III SA/Gl 450/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Adam Gołuch, Protokolant Referent Magdalena Janik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr SKO IV/424/364/2023 w przedmiocie dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z 22 grudnia 2022 r. nr [...] Wójt Gminy M. odmówił K. S.(dalej określanej jako Strona lub Skarżąca) przyznania dodatku dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystania niektórych źródeł ciepła. W podstawie prawnej decyzji powołał się na art. 24 ustawy z 15 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacja na rynku paliw (Dz. U. z 2022 r. oz. 1967 ze zm., dalej określanej jako ustawa o dodatku) oraz art. 2 ustawy z 24 czerwca 1994 r. o własności lokali( tekst jednolity Dz. U. z 2021 r. poz. 1048). Uzasadniając odmowę zaznaczył, że w świetle art. 24 ust.9 ustawy o dodatku jedna osoba może wchodzić w skład jednego gospodarstwa domowego. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że lokal mieszkalny zajmowany przez Skarżącą spełnia warunki do uznania go za samodzielny, gdyż posiada odrębną kuchnię łazienkę i jest wydzielony trwałymi ścianami. Ponadto Strona pojęła kroki w celu nadania mu odrębnego adresu. Jednakże Skarżąca została wskazana w innym wniosku dotyczącym tego samego adresu. Jako członek gospodarstwa domowego. Zatem kolejny wniosek nie mógł być już uwzględniony. W odwołaniu Skarżąca podkreśliła, ze prowadzi odrębne i samodzielne gospodarstwo domowe. Jej córka przez omyłkę, wynikającą z ciągle zmieniającego się stanu prawnego, wpisała ją do swojego wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Odwołując się do regulacji art. 24 ustawy o dodatku SKO zaznaczyło, że w sytuacji gdy wnioskodawca wystąpił o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych dla adresu, pod którym funkcjonuje już inne gospodarstwo domowe, które otrzymało dodatek dla gospodarstw domowych powinien on wykazać, że podjęte zostały kroki mające na celu nadanie odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Znowelizowane przepisy pozwalają na przyznanie dodatków węglowych dla kilku gospodarstw domowych, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach. Wnioskodawca składający wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych powinien przedstawić dokumentację potwierdzającą podjęcie kroków formalnych, prowadzących do wydzielenia odrębnego adresu, np. zaświadczenie o samodzielności lokalu lub kopię złożonego wniosku o wydanie zaświadczenia o samodzielności lokalu, czy też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego. Dopiero po przedstawieniu takiej dokumentacji, organ rozpatrujący wniosek powinien podjąć kolejne kroki (przeprowadzić wywiad środowiskowy). W przedmiotowej sprawie Strona udokumentowała, iż podjęła kroki mające na celu nadanie odrębnego adresu miejsca zamieszkania jednak zakończyła przeprowadzenie dalszego postępowania w sprawie nadania numeru porządkowego, ponieważ, jak podała, wiązało się to z dużymi kosztami. Wobec powyższego SKO uznało, że dodatek dla gospodarstw domowych z tytułu wykorzystywania niektórych źródeł ciepła nie przysługuje Stronie. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji. Podobnie jak w odwołaniu podniosła argument o niezawinionej pomyłce w zgłoszeniu jej przez córkę w odrębnym wniosku, jako członka gospodarstwa domowego. Omyłka była wynikiem zamieszania prawnego Ponadto wskazała, z e w ustawie prawo do dodatku nie jest uzależnione od nadani budynkowi drugiego numeru. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku- Białej wniosło o jej oddalenie. W całości podtrzymało swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( tekst jednolity Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej określanej skrótem P.p.s.a.), sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ewentualnie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone we właściwych przepisach. Tak więc tylko stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z w/w wad skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Zatem, aby stwierdzić, że wystąpiło naruszenie prawa prowadzące do uchylenia zaskarżonego aktu lub stwierdzenia jego nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Sąd musi w pierwszej kolejności ustalić treść obowiązujących norm prawnych mających zastosowanie w sprawie i wywieść z nich określone prawa i obowiązki, następnie ustalić zakres niezbędnych okoliczności faktycznych, które należy wykazać w ramach postępowania dowodowego i w końcu ocenić prawidłowość dokonanej przez organy subsumcji ustalonych faktów do hipotetycznego stanu prawnego. Niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze, które są związane ze sprawą. Istota sporu w poddanej sądowej kontroli sprawie dotyczy kwestionowania przez Skarżącą kwestii nadania samodzielnemu lokalowi mieszkalnemu numeru lub wszczęcia postępowania zmierzającego do nadania numeru odrębnemu lokalowi mieszkalnemu. Ponadto Skarzaca podniosła, że t na skutek błędu córka wykazała ją jako członka gospodarstwa w swoim odrębnym wniosku o przyznanie dodatku. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 19 września 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z zaistniałą sytuacją na rynku paliw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1772, zwanej dalej ustawą o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw), dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje osobie w gospodarstwie domowym, w przypadku gdy głównym źródłem ciepła gospodarstwa domowego jest: kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia albo piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane peletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy, albo kocioł gazowy zasilany skroplonym gazem LPG, albo kocioł olejowy - zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576 i 1967), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się: osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe). Dodatek dla gospodarstw domowych wypłaca się na wniosek osoby, o której mowa w ust. 2. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. 5a. W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 4 i 5 do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. 5b. W przypadku, o którym mowa w ust. 5a, gospodarstwu domowemu, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent przyznaje dodatek dla gospodarstw domowych w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ciepła wpisanego lub zgłoszonego do centralnej ewidencji emisyjności budynków zgodnie z ust. 1. 5c. W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 5b, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek dla gospodarstw domowych przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu. W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych złożyła więcej niż jedna osoba z danego gospodarstwa domowego wieloosobowego, dodatek ten jest przyznawany wnioskodawcy, który złożył taki wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Skarżąca złożyła 22 listopada 2022r - pod rygorem odpowiedzialności karnej - wniosek o wypłatę dodatku dla gospodarstw domowych, który znajduje się w aktach sprawy, na którym jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego wnioskodawca wskazała kocioł na paliwo stałe zasilany peletem drzewnym. Organ pierwszej instancji ustalił, ż pod wskazanym adresem znajdują się 2 lokale. Odwołująca zajmuje odrębny lokal na parterze. Nadto organ pierwszej instancji ustalił, że w odniesieniu do tego samego adresu w M. został złożony drugi wniosek, w którym Skarżąca została wykazana jako członek gospodarstwa domowego. Zatem skoro można być członkiem tylko jednego gospodarstwa domowego, a dodatek gospodarstwo domowe może otrzymać tylko jeden raz. To Skarżącej już ten dodatek nie przysługuje. Z kolei SKO w postępowaniu odwoławczym nie odniosło się do tej kwestii. Nie wyjaśniając, dlaczego. Natomiast uznało, ze skoro Skarżąca podjęła kroki formalne zmierzające do nadania odrębnego adresu dla lokalu mieszkalnego zajmowanego przez nią, tj. złożyła wniosek o nadanie numeru porządkowego lecz 22 lutego 2023 r złożyła oświadczenie, iż zakończyła przeprowadzenie dalszego postępowania w sprawie nadania numeru porządkowego ponieważ wiązało się z dużymi kosztami, to nie przysługuje jej dodatek.  W ocenie Sądu powyższe stanowisko należy jednak uznać za niezasadne. Z treści art. 24 ust. 5a ustawy o szczególnych rozwiązaniach, wprost nie wynika obowiązek, czy też konieczność podjęcia przez stronę wnioskującą o przyznanie przedmiotowego świadczenia, działań zmierzających do ustalenia odrębnego adresu dla prowadzonego przez stronę gospodarstwa domowego. W orzecznictwie dotyczącym analogicznie uregulowanej kwestii dodatku węglowego, aprobatę znajduje obecnie, podzielany przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że ustawodawca nie uzależnia udzielania wsparcia od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego numeru porządkowego, a brak złożenia tego wniosku pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku. Nadto kolejne nowelizacje ustawy o dodatku w istocie prowadziły do objęcia wsparciem w formie tego świadczenia jak największej liczby gospodarstw domowych, poprzez odformalizowanie procedury przy jednoczesnym zobowiązaniu organów administracji publicznej do dokładnego i wszechstronnego zbadania okoliczności faktycznych dotyczących osoby ubiegającej się o to świadczenie. Temu ma służyć regulacja dotycząca wywiadu środowiskowego. Organy z urzędu posiadają wiedzę, czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Należy zauważyć, że nr porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu i należy do zadań własnych gminy wyjątkiem od tej zasady jest złożenie wniosku o nadanie nr porządkowego przez zainteresowanych. Nie mniej fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym zdaniem Sądu złożenie przez skarżącą wniosku do Wójta Gminy M. o ustalenie numeru porządkowego dla nieruchomości położnej w M. na działce nr [...] razem z wnioskiem z 22 listopada 2022 r. o przyznanie dodatku i oświadczeniem o braku możliwości nadania numeru porządkowego do 30 listopada 2022 r., nie może stanowić podstawy do uznania braku przesłanek do przyznania wnioskowanego dodatku. Jak również wycofanie się Skarżącej z procedury wyodrębniania jej lokalu mieszkalnego. Sąd podziela stanowisko wyrażone w wyrokach sadów administracyjnych, wydanych na kanwie przyznawania dodatku węglowego, że wystarczy oświadczenie strony albo też zaświadczenie z urzędu (vide chociażby: wyrok WSA w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r., sygn. II SA/Łd 299/23, wyroki WSA w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23 i z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. II SA/Bd 232/23 - dostępne na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok WSA w Lublinie z dnia 20 lipca 2023 r. sygn. II SA/Lu 464/23). Zatem wadliwym było przyjęcie, że brak odrębnego adresu miejsca zamieszkania do dnia 30 listopada 2022 r. i odstąpienie od działań formalnych prowadzących do ustalenia odrębnego adresu, skutkują odmową przyznania dodatku, w przypadku prowadzenia przez wnioskodawcę w odrębnym lokalu odrębnego gospodarstwo domowego. Ponadto z akt administracyjnych sprawy nie wynika, że przed upływem określonego ustawą zawitego terminu, to jest 30 listopada 2022 r., Skarżąca została pouczona o konieczności podjęcia skutecznych działań mających na celu ustalenie odrębnego adresu, jako warunku przyznania wnioskowanego świadczenia, wynikającego zdaniem organu z treści art. 24 ust. 5a ww. ustawy. Zgodnie natomiast z art. 79a § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej określanej skrótem K.p.a.), w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Przepisy art. 10 § 2 i 3 stosuje się. Zawiadomienie, jakie wystosował do Skarżącej organ pierwszej instancji w trybie art. 79a K.p.a. wskazywało inna przyczynę przewidywanej odmowy przyznania jej dodatku. Podstawą wydania przez organ pierwszej instancji decyzji o odmowie przyznania dodatku był fakt wskazania Skarżącej, jako osoby wchodzącą w skład gospodarstwa domowego jej córki. W tej sytuacji rzeczą organu odwoławczego było odniesienie się do tej kwestii, podnoszonej zresztą przez Skarżąca w odwołaniu i wyjaśnienie tego zagadnienia. Tymczasem organ odwoławczy nie poczynił w tym zakresie jakichkolwiek ustaleń. Chociaż organ pierwszej instancji ustalił, w oparciu o wywiad środowiskowy, że Skarżąca posiada odrębny lokal mieszkalny.. Ustaleń tych organ odwoławczy nie podważył. W tym samym wywiadzie stwierdzono, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Dlatego, w okolicznościach faktycznych sprawy nie jest wystarczającym dowodem w zakresie ustalenia odrębności prowadzonego przez nią gospodarstwa domowego notatka służbowa z przeprowadzonego wywiadu, w której zaznaczono jedynie kilka punktów w rubrykach, nie wyjaśniając, czy rzeczywiście Skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu mieszkalnym,, czy też jedynie deklaruje taką sytuację. Ustalenia te dopiero pozwolą organom rozwikłać problem sprzeczności dowodów, z których z jednej strony wynika, że Skarżąca nie zamieszkuje w odrębnym lokalu i nie prowadzi odrębnego gospodarstwa domowego (wniosek o dodatek pochodzący od córki Skarżącej), z drugiej zaś, że mieszka w lokalu odrębnym i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (wniosek Skarżącej). Rzecz jasna sprzeczność, na która wskazał organ pierwszej instancji, twierdzeń zawartych w obu wnioskach w omawianym zakresie, po wyjaśnieniu ich przyczyn, powoduje konieczność rozważenia skutków złożenia niezgodnych z prawdą oświadczeń, które składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej. W konsekwencji stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 5b ustawy o dodatku, a w następstwie tego organ naruszył również art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a, nie wskazując, dlaczego nie podzielił stanowiska organu pierwszej instancji lub dlaczego, w jego cenie, nie miało ono znaczenia dla wyniku sprawy. Wymienione naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c P.p.s.a. uchylono zaskarżoną decyzję.