III SA/Gl 436/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. D. (D.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: oddalić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia 6 kwietnia 2017 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 8 kwietnia 2017 r.) R. D. reprezentowana przez adwokata A. J. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...]. Pismem z tego samego dnia, nadanym również w urzędzie pocztowym w dniu 8 kwietnia 2017 r. pełnomocnik R. D. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W treści tego wniosku podniósł, iż skarżąca w związku z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, dowiedziała się o uprawomocnieniu się decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K.. W związku z powyższym zwróciła się do Dyrektora Izby Administracyjno- Skarbowej o wyjaśnienie przyczyn uprawomocnienia się decyzji podatkowej. Strona wyjaśniła, że nie była obecna w miejscu stałego zamieszkania, a jej mąż – W. D., odebrał od organu kserokopię decyzji. Nadto Strona dowiedział się, że przesyłka zawierająca decyzję była awizowana i nie została odebrana w terminie. Pełnomocnik Strony podniósł, że R. D. posiadała informację o awizacji przesyłki w skrzynce pocztowej i udała się do Urzędu Pocztowego nr [...] w D. przy ul. [...] gdzie poinformowano ja, że żadnej przesyłki do niej nie ma, przy czym pracownica Poczty poprosiła o numer telefonu i zobowiązała się wyjaśnić tę okoliczność, co nie uczyniła do chwili obecnej. Wyjaśnił, że R. D. po powrocie do miejsca zamieszania w dniu 2 kwietnia i braku informacji z poczty udała się do Kancelarii Prawnej gdzie uzyskała informację, że powinna wnieść skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu, przy czym art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a., stwierdza, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w okresie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie też z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć zastosowanie jedynie wtedy, gdy wszystkie określone w nich przesłanki zostaną spełnione łącznie, tj. wniesiono wniosek w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie terminu, dopełniono (wraz z wnioskiem) czynności, dla której był ustanowiony termin oraz wystąpił brak winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Zatem, przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96 (LEX nr 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym, bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. W doktrynie postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi tylko wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody, która spowodowała uchybienie terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W konsekwencji pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej. Wskazuje się przy tym na szereg przykładów niezawinionego przez zainteresowanego niedopełnienia czynności procesowej w terminie w postaci przerwy w komunikacji, nagłej choroby, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powodzi, pożaru itp. Natomiast w odniesieniu do przypadków uchybienia terminu, które nie spełniają warunku "braku winy", w orzecznictwie wymienia się m.in. nieznajomość prawa (wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 1997 r., III SA 101/96, niepubl.), nieznajomość prawa polskiego i postępowania przed organami państwowymi (wyrok NSA z dnia 10 grudnia 1999 r., V SA 946/99, niepubl.), istnienie choćby winy nieumyślnej, niedbalstwa, po stronie zobowiązanego do dokonania czynności (wyrok NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, niepubl.). W rozpatrywanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w K. wydał wobec R. D. w dniu [...] r. decyzję nr [...] w zakresie podatku od towarów i usług. Decyzję tą wysłano na adres Strony wskazany w odwołaniu. Przesyłka zawierająca odpis opisanej decyzji po powtórnej awizacji ( I awizo 6 luty 2017 r., II awizo 14 luty 2017 r.) została w dniu 21 lutego 2017 r. zwrócona do nadawcy. Organ uznał, że skuteczne doręczenie w trybie awizacji (fikcja doręczenia) miało miejsce w dniu 20 lutego 2017 r. Wnioskiem z dnia 27 marca 2017 r. R. D. zwróciła się do organu odwoławczego o wydanie kserokopii decyzji z dnia [...] r. jej mężowi – W. D., co nastąpiło w dniu 30 marca 2017 r. R. D. reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata A. J. w dniu 8 kwietnia 2017 r złożyła skargę na przedmiotową decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu tego wniosku wskazano, że w dniu 2 kwietnia 2017 r. R. D. po powrocie do miejsca zamieszania i braku informacji z poczty na temat awizowanej przesyłki udała się do Kancelarii Prawnej gdzie uzyskała informację, że powinna wnieść skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd stanął na stanowisku, iż wniosek R. D. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić należy, iż w aktach sprawy znajduje się pismo R. D. opatrzone datą 27 marca 2017 r., gdzie strona skarżąca zwraca się do organu odwoławczego z prośbą o wydanie kserokopii decyzji nr [...]. W dniu 30 marca 2017 r. kserokopia opisanej decyzji z dnia [...] r. została wydana mężowi skarżącej W. D.. Treść pisma Strony skarżącej z dnia 27 marca 2017 r. wskazuje, iż była on świadoma faktu wydania decyzji z dnia [...] r, już w dniu 27 marca 2017 r. Nawet gdyby przyjąć, iż z treścią decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] R. D. zapoznała się w dniu 30 marca 2017 r., to wskazuje to, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony po upływie siedmiu dni od ustania przeszkody uniemożliwiającej dochowanie tego terminu, to jest braku wiedzy o wydaniu decyzji przez organ odwoławczy. Podkreślić trzeba, iż wprawdzie skarga na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] oraz wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia zostały opatrzone datą 6 kwietnia 2017 r. to jednakże obydwa wymienione pisma zostały nadane w urzędzie pocztowym w dniu 8 kwietnia 2017 r., a zatem po upływie 9 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Wobec powyższego ocena przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, nie jest konieczna, na marginesie wskazać jednak należy, że zgodnie z art. 146 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. - zwanej dalej O. p. ) w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie adresu, pod którym dokonuje się doręczeń. Nadto na mocy art. 146 § 2 O. p. w razie niedopełnienia tego obowiązku, w przypadku doręczania pisma za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pismo uważa się za doręczone pod dotychczasowym adresem z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 150 § 1 pkt 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w K. została doręczona na adres: "Pani R. D. ul. [...] [...] D.", a zatem na adres, który został wskazany przez R. D. w odwołaniu od decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]r. wydanej w niniejszej sprawie, przy czym brak przebywania pod adresem wskazanym w odwołaniu przez R. D. i w konsekwencji brak odbioru przesyłki zawierającej odpis decyzji organu odwoławczego nie mógłby zostać potraktowany za przeszkodę nie do przezwyciężenia, albowiem skarżąca mogła np. wskazać organowi swój aktualny adres, czy też ustanowić swojego męża – W. D. pełnomocnikiem dla doręczeń. Sąd nie znajdując podstaw do zastosowania w niniejszej sprawie wyjątkowej instytucji, jaką jest przywrócenie uchybionego terminu na mocy art. 86 § 1 P.p.s.a odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi.