charakter wskazują również postanowienia art. 96 ust. 2 ustawy środowiskowej, w którym (w dodatku przykładowo) wymieniono decyzje związane z oddziaływaniem na środowisko niekoniecznie zmierzającym do realizacji przedsięwzięcia w takim znaczeniu, jakie mu nadano w ustawowej definicji.
W kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy wyjaśnienia wymaga, jak wskazał w wyroku z 15 maja 2024 r. WSA w Kielcach w sprawie o sygn. II SA/Ke 181/24, Legalis nr 3085648, że ustawa środowiskowa (w tym art. 96 i nast.), jest wynikiem transpozycji do polskiego porządku prawnego dyrektywy Rady 85/337/EWG z dnia 27 czerwca 1985 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne (Dz. U. L 175 z 5.7.1985, str. 40), której wersję ujednoliconą stanowi dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/EU z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywoływanych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz.Urz.UE.L 26 z 28.01.2012, s. 1) - tzw. dyrektywa EIA. W preambule tej ostatniej dyrektywy podniesiono, że na podstawie art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej polityka Unii w dziedzinie środowiska oparta jest na zasadzie ostrożności oraz na zasadach działania zapobiegawczego, naprawiania szkody w pierwszym rzędzie u źródła i na zasadzie "zanieczyszczający płaci". Skutki w środowisku powinny być uwzględniane w możliwie najwcześniejszej fazie we wszystkich procesach planowania technicznego i podejmowania decyzji. Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy państwa członkowskie przyjmują wszystkie niezbędne środki, aby zapewnić podleganie przedsięwzięć mogących powodować znaczące skutki w środowisku, między innymi z powodu ich charakteru, rozmiarów lub lokalizacji, wymogowi uzyskania zezwolenia na inwestycję i oceny w odniesieniu do ich skutków na środowisko, przed udzieleniem zezwolenia. Na gruncie tych regulacji w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wskazuje się, że cechy przedsięwzięcia należy ocenić w szczególności w kontekście skumulowanych skutków wywieranych łącznie z innymi przedsięwzięciami, w sytuacji w której brak uwzględnienia skutków skumulowanych mógłby w praktyce prowadzić do ominięcia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko (zob. wyrok Trybunału z 11 lutego 2015 r. w sprawie C-531/13 w postępowaniu Marktgemeinde Straßwalchen i in./Bundesminister für Wirtschaft, Familie und Jugend). W sprawie CODA, sygn. C-142/07 rozstrzygniętej wyrokiem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości (aktualnie TSUE) z 25 lipca 2008 r. w sprawie C-142/07, Ecologistas en Acción-CODA v. Ayuntamiento de Madrid, wydanym w wyniku pytania prejudycjalnego sądu administracyjnego w Madrycie, ETS wyraził pogląd, że niedopuszczalna jest sytuacja, w której podział przedsięwzięcia na mniejsze części i brak uwzględnienia skumulowanego oddziaływania przedsięwzięć powstałych w wyniku podziału spowoduje, że cel dyrektywy EIA nie zostanie zrealizowany, a przedsięwzięcia te unikną obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, w przypadku gdyby - wzięte pod uwagę łącznie - stanowiły przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko.
Z kolei w sprawie C-87/02 (Komisja przeciwko Włochom) wyrażono pogląd, według którego bez względu na metodę obraną przez państwo członkowskie dla ustalenia, czy dane przedsięwzięcie wymaga oceny, czy też nie, tj. wskazania danego przedsięwzięcia w drodze aktu prawnego czy też w wyniku indywidualnego badania przedsięwzięcia, metoda ta nie może zagrażać realizacji celów dyrektywy, która zmierza do zagwarantowania, aby żadne przedsięwzięcie, które może wywierać znaczące skutki środowiskowe w rozumieniu dyrektywy, nie zostało wyłączone spod oceny (zob. M. Bar, "Aspekty prawne selekcji przedsięwzięć wymagających oceny oddziaływania na środowisko", (w:) H. Lisicka (red.), "Prawo ochrony środowiska. Książka jubileuszowa z okazji 40-lecia pracy naukowej", Wrocław 2008, s. 26-27).
Co prawda powyższe orzeczenia dotyczą dzielenia przedsiębiorstw, jednak zawierają uniwersalny przekaz co do konieczności zagwarantowania, aby żadne przedsięwzięcie, które może oddziaływać na środowiskowo, nie zostało wyłączone spod oceny wpływu na nie. Z tego względu poszczególne inwestycje nie mogą być w tym przypadku oceniane w oderwaniu od tożsamych przedsięwzięć funkcjonujących czy mających funkcjonować obok. Przy ocenie kumulowania się oddziaływań przedsięwzięć, należy uwzględnić nie tylko treść normatywną definicji ustawowej przedsięwzięcia, a także, zgodnie z zasadą prewencji, uwzględnić oddziaływanie na środowisko przedsięwzięć planowanych, czyli takich, które dopiero będą realizowane (por. wyrok NSA z 29 lipca 2023 r., II OSK 2682/20, dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych).
Mając zatem na uwadze prowspólnotową wykładnię przepisów ustawy środowiskowej, w ocenie Sądu organy miały podstawy do przyjęcia, że objęte wnioskiem przedsięwzięcie może potencjalnie znacząco oddziaływać na obszar Natura 2000 [...] oraz obszar Natura 2000 [...] w rozumieniu art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej, który stanowił podstawę do wydania postanowienia z 30 października 2023 r. Konsekwencją takiej oceny było zaś zawieszenie postępowania administracyjnego w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie zatwierdzenia Planu ruchu odkrywkowego zakładu górniczego Kopalnia [...] "[...]" na okres 2024 r. - 21.03.2026 r. (w brzmieniu zmodyfikowanym, zgodnie z załącznikiem do pisma datowanego na dzień 4 lipca 2024 r.), zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. na podstawie art. 97 ust. 2 lub ust. 5 ustawy środowiskowej.
Sąd w składzie orzekającym utożsamia się z argumentacją prawną zawartą w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 15 maja 2024 r., II SA/Ke 181/24, Legalis nr 3085648 (podobnie: wyrok NSA z 28 listopada 2023 r, II OSK 586/21 i w wyroku WSA w Poznaniu z 19 grudnia 2024 r., IV SA/Po 502/24, Legalis nr 3161678).
Z akt sprawy administracyjnej, oraz stanowisk stron sporu nie wynika również, aby do chwili wydania wyroku nastąpiły jakiekolwiek zmiany w ww. obszarze, w tym, aby RDOŚ we W. zajął stanowisko (zgodnie z treścią postanowienia z 28 października 2024 r.).
Reasumując, w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p.a., w tym art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zgromadzona w aktach dokumentacja była wystarczająca do wydania postanowienia w trybie art. 96 ust. 3 ustawy środowiskowej, a w konsekwencji do zawieszenia postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie uchybił także naruszeniu art. 108 ustawy prawo geologiczne i górnicze (co również zarzuca skarga), gdyż przepis ten nie stanowił przedmiotu orzekania przez organy obu instancji.
W myśl art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd.
Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne (por. wyrok NSA z 24 stycznia 2024 r., II OSK 1064/21, Legalis nr 3065915).
W niniejszej sprawie tego typu zależność istnieje, co prawidłowo zresztą dostrzegły organy obu instancji, zawieszając postępowanie. Jest nim mianowicie okoliczność zajęcia stanowiska przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska we W. w przedmiocie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania powyższego przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 [...] oraz obszar Natura 2000 [...]. Obowiązek ten, zdaniem Sądu, ma uzasadnienie, gdyż w aktach administracyjnych znajduje się szereg dokumentów potwierdzających występowanie unikalnych gatunków roślin i zwierząt, a czego strona ostatecznie nie zdołała w tej sprawie i na tym jej etapie skutecznie podważyć (por. np. pismo strony z 12 lipca 2024 r.).
W takim zaś wypadku, skoro zarzuty skargi Spółki okazały się nieuzasadnione, a zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło