III SA/Gl 441/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 4 października 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] 2010 r. pełnomocnik J. L. złożył sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2010 r. odmawiającego przyznania mu prawa pomocy w postaci zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych od wniesionej skargi w kwocie [...] zł. Postanowienie zostało doręczone w dniu [...] 2010 r. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 25 sierpnia 2010 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego (..) - art. 244 § 1 p.p.s.a. i może być przyznane w zakresie całkowitym i częściowym - art. 245 § 1 wyżej wskazanej ustawy. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: - w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, - w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Wniosek o przyznanie prawa pomocy strona składa na stosownym formularzu (art. 257 p.p.s.a.), a kiedy jego treść okaże się niewystarczająca do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego winna go uzupełnić w zakreślonym terminie zgodnie z wezwaniem (art. 255 p.p.s.a.). Na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Rozpoznanie wniosku o prawo pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, ze strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie posiada żądnych środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego a w szczególności uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...] zł. Jako uzasadnienie złożonego wniosku strona wskazała, że nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie oraz swojej rodziny ponieść kosztów sądowych w sprawie. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, ograniczonymi dochodami oraz prowadzone są przeciwko jego osobie postępowania podatkowe i egzekucyjne. Wspólnie z żoną zamieszkuje u córki z którą prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Z wniosku datowanego na dzień [...] 2010 r. wynika, że łączne dochody miesięczne wynoszą [...] zł brutto i składają się nań wynagrodzenie za pracę skarżącego ([...] zł), małżonki ([...] zł) i córki ([...] zł) a ponoszone wydatki związane z utrzymaniem sprowadzają się do ponoszenia opłat za gaz, energie elektryczną, telefon, wodę i wywóz nieczystości oraz podatek od nieruchomości. Posiada udziały w Spółce z o.o. "A" wartości nominalnej [...] zł oraz "B" Sp. z o.o w likwidacji wartości nominalnej [...] zł, które jednak nie podlegają spieniężeniu. Posiadane zaś dwa samochody marki [...], rok prod. [...] i [...] są własnością żony. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący, pismem z [...] 2010 r. wyjaśnił, że aktualnie córka, K. L. nie zamieszkuje wspólnie z rodzicami (pracuje w firmie "C") i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa chociaż ponosi koszty utrzymania domu, który jest jej własnością. Natomiast samochód marki [...] rok prod. [...] został sprzedany z uwagi na brak środków utrzymania. Drugi samochód wart jest tylko [...] zł (wycena giełdowa) i stanowi środek transportu (dojazdy do pracy). Strona przedłożyła również blankiety opłat za wodę, gaz, energię elektryczną. Są one wystawione na J. K.-L. – żonę skarżącego. Przedstawiona wyżej sytuacja majątkową i finansowa skarżącego, zdaniem Sądu, nie daje podstaw do uznania, iż skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego, który w tej sprawie, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wynosi [...] zł. Przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty są niewiarygodne i nie dają rzeczywistego obrazu jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Zawierają w sobie wiele informacji sprzecznych. Z jednej strony skarżący wskazuje, że jego dochody, wspólnie z żona wynoszą [...] zł ([...] + [...]) miesięcznie, a następnie przedstawia zaświadczenie o dochodach brutto obojga małżonków na kwotę łączną [...] zł. Są to dochody ze stosunku pracy (1/3 etatu) w Spółce "D" Sp. z o.o. z siedzibą w C. na stanowisku odpowiednio Prezesa zarządu i informatyka. J. L. jest również likwidatorem Spółki "B" oraz prezesem Zarządu Spółki "E" SA z siedziba w Ł.. Oświadcza, że zamieszkuje w K.l, w domu o pow [...] m2 położonym na działce o pow. [...] m2 a koszty utrzymania domu w którym zamieszkuje ponosi jego córka K. (ur. [...], właścicielka od 2007 r.), która w nim nie mieszka i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z rodzicami. Następnie wskazuje na niezbędne wydatki w postaci opłat za telefon, gaz, energie elektryczną podatek od nieruchomości i przedstawia faktury za media i telefon wystawione na żonę J. Podnosi, że samochód marki [...], rok prod. [...], będący własnością żony został sprzedany w związku z niskimi dochodami. Jednakże należy wskazać, że oświadczenie to jest gołosłowne. Nie przedstawiono żadnego dowodu sprzedaży tego samochodu, a w kosztach utrzymania nie wykazano opłat z racji użytkowania jakiegokolwiek samochodu (opłaty, benzyna). Nadto należy zauważyć, iż na zakup samochodu w roku [...] należało wydać, co najmniej [...] zł. Powyższe wynika z przedstawionego przez stronę skarżącą wydruku z EUROTAX. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że decyzja organu I instancji w niniejszej sprawie została wydana [...] 2009 r., a dotyczy zaległości podatkowych za miesiąc [...] 2004 r. Spółki "B", którymi skarżący został obciążony w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej. Spółka został postawiona w stan likwidacji 29 czerwca 2007 r., a skarżący jest jej likwidatorem. Okoliczności podniesione w sprzeciwie również nie dają podstawy do przyjęcia, że skarżący nie jest w stanie uiścić wpisu sądowego. Wynika z nich jedynie, że nie powinien być obciążany kosztami kilkunastu wpisów sądowych na łączną kwotę [...] zł w sytuacji kiedy pełni obowiązki prezesa zarządu w Spółce "D" i "E" oraz likwidatora nieodpłatnie i praktycznie pozostaje na utrzymaniu żony i córki. Fakt sprzedaży samochodu i korzystania z pomocy finansowej córki nie dowodzą, że jest w stanie ponieść koszty opłat sądowych. Na koniec wskazano, że wniesienie skargi jest zasadne bowiem organ podatkowy umorzył już postępowanie o odpowiedzialności podatkowej za wskazany okres z tytułu podatku dochodowego oraz podatku od towarów i usług (decyzja z [...] r. nr [...]). Przypomnieć zatem przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko sytuację majątkową wnioskodawcy. Nie może natomiast na tym etapie postępowania sądowego badać zarzutów wskazujących na wadliwość postępowania organu, który wydał zaskarżony akt. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie -obowiązek uiszczenia kwoty [...] zł. Należy podkreślić, iż świadczenie pracy bez wynagrodzenia i świadome pozbawianie się dochodów nie może jednocześnie uzasadniać żądania zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Sąd zauważa, że stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia (art. 210 § 1 p.p.s.a.), pod rygorem utraty uprawnienia do żądania zwrotu kosztów. W niniejszej sprawie wniosek taki strona skarżąca zawarła w skardze.