III SA/Gl 441/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jużków po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi kasacyjnej postanawia: odmówić stronie skarżącej przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 4 października 2011 r. sygn. akt III SA/GI 441/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę pełnomocnika J. L. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako prezesa Zarządu Spółki z o.o. "A" za zaległości w podatku akcyzowym za grudzień 2003 r. Wyrok ten został zaskarżony wniesieniem w dniu [...] r. skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 20 stycznia 2012 r. pełnomocnik został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100,00 zł. W terminie zakreślonym wezwaniem wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż przedmiot sporu stanowi kwota [...] zł a wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną, ograniczone dochody i prowadzone względem jego majątku i osoby postępowania egzekucyjne. Podkreślono, że wnioskodawca nie posiada żadnego majątku, poza udziałami w "B" Sp. z o.o. o wartości nominalnej [...] zł (rynkowej [...] zł, które stanowią zabezpieczenie pożyczki i są zajęte w postępowaniu egzekucyjnym) i dochodami ze stosunku pracy w kwocie 800,00 zł ([...] etatu). Dalej w uzasadnieniu wskazano, że ponoszone miesięcznie opłaty wynoszą 300,00 zł (media, opłata mieszkania) a pozostałe środki wnioskodawca przeznacza na utrzymanie. Pełni społecznie funkcję prezesa Zarządu Spółki "C" SA, która jest zadłużona, nie prowadzi działalności gospodarczej i od kilku lat wykazuje stratę. Nadto jest likwidatorem w trzech innych spółkach, których proces likwidacji nie może być zakończony ze względu na istniejące zobowiązania. Sąd zauważa, że jest to kolejny wniosek J. L. o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Pierwotny wniosek został rozpatrzony negatywnie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2010 r. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I GZ 377/10 z 25 listopada 2011 r., który oddalił wniesione zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r., dalej p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Podkreślić należy, ze to na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. Rozpoznanie wniosku o prawo pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy (art. 254 § 1 p.p.s.a.). Należy przypomnieć, że instytucja ta stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi (art. 214 § 1). Koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 p.p.s.a.). Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, ze strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie posiada żądnych środków na ponoszenie kosztów postępowania sądowego a w szczególności uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w spornej sprawie. Jako uzasadnienie złożonego wniosku strona wskazała, że nie jest w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Znajduje się w trudnej sytuacji materialnej oraz prowadzone są przeciwko jej osobie postępowania egzekucyjne. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe przy dochodach 800,00 zł miesięcznie. Należy zauważyć, iż aktualna sytuacja wnioskodawcy uległa zmianie od tej opisanej we wniosku z [...]r., kiedy to wspólnie z żoną zamieszkiwał u córki, z którą prowadzili wspólne gospodarstwo domowe i łączne dochody miesięczne wynosiły 3 850 zł brutto. Składały się nań wynagrodzenie za pracę skarżącego (1 100,00 zł), małżonki (650,00 zł) i córki (2 100,00 zł) a ponoszone wydatki związane z utrzymaniem sprowadzały się do ponoszenia opłat za gaz, energie elektryczną, telefon, wodę i wywóz nieczystości oraz podatku od nieruchomości. Posiadał udziały w Spółce z o.o. "B" wartości nominalnej [...] zł oraz "A" Sp. z o.o w likwidacji wartości nominalnej [...] zł, które jednak nie podlegały spieniężeniu. Posiadał dwa samochody marki [...], rok prod. 1998 i 2009, które były własnością żony. W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżący, pismem z [...]r. wyjaśnił, że aktualnie córka, K. L. nie zamieszkuje wspólnie z rodzicami (pracuje w firmie "D") i nie prowadzi wspólnego gospodarstwa chociaż ponosi koszty utrzymania domu, który jest jej własnością. Natomiast samochód marki [...] rok prod. 2009 r. został sprzedany z uwagi na brak środków utrzymania. Drugi samochód wart jest tylko [...] zł (wycena giełdowa). Strona przedłożyła również blankiety opłat za wodę, gaz, energię elektryczną. Są one wystawione na J. K.-L. – żonę skarżącego. Zdaniem Sądu, przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie dawały rzeczywistego obrazu jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych. Zawierały w sobie wiele informacji sprzecznych. Z jednej strony skarżący wskazywał, że jego dochody, wspólnie z żona wynoszą 1 750,00 zł (1 100+650) miesięcznie, a następnie przedstawiał zaświadczenie o dochodach brutto obojga małżonków na kwotę łączną 900,00 zł. Były to dochody ze stosunku pracy ([...] etatu) w Spółce "E" Sp. z o.o. z siedzibą w C. na stanowisku odpowiednio prezesa Zarządu i [...]. J. L. był również likwidatorem Spółki "A" oraz prezesem Zarządu Spółki "C" SA z siedzibą w L.. Oświadczył, że zamieszkuje w K., w domu o pow [...] m2 położonym na działce o pow. [...] m2 a koszty utrzymania domu ponosi jego córka K. (ur. [...] r., właścicielka od 2007 r.). Następnie wskazał na niezbędne wydatki w postaci opłat za telefon, gaz, energie elektryczną, podatek od nieruchomości i przedstawił faktury za media i telefon wystawione na żonę J. Podniósł, że samochód marki [...], rok prod. 2009, będący własnością żony został sprzedany w związku z niskimi dochodami. Oświadczenie to nie zostało poparte żadnymi dowodami, gdyż nie przedstawiono dowodu sprzedaży tego samochodu, a w kosztach utrzymania nie wykazano opłat z racji użytkowania jakiegokolwiek samochodu (opłaty, benzyna). Nadto należy zauważyć, iż samochodu został zakupiony w roku 2009, co wymagało wydatkowania co najmniej [...] zł. Powyższe wynika z przedstawionego przez stronę skarżącą wydruku z EUROTAX. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że decyzja organu II instancji w niniejszej sprawie została wydana [...]r., a dotyczy zaległości podatkowych za miesiąc grudzień 2003 r. w kwocie [...] zł Spółki "A", którymi skarżący został obciążony w trybie art. 116 Ordynacji podatkowej. Spółka został postawiona w stan likwidacji [...]r., a skarżący jest jej likwidatorem. Istotne dla oceny możliwości finansowych wnioskodawcy były okoliczności podniesione w sprzeciwie od postanowienia Referendarza o odmowie przyznania prawa pomocy poprzedzającego postanowienie WSA z dnia 4 października 2010 r. Wynikało z nich, że pełni obowiązki prezesa Zarządu w Spółce "E" i "C" oraz likwidatora nieodpłatnie i praktycznie pozostaje na utrzymaniu żony i córki. Podkreślono, że fakt sprzedaży samochodu i korzystania z pomocy finansowej córki nie dowodzą, że jest w stanie ponieść koszty opłat sądowych. Z aktualnie złożonego wniosku wynika, że J. L. zarabia tylko 800,00 zł, chociaż zatrudniony jest w tym samym wymiarze czasu pracy ([...] etatu), lecz nie wiadomo u jakiego pracodawcy. Nie ma rodziny (puste rubryki) chociaż jako adres zamieszkania wskazuje nadal dom córki w K. Nie wskazał przyczyny zaistniałego stanu rzeczy ani dowodów na ponoszone koszty utrzymania czy opłaty pełnomocnika. Tym bardziej, że nie pozostaje w toku sprawa rozwodowa ani o separację. Nie ustały zatem obowiązki członków rodziny wynikające z prawa rodzinnego. Przypomnieć zatem przyjdzie, że w świetle przedstawionych wyżej zasad udzielania prawa pomocy, Sąd rozpoznając wnioski w tym zakresie bierze pod uwagę tylko sytuację majątkową wnioskodawcy. Nie bez znaczenia jest kwota wymaganego wpisu – 100,00 zł. Mając na względzie powyższe na zasadzie art. 260 i art. 254 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uznał, że strona skarżąca nie wykazała zasadność złożonego wniosku i odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Fakt świadczenia pracy bez pobierania wynagrodzenia i świadome pozbawienie się dochodów nie może jednocześnie uzasadniać zwolnienia z kosztów sądowych. Również dobrowolne zerwanie więzów rodzinnych nie uzasadnia takowego rozstrzygnięcia, tym bardziej, że wnioskodawca korzysta z pomocy prawnej zawodowego adwokata, którego usługi sam opłaca. Należy podkreślić, że treść złożonego wniosku, bez dodatkowych dokumentów i wyjaśnień tylko pogłębiła wątpliwości Sądu dotyczące przedstawienia przez wnioskodawcę swojej rzeczywistej sytuacji materialnej i możliwości finansowych. Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym bardziej, że nie jest to pierwszy wniosek o prawo pomocy. Sąd zauważa także, iż stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej przez sąd drugiej instancji przysługuje skarżącemu zwrot kosztów postępowania niezbędnych do dochodzenia praw. Wniosek w tym zakresie pełnomocnik strony skarżącej zawarł w skardze kasacyjnej.