III SA/Gl 453/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Asesor WSA Piotr Pyszny Protokolant Specjalista Agnieszka Górecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Sp. z o.o. A w P. (dalej jako strona, skarżąca lub Spółka) wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. W podstawie prawnej organ powołał art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm.) w związku z art. 83b ust. 1 i art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020r., poz. 266 z późn. zm.) oraz art. 31zq ust. 8 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.). Natomiast w uzasadnieniu decyzji przedstawił następujący stan faktyczny sprawy. [...] r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo A Sp. z o.o. w P., w którym strona poinformowała organ, że nie zgadza się z naliczeniem zaległości w opłacaniu składek za okres od marca do maja 2020 r., albowiem stosowny wniosek o zastosowanie 50% zwolnienia wrzuciła do urny, która znajdowała się przed drzwiami ZUS w T. w okresie od 27 kwietnia do 8 maja 2020 r. Na potwierdzenie powyższego przedłożyła niepotwierdzoną kopię wniosku RDZ z datą wypełnienia 21 kwietnia 2020 r. Pismem z [...] r. organ poinformował stronę, że wnioski o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. należało składać do 30 czerwca 2020 r. Natomiast w kolejnym piśmie z [...] r. powiadomił, że stosowny wniosek RDZ z datą wypełnienia 21 kwietnia 2020 r. do organu nie wpłynął. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik Spółki zażądał wszczęcia postępowania wyjaśniającego w sprawie złożonego wniosku RDZ (vide: pismo z [...] r.). W piśmie z [...] r. organ zawiadomił stronę, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło złożenia wniosku RDZ w terminie do 30 czerwca 2020 r. W tej sytuacji pełnomocnik Spółki wniósł o przeanalizowanie wszystkich wniosków papierowych złożonych w organie, gdyż w jego ocenie mogło dojść do pomyłki przy wyprowadzaniu danych do systemu komputerowego (vide: pismo z [...] r.) Decyzją z [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Sp. z o.o. A wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. W uzasadnieniu powyższego wskazał, że strona nie uprawdopodobniła faktu złożenia wniosku żadnym dowodem poza niepotwierdzoną kopią. To oznacza, że wniosek Spółki o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za w/w okres nie został w ogóle złożony. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu pełnomocnik Spółki wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przewidzianych zarzucił organowi naruszenie: - art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 423) przez wydanie decyzji bez zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, co doprowadziło do tego, że nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, a mimo to stwierdzono, że wniosek nie został złożony; - art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez nieprzeprowadzenie przez ZUS postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej, a także nie rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika; - art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez uznanie, że zaistniała "inna uzasadniona przyczyna", z powodu której postępowanie nie może być wszczęte albowiem wniosek nie został przez Spółkę złożony. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że organ nie przeprowadził dowodu z przesłuchania pracowników A. H., która złożyła wniosek RDZ umieszczając go w skrzyni podawczej ZUS Inspektorat w T. oraz R. M. Oboje wskazaliby na konkretne okoliczności składania wniosków do urny. Poza tym organ powinien był przeprowadzić dowód z zapisu monitoringu obejmującego urnę podawczą położoną przed ZUS Inspektorat w T.. Powyższych czynności nie przeprowadził choć były istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, czym naruszył wskazane wyżej przepisy K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wyjaśnił, że analiza korespondencji z okresu wskazanego przez płatnika doprowadzała do ustaleń, że wniosek nie został złożony. Organ rentowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, z którego wynikało, że zagubienie bądź błędne zarejestrowanie wniosku złożonego w skrzynce podawczej było niemożliwe. Skrzynka była pod nadzorem pracownika ochrony, a zatem wyjęcie czy zniszczenie dokumentów nie mogło mieć miejsca. Natomiast procedura odbierania i rejestrowania wniosku złożonego w skrzynce podawczej wyglądała następująco. Po wyjęciu korespondencji ze skrzynki pracownik ZUS przybijał pieczątkę z datą dnia poprzedniego. Dokumenty były segregowane, skanowane i w wersji papierowej rozsyłane na poszczególne wydziały. Każdy dokument po opieczętowaniu był przekazywany do skanowania i przekazywany do procedowania bez względu na to czy był kompletny czy też nie. Tym samym nawet pojedyncza kartka (część wniosku) trafiłaby do pracownika odpowiedzialnego za rozstrzygnięcie sprawy. Ponieważ dokumenty były wyjmowane w obecności 2-3 pracowników zgubienie dokumentu było mało prawdopodobne. Nawet gdyby wnioski były spięte lub pomyłkowo podpięte do innej sprawy to w trakcie skanowania musiałyby zostać rozdzielone i zaewidencjonowane odrębnie, zatem nie mogło dojść do pomyłki przy wprowadzaniu danych do systemu komputerowego. Powyższe, zdaniem organu, wskazuje, że wniosek w sprawie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. nie został w rzeczywistości przez Spółkę złożony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Spór między stronami koncentruje się na jednej zasadniczej kwestii stanu faktycznego sprawy, tj. ustalenia, czy skarżąca Spółka złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek za okres od marca do maja 2020 r. Jego złożenie w terminie do 30 czerwca 2020 r. warunkowało bowiem uzyskanie zwolnienia z obowiązku opłacania składek na podstawie art. 31zo ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374 ze zm. – dalej jako ustawa COVID). Organ wydając zaskarżoną decyzję stanął na stanowisku, że stosowny wniosek nie został przez skarżącą Spółkę złożony. Skarżąca Spółka zaś to ustalenie podważa opierając się na wnioskach płynących z powołanego w skardze orzecznictwa sądów administracyjnych, w których utrwalił się pogląd o niedopuszczalności przerzucania na stronę skutków błędu spowodowanego przez pracownika organu administracji. Sąd w składzie tu orzekającym uznał, że w zaistniałym między stronami sporze rację należy przyznać organowi. Okoliczności sprawy nie ujawniły zagubienia bądź błędnego zarejestrowania wniosku Spółki. Podobnie strona nie uprawdopodobniła jakoby stosowny wniosek złożyła. Tymczasem zgodnie z art. 31zp ust. 1 ustawy COVID-19 warunkiem zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek, o których mowa w art. 31zo, w przypadku składek należnych za okres od dnia 1 marca 2020 r. do dnia 31 maja 2020 r. jest przekazanie przez płatnika składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zwolnienie z ich opłacania w terminie nie później niż do dnia 30 czerwca 2020 r. Skarżąca Spółka konsekwentnie utrzymuje, że wniosek o zwolnienie z obowiązku opłacania składek w postaci papierowej złożyła do skrzynki podawczej. W skardze doprecyzowała, że osobą, która złożyła wniosek w ten sposób była A. H.. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe nie mogło być uznane za wystarczające. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że nie odnotowano wpływu wniosku skarżącej Spółki o zwolnienie z opłacania składek. Korespondencja wrzucana do skrzyni przez petentów była wyjmowana z tej skrzyni przez upoważnionych pracowników ZUS, rejestrowana, a następnie kierowana do właściwych komórek merytorycznych. Opisany sposób postępowania z korespondencją był wystarczający do przyjęcia, że wniosek skarżącej Spółki rzeczywiście nigdy do organu nie wpłynął. Skarżąca Spółka poza twierdzeniem, że stosowny wniosek złożyła na żadnym etapie postępowania przed organem jakiegokolwiek dowodu na to nie dołączyła, nie zawnioskowała też o przesłuchanie w charakterze świadka osoby, która wniosek złożyła W tej sytuacji zarzuty skargi naruszenia przez organ art. 7 K.p.a. w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogły odnieść zamierzonego skutku. W kontrolowanym postępowaniu to rolą strony było współdziałanie z organami w wyjaśnieniu wszystkich, mających znaczenie dla sprawy aspektów, zwłaszcza tych, o których wiedzę miała tylko sama strona i które z oczywistych względów mogły być organowi nieznane. Zatem aby organ mógł je poddać ocenie, musiały mu one być wskazane we właściwym czasie, a nie dopiero na etapie skargi do sądu. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca Spółka dopiero w skardze wskazała nazwisko pracownika odpowiedzialnego za złożenie wniosku RDZ do skrzynki podawczej. W tej sytuacji kierowane pod adresem organu zarzuty jakoby ten nie zebrał i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, gdyż nie przeprowadził dowodu z przesłuchania A. H., czy R. M. – pracowników Spółki, nie mogły się ostać. Podobnie jak zarzuty nieprzeprowadzenia dowodu z zapisu monitoringu obejmującego urnę podawczą położoną przed ZUS Inspektorat w T.. Wnioski te w postępowaniu przed organem nigdy nie były bowiem zgłaszane. Ponadto analizując akta sprawy należało zauważyć, że stroną skarżącą jest Spółka z o.o., która jako przedsiębiorca powinna brać pod uwagę, że wybrana przez nią forma złożenia wniosku bezpośrednio w skrzynce podawczej, choć była jedną z form przewidzianych przez obowiązujące przepisy, może utrudnić lub pozbawić możliwości wykazania faktu złożenia wniosku. Nie dysponując żadnym potwierdzeniem, że wniosek trafił do skrzynki podawczej nie podjęła żadnych prób uzyskania informacji o wpływie wniosku, czy stanie zaawansowania jej sprawy. Oczywiście to na organie w świetle obowiązujących przepisów ciąży obowiązek informowania, jednakże w przypadku, gdy tak jak w niniejszej sprawie postępowanie nie zostało wszczęte z uwagi na brak złożenia wniosku, to obowiązek taki po stronie organu w ogóle nie powstał. W tych okolicznościach zarzuty skargi naruszenia art. 8 § 1 K.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 61a § 1 K.p.a. w zw. z art. 83b ust. 1 oraz art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie mogły zostać uwzględnione, bo skoro wniosek Spółki o zwolnienie z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca 2020 r. do maja 2020 r. nie został złożony, to działanie organu, który na podstawie wskazanych wyżej przepisów odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącej Spółki z obowiązku opłacenia należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. było prawidłowe. Mając powyższe na uwadze skargę jako niezasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).