III SA/Gl 43/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 2.362,00 zł skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem i synami w wieku [...] i [...] lat. Wszyscy zamieszkują w domu o pow. [...] m2, który obciążony jest hipoteką. Wprawdzie poza samochodem osobowym marki Ford Mondeo rocznik 1997, posiada jeszcze wierzytelności w kwocie 23.000 zł i 1.300 euro, jednakże prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza stanowi jedyne źródło utrzymania całej rodziny. Uzyskiwane z tego tytułu dochody wynoszą 6.610,00 zł netto, podczas gdy raty spłacanych kredytów kształtują się na poziomie 3.400,00 zł i 1.100,00 zł. Dodatkowo zobowiązana jest wydatkować kwotę 10.595,00 zł tytułem najmu biura i warsztatu oraz dzierżawy samochodu firmowego. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłała zaświadczenia o zameldowaniu i kontynuowaniu nauki przez starszego syna, zeznanie podatkowe PIT-36L za 2014 r., informację z A o posiadanych rachunkach firmowych, do których skierowane zostało postępowanie egzekucyjne, wyciąg bankowy z B męża wraz z zaciągniętymi w tym Banku umowami kredytu, deklaracje VAT za ostatnie trzy miesiące wraz z podatkową księgą przychodów i rozchodów, kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu, wydruk z księgi wieczystej oraz dowody wpłat uiszczanych opłat za użytkowanie terenu, dzierżawę hali i podatek od nieruchomości. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca w treści urzędowego formularza zadeklarowała prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego jedynie z mężem i synami, podczas gdy z zaświadczenia o zameldowaniu ustalono, że pod adresem [...][...] w G. zamieszkuje jeszcze H. T. L., której dochody i ponoszone wydatki związane z koniecznym utrzymaniem nie zostały w żaden sposób podane. Tymczasem pod pojęciem "pozostawania we wspólnym gospodarstwie domowym" rozumie się stałe przebywanie kilku osób w tym samym miejscu, które związane jest z koncentracją ich interesów życiowych, przy jednoczesnym partycypowaniu w utrzymaniu tego gospodarstwa. Dlatego też informacje odnoszące się do H. Ł. i posiadanych przez nią składnikach majątku miały istotne znaczenie w rozpoznawanej sprawie zwłaszcza, że przedłożone w odpowiedzi na wezwanie referendarza z dnia 18 lutego 2016 r. dokumenty źródłowe nie potwierdzały faktu korzystania z pomocy finansowej osób bliskich. A przecież prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza w styczniu 2016 r. przyniosła stratę, podczas gdy jej mąż w okresie od 2013 r. do 31 stycznia 2016 r. nie osiągał żadnych dochodów. Dopiero 1 lutego 2016 r. założył własną działalność gospodarczą. Skąd posiadał środki na jej uruchomienie nie wskazano. Z dokumentów bankowych, które przedłożono ustalono jedynie, że mąż skarżącej poza rachunkiem bankowym (vide: wyciąg przy piśmie z dnia 7 marca 2016 r.) posiada jeszcze inny rachunek, z którego dokonuje przelewów własnych (vide: data operacji 29 grudnia 2015 r.), ale saldo tego rachunku nie zostało podane. Z kolei skarżąca poza dochodami z działalności, które w 2015 r. wynosiły 79.315,02 zł, czyli miesięcznie po zaokrągleniu 6.610,00 zł, wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem nie oszacowała. Do akt sprawy przedłożyła jedynie decyzję ustalającą wysokość podatku od nieruchomości na rok 2016 ale dotyczącą nieruchomości położonej przy ul. [...] w G., jak również fakturę VAT wystawioną na firmę skarżącej, a dotyczącą czynszu za użytkowanie terenu i dzierżawę hali przy ul. [...] w G. Tych ostatnich wydatków nie sposób zakwalifikować do kosztów koniecznego utrzymania. Te bowiem zalicza się do kosztów uzyskania przychodu, które każdy przedsiębiorca w ramach prowadzonej działalności ponosi. Jak ustalono z przedłożonych dokumentów źródłowych przekroczyły one w 2014 r. uzyskany przychód rzędu 1.393.241,42 zł, albowiem kształtowały się na poziomie 1.394.546,90 zł (vide: PIT-36L). Natomiast w 2015 r. te kształtowały się na poziomie 1.423.076,89 zł, podczas gdy przychód wynosił 1.502.391,91 zł. Z kolei w styczniu 2016 r., mimo zajętych kont bankowych, wydatkowała kwotę 84.553,71 zł, która przekroczyła wypracowany przychód rzędu 83.441,17 zł. W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie aby w ramach kosztów prowadzonej działalności znalazły się również wydatki dotyczące postępowania sądowego. Te bowiem należą do normalnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Dlatego też mając na uwadze powyższe, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.