III SA/Gl 449/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z [...] r. skarżąca, działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podała, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza w zakresie usług budowlanych została zlikwidowana [...] r. Obecnie jej jedynym źródłem utrzymania jest wynajem nieruchomości. Poza domem o pow. ok. [...] m2, posiada bowiem lokal użytkowy w B. oraz udziały w lokalach handlowych w K., T. i Z. o łącznej szacunkowej wartości [...] zł. Z tego tytułu uzyskuje miesięczny dochód rzędu [...] zł. Ponieważ ten zaliczany jest do tzw. najmu prywatnego nie ma możliwości zaliczenia do kosztów uzyskania przychodu wydatków związanych z utrzymaniem i zarządzaniem nieruchomościami, remontami czy naprawami awaryjnymi. Wprawdzie posiada samochód osobowy marki [...] (rok prod. [...]), niemniej jednak zobowiązana jest do zapłaty zaległości podatkowych w ratach, które wynoszą [...] zł miesięcznie. To oznacza, że jej sytuacja finansowa nie pozwala bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu ponieść kosztów niniejszego postępowania. Wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych strony skarżącej, dlatego też pismem z 8 kwietnia 2014 r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do uzupełnienia złożonego wniosku przez: - przedłożenie tytułu prawnego do nieruchomości, w której skarżąca faktycznie zamieszkuje; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wielkość ponoszonych wydatków związanych z utrzymaniem nieruchomości, w której strona zamieszkuje, w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ gminy zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - nadesłanie wyciągów lub wydruków z wszystkich posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane na kontach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii złożonych za 2012 r. i 2013 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego o wysokości osiągniętego w tym okresie dochodu; - udokumentowanie przysługującego skarżącej tytułu prawnego do nieruchomości wskazanych w rubryce nr 7.1 formularza (w tym przedmiocie należało nadesłać odpisy z ksiąg wieczystych, kserokopie aktów notarialnych bądź inne dokumenty źródłowe potwierdzające podane w tym zakresie dane); - nadesłanie odpisów lub kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie uzyskiwanych z tytułu wynajmu nieruchomości dochodów, kosztów ich utrzymania oraz wskazujących należny podatek zgodnie z wybraną formą opodatkowania (ryczałt od przychodów ewidencjonowanych); - przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych potwierdzających likwidację prowadzonej działalności oraz wykreślenie z ewidencji osób prowadzących działalność gospodarczą; - nadesłanie odpisu lub kserokopii decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych, albowiem ta nie została dołączona do wniosku; - przedłożenie świadectwa pracy lub innego dokumentu źródłowego wskazującego na ustanie zawartego ze skarżącą stosunku pracy; - wskazanie przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych do kogo należy nieruchomość położona przy ul. [...] [...] oraz przy ul. [...] [...] w G., na jakich zasadach skarżąca z nich korzysta, jaka jest ich powierzchnia, a nadto kto pokrywa wydatki związane z ich utrzymaniem i w jakiej wysokości; - sprecyzowanie czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim w przypadku odpowiedzi twierdzącej należało przedłożyć odpisy bądź kserokopie dokumentów obrazujących wysokość osiąganych przez męża dochodów oraz źródeł, z których te są pozyskiwane, a nadto posiadanych przez męża składników majątku w postaci nieruchomości, oszczędności oraz innych przedmiotów, których wartość przekracza 3000 euro, natomiast w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej należało nadesłać stosowne orzeczenie sądu w przedmiocie separacji lub rozwiązania małżeństwa albo inny dokument wskazujący na stan cywilny wnioskodawcy; - przedłożenie stosownych dokumentów źródłowych obrazujących wartość posiadanego samochodu osobowego marki [...]. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik przedłożył faktury obrazujące rozliczenia czynszowe za marzec w wysokości [...] zł oraz kwiecień na łączną kwotę [...] zł. Ponadto oświadczył, że koszty stałe związane z utrzymaniem należących do skarżącej nieruchomości wynoszą [...] zł. Jednocześnie wyjaśnił, że zaświadczenia o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej nie są już wydawane. Brak wpisu można bowiem weryfikować przy pomocy Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej na stronie internetowej https://prod.ceidg.gov.pl. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" należy rozumieć jako udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu rodzinnego i majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca do dnia dzisiejszego nie wskazała, mimo stosownego wezwania w tym zakresie, czy pozostaje w związku małżeńskim, a jeżeli tak to jaka jest wysokość osiąganych przez męża dochodów oraz źródeł, z których te są pozyskiwane, a nadto posiadanych przez męża składników majątku w postaci nieruchomości, oszczędności oraz innych przedmiotów, których wartość przekracza 3000 euro. Inaczej, tj. w przypadku udzielenia odpowiedzi przeczącej, należało nadesłać stosowne orzeczenie sądu w przedmiocie separacji lub rozwiązania małżeństwa albo inny dokument wskazujący na stan cywilny wnioskodawcy. Okoliczność ta ma bowiem istotne znaczenie w sprawie nie tylko dlatego, że rubryka nr 6 nie została wypełniona zgodnie z pouczeniem zawartym na ostatniej stronie formularza, ale również dlatego, że w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Przyjąć zatem należało, że przedłożony w sposób wybiórczy materiał dowodowy oraz podane okoliczności faktyczne nie były wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że mimo stosownego wezwania dokumenty źródłowe obrazujące sytuację finansową skarżącej nie zostały nadesłane. Dotyczy to zarówno potwierdzającego likwidację prowadzonej działalności gospodarczej wydruku z CEIDG (w wezwaniu nie było mowy o zaświadczeniu), jak również dokumentów potwierdzających ustanie stosunku zatrudnienia (vide: akta sprawy o sygn. III SA/Gl 493/13, gdzie wykazano dodatkowe źródła dochodu z tego tytułu), decyzji o rozłożeniu na raty zaległości podatkowych, która wbrew informacji podanej w treści formularza nie została do niego dołączona, wyciągów z rachunków bankowych, które jak wynika z przedłożonych przy piśmie z [...] r. faktur skarżąca przecież posiada, zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata czy dowodów wpłat ponoszonych opłat za czynsz, gaz, energię elektryczną, telefon itp. Samo wskazanie, że "koszty stałe związane z utrzymaniem należących do skarżącej nieruchomości wynoszą [...] zł" nie mogło być uznane za wystarczające z uwagi na fakt, że w ramach najmu prywatnego wydatki takie również się ponosi, a te nie zostały w żaden sposób oszacowane. Tymczasem w orzecznictwie za dominujący uznany został pogląd, w świetle którego w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienia NSA z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09, LEX nr 552404 oraz z dnia 24 maja 2013 r. sygn. akt I OZ 402/13, LEX nr 1318828). Skoro bowiem skarżąca przedstawiła jedynie wybrane selektywnie informacje i dokumenty, to powinna liczyć się z oceną, że brak będzie podstaw do uznania jej twierdzeń i oświadczeń za uprawdopodobnione. A ponieważ te budziły wątpliwości, dlatego też niedopełnienie obowiązku przedłożenia wszystkich wskazanych w wezwaniu z 8 kwietnia 2014 r. dokumentów skutkowało oddaleniem złożonego wniosku. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.