III SA/Gl 436/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Starszy referent Weronika Leśniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 21 marca 2025 r. nr SKO-L-41.6/32/2025/3616 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia 11 lutego 2025 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z 21 marca 2025 r. Nr SKO-L/41.6/32/2025/3616 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania T. B, od decyzji nr [...], z 11 lutego 2025r., wydanej przez Kierownika Działu Dodatków Mieszkaniowych w MOPR w P. działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta P., w sprawie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego - utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. W podstawie prawnej SKO wskazało m.in. na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.. Dz. U. z 2024r., poz. 572; k.p.a.). W uzasadnieniu przedstawiło stan faktyczny i argumentacje prawną. Podkreśliło, że organ pierwszej instancji odmówił spornego dodatku bowiem w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz postępowania administracyjnego stwierdzono, iż zachodzi rażąca dysproporcja pomiędzy dochodami deklarowanymi przez wnioskującego, a faktycznym stanem majątkowym jego gospodarstwa domowego wskazującym, że Strona jest w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego przy wykorzystaniu własnych środków finansowych i zasobów majątkowych. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że posiada samochód, który służy jej do dojazdów do lekarzy, aptek, szpitali i zaznaczyła, że spełnia przesłanki do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym SKO nie uwzględniło zarzutów Strony i zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie. Cytując uregulowania ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1335; dalej: u.d.m.) podkreśliło, że z wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wynika, że Strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe zajmujące lokal mieszkalny o pow. 33,94m2; zadeklarowany dochód gospodarstwa domowego wnioskodawczyni w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wyniósł 5940,45zł czyli 1980,15zł miesięcznie; wydatki na mieszkanie za ostatni miesiąc wynosiły 817,35zł. Strona utrzymuje się z emerytury i zasiłku pielęgnacyjnego. Organ pierwszej instancji rozpoznając wniosek strony o przyznanie dodatku mieszkaniowego, 21 stycznia 2025r. przeprowadził wywiad środowiskowy i ustalił, że strona posiada samochód marki Citroen C3 rok produkcji 2010r. nabyty [...]. o wartości szacunkowej 10000,00 zł. Jednakże organ I instancji dokonał analizy ofert na portalach internetowych i stwierdził, że średnia cena tego samochodu wynosi 18450,00 zł. Strona oświadczyła, że samochód służy do dojazdu do lekarzy i rehabilitację do P., B. oraz S. również do użytku codziennego np. zrobienie zakupów, ponieważ ma problemy z poruszaniem się. Strona posiadała Orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu znacznym z przyczyn narządu ruchu ważne do 31 grudnia 2024 r., złożyła już wniosek o przedłużenie w związku z czym oczekuje na komisję. Wydatki Strony w miesiącu listopadzie 2024r. wyniosły: 2181,80 zł. Zatem organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji. Powołał się na rażącą dysproporcję między sytuacją majątkową Strony ustaloną przez organ w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego i wyrażającą się w posiadanych wartościowych przedmiotach lub innych zasobach, które sprzeciwiają się przyznaniu dodatku mieszkaniowemu, a deklarowanymi przez stronę dochodami. Podkreśliło, że różnica ta jest oczywista i łatwo dostrzegalna. Kwestionując prawidłowość powyższej decyzji ostatecznej Strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując na spełnianie ustawowych przesłanek, warunkujących otrzymanie dodatku mieszkaniowego. Podkreśliła, że porusza się przy pomocy chodzika lub kul i aby dostać się na zabiegi rehabilitacyjne lub do lekarza czy apteki korzysta z własnego auta, na które posiada kartę inwalidzką. Korzystanie z komunikacji miejskiej jest uciążliwe. Wskazał, że aktualnie jest zadłużona u rodziny a także w Banku gdzie zmuszona była wziąć pożyczkę w celu dokonania opłat czynszowych. W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2024 r., poz. 935; zwanej dalej p.p.s.a.) Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1). Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie w tej sprawie nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa procesowego i w konsekwencji materialnego. W przedmiotowej sprawie spór sprowadza się do zasadności odmowy skarżącej wnioskowanego dodatku mieszkaniowego z uwagi na posiadany samochód co zdaniem organów obu instancji potwierdza rażącą dysproporcję między deklarowanym przez wnioskodawczynię a faktycznie posiadanym majątkiem. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, argumentując trudną sytuację materialną, wiek (74 lata), znaczną niepełnosprawność oraz utrzymanie się z emerytury i zasiłku pielęgnacyjnego. Podniosła, iż organ błędnie zinterpretował jej sytuację majątkową i życiową, uznając posiadanie samochodu za wyraz "bogactwa", a nie konieczność wynikającą z niepełnosprawności. Wskazała przypadki innych osób otrzymujących dodatek w podobnych okolicznościach, podkreślając naruszenie zasad równości i sprawiedliwości społecznej. Zarzuciła organowi naruszenie ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz pominięcie okoliczności szczególnych (zdrowie, potrzeba godnego życia), jak również działania MOPR, który od marca pozbawił ją zasiłku pielęgnacyjnego.​ Organ z kolei ustalił, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada lokal o powierzchni 34 m² oraz samochód osobowy marki Citroen C3 z 2010 r., którego wartość szacowana przez organ przekracza 18 tys. zł. Organ wyliczył, że koszty utrzymania oraz posiadanie samochodu (mimo deklaracji skarżącej o jego niezbędności ze względu na niepełnosprawność) wskazują na tzw. "rażącą dysproporcję" między deklarowanymi dochodami a posiadanym majątkiem.​ Rozstrzygając tak ustalony spór stwierdzić należy, że zgodnie z art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. organ zobowiązany jest odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego w sytuacji stwierdzenia rażącej dysproporcji między niskimi dochodami, a rzeczywistym stanem majątkowym wnioskodawcy, pozwalającym na samodzielne pokrycie kosztów utrzymania lokalu.​ W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że rażąca dysproporcja powinna wynikać z oczywistej i łatwo dostrzegalnej różnicy pomiędzy deklarowanymi dochodami a aktywami wnioskodawcy. Sytuacja majątkowa musi być oceniana indywidualnie z uwzględnieniem całokształtu okoliczności, w szczególności charakteru i przeznaczenia posiadanych składników majątku, kosztów utrzymania oraz zdrowia wnioskodawcy.​ Natomiast w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji dokonały analizy stanu majątkowego skarżącej, kierując się przepisami ustawy oraz poglądami orzecznictwa, jednak w ocenie Sądu nie uwzględniły w wystarczającym stopniu indywidualnych potrzeb skarżącej wynikających z jej niepełnosprawności oraz ograniczonych możliwości korzystania z komunikacji publicznej. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza zasadność podniesionych przez skarżącą zarzutów w zakresie nieuwzględnienia szczególnych potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Zgodnie z zasadą indywidualizacji rozpoznania wniosków o przyznanie dodatku mieszkaniowego, organy administracyjne winny wnikliwie oceniać całość sytuacji życiowej wnioskodawcy z uwzględnieniem faktycznych możliwości finansowych, zdrowotnych i majątkowych. Zatem dla prawidłowego ustalenia prawa do tej formy wsparcia niezbędne jest prawidłowe ustalenie wszystkich okoliczności stanu faktycznego - w tym wysokości dochodu wnioskodawcy za okres ostatnich 3 miesięcy przed złożeniem wniosku; różnicy między osiąganym dochodem a ponoszonymi obligatoryjnie wydatkami. A w tej konkretnej sprawie dodatkowo warunki nabycia w 2023r. samochodu (cena i ewentualne pokrewieństwo sprzedającego) w kontekście wówczas otrzymywanego dochodu; aktualne koszty eksploatacji; ustalenie ewentualnego wsparcia finansowego krewnych; porównanie całokształtu sytuacji z aktualną tj. z daty wniosku z 21 stycznia 2025r. kondycją majątkową i zdrowotną Skarżącej, jej codziennym funkcjonowaniem jako osoby niepełnosprawnej. W konsekwencji więc stwierdzenie czy faktycznie posiadanie 15-letniego pojazdu stanowi rażącą dysproporcję majątkową uzasadniająca odmowę świadczenia. Powyższe kluczowe ustalenia nie zostały poczynione. Zatem należy więc stwierdzić, że tylko do prawidłowo ustalonego stanu faktycznego możliwe jest zastosowanie prawa materialnego, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione; dowodów, na których się oparł; przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Z kolei uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Winno być ono dla strony przekonujące (art. 11 k.p.a.), gdyż ma ona prawo znać argumenty i przesłanki wydanej. Motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśnić tok rozumowań prowadzących do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Uzasadnienie powinno być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, którymi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Poza tym zgodnie z ogólną zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) organ odwoławczy w wyniku wniesionego odwołania zobowiązany jest do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia merytorycznie sprawy. Oznacza to konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, a nie ograniczenie się jedynie do weryfikacji decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy jest tak samo jak organ I instancji (stosownie do treści art. 140 k.p.a.) związany art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. i ma obowiązek rozpoznać sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego. Powinien więc rozstrzygnąć wszystkie dowody zgromadzone w aktach sprawy w prowadzonym zarówno przez organ I instancji, jak i organ II instancji postępowaniu administracyjnym. Istota administracyjnego postępowania odwoław-czego polega zatem na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej z jednoczesnym odniesieniem się do przedstawionych przez stronę w odwołaniu zarzutów. Organ odwoławczy zobligowany jest przy tym do rozpatrzenia żądań strony i podniesionych zarzutów oraz rozpoznania sprawy w jej całokształcie w sposób określony przepisami procedury administracyjnej. Tym samym organ wyższego stopnia ma obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 107 § 3 k.p.a. Konkludując powyższe uwarunkowania faktyczne i prawne należało zatem stwierdzić, że przedstawione przez organy obu instancji okoliczności, z racji wskazanych wyżej wątpliwości - w ocenie Sądu - nie pozwalają uznać, że odmowa wnioskowanego świadczenia została prawidłowo orzeczona. Tym samym więc brak rzetelnego przeanalizowania kluczowych dla sprawy okoliczności mógł mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, co skutkowało koniecznością uchylenia obu decyzji. Ponownie rozpatrując sprawę, organ wyda decyzję uwzględniającą powyższe wskazania Sądu. Zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 kpa wyjaśni sporne kwestie i uzasadni wydane rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 134 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania, orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. ----------------------- 6