III SA/Gl 455/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł skarżący złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na druku urzędowego formularza PPF strona nie zamieściła uzasadnienia swojego wniosku. Rubryki od nr 6 do nr 9 włącznie zostały przez wnioskodawcę wykreślone. W rubryce "dochody" skarżący oświadczył, że jego dochód stanowi jedynie wynagrodzenie uzyskiwane z tytułu wykonywania przez niego prac dorywczych – zamyka się ono w kwocie około 1.500 zł. Strona oświadczyła, że na jej regularne miesięczne wydatki składają się koszty zakupu odzieży i żywności (450 zł); spłata pożyczek i kredytów (650 zł) i opłaty ponoszone na mieszkanie (400 zł). W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia [...] r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało w istocie na celu przedstawienie rzeczywistej aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Referendarz sadowy uwzględnił wniosek skarżącego o przedłużenie terminu do wykonania ww. wezwania o 21 dni. W efekcie wnioskodawca nadesłał do akt następujące dokumenty: zaświadczenie o niezłożeniu zeznania podatkowego za 2016 r.; informacja o liczbie zameldowanych osób w miejscu zamieszkania skarżącego; zaświadczenie z [...] o jego zadłużeniu z tytułu korzystania z kredytu na miarę udzielonego stronie w dniu [...] r. W piśmie przewodnim z dnia [...] r. strona oświadczyła, że w jego miejscu zamieszkania zameldowana jest jego matka oraz trzech jego braci oraz jego bratanek (na pobyt czasowy – aktualnie przebywa w zakładzie karnym). Strona posiada aktualnie tylko jeden rachunek bankowy – rachunek techniczny do obsługi zaciągniętego przez niego kredytu, tj. jego spłaty. Wykonywane przez niego prace dorywcze są jedynie okazjonalne (koszenie trawy, prace porządkowe, pomoc przy pracach budowlanych) i nie są wykonywane na podstawie umów pisemnych. Z uwagi na to, że skarżący nie mieszka sam w miejscu swojego zamieszkania, lecz razem z matką i trzema braćmi, stwierdzić należało, że prowadzi z nimi wspólne gospodarstwo domowe. Dlatego, wezwano go pismem z dnia [...] r. do przedłożenia materiałów źródłowych wskazujących na wysokość uzyskiwanych dochodów i wydatków ponoszonych przez matkę skarżącego i jego braci. W nadesłanych materiałach pojawiły się również w kontekście wnioskodawcy adres, inny, aniżeli adres wskazany, jako miejsce jego zamieszkania: ul. [...] w J. Ponadto wnioskodawca wskazał na druku urzędowego formularza PPF adres do doręczeń: ul. [...] w J. Ww. pismem referendarza sądowego wezwano więc skarżącego do wskazania do kogo należą oba mieszkania, jak również na jakich zasadach wnioskodawca korzysta z tych mieszkań. W odpowiedzi na to wezwanie, w piśmie z dnia [...] r. wnioskodawca stwierdził, że jego bracia nie przekazali mu dokumentów potwierdzających wysokość ich dochodów, ani wydatków. Do akt nadesłał wiec jedynie decyzję o waloryzacji emerytury jego matki z dnia [...] r. Świadczenie emerytalne netto jego matki wynosi 1.389,10 zł. Odnośnie adresu: ul. [...] w J., wnioskodawca stwierdził, że jest to adres jego pełnomocnika w innych sprawach. Natomiast adres: ul. [...] w J. jest adresem jego dziewczyny w którym często skarżący przebywa. W relacjach z bankiem adres jego dziewczyny jest jego adresem do korespondencji. Do dnia dzisiejszego nie wpłynęły żadne materiały, o które wzywano skarżącego pismem z dnia [...] r. Wnioskodawca nawet w żaden sposób nie ustosunkował się pisemnie do tych kwestii. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku A. B., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki albo ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał swojej aktualnej sytuacji majątkowej w sposób wyczerpujący i dostatecznie przejrzysty. Stwierdzić należy, że warunkiem przyznania prawa pomocy (w całości, bądź w części) jest analiza aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy. Aby takiej analizy dokonać, rozpoznający wniosek musi dysponować odpowiednim materiałem źródłowym. Materiał ten powinien być spójny i wystarczający do zobrazowania kondycji majątkowej wnioskodawcy. Tymczasem w tej sprawie brak jest takiego materiału źródłowego. Już na etapie składania druku urzędowego formularza PPF, większość rubryk była przez stronę przekreślona. Brak było, przykładowo, jakichkolwiek informacji o tym, czy prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, czy też pozostaje we wspólnym gospodarstwie (jeżeli tak – to z iloma osobami). Wnioskodawca nie wskazał, jakie są jego konkretne wydatki na utrzymanie (rachunki opłat za tzw. "media"), jednocześnie brak jakichkolwiek danych o zaległościach płatniczych skarżącego z tego tytułu. Z pisma procesowego skarżącego z dnia [...] r. wynika, że mieszka razem z matką i trzema braćmi. Informacje te są zbieżne z danymi odnośnie stanu majątkowego wnioskodawcy przedstawionego w sprawach o sygn. akt: III SA/Gl 1131 – 1135/14. Wnioskodawca zdołał wykazać dochód swojej matki – pobierane przez nią świadczenie emerytalne zamyka się w kwocie 1.389,10 zł. Brak jest natomiast danych odnośnie dochodów jego braci. Bracia jednak, jak stwierdził wnioskodawca, nie przekazali mu określonych dokumentów (potwierdzających wysokość ich dochodów i wydatków). Wnioskodawca powinien liczyć się z negatywnymi konsekwencjami braku tych danych. Jeżeli bowiem pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z innymi osobami (z matką oraz z braćmi), to ich wspólne, łączne dochody i wydatki kształtują bezpośrednio jego wydolność finansową w aspekcie ponoszenia kosztów sądowych. Oceniając zdolność wnioskodawcy do poniesienia kosztów sądowych w tej sprawie (łącznie, toczących się równolegle pięciu spraw sądowych) nie sposób nie uwzględnić sumarycznych dochodów jego domowników i ich wydatków. Jednocześnie brak dokumentów wskazujących na opłaty miesięczne (np. opłata za mieszkanie, czy opłaty za media). Trudno przypuścić, aby skarżący sam ponosił koszty utrzymania mieszkania, tym bardziej, że jego domownicy uzyskują dochód (fakt przeciwny nie został bowiem przez stronę podniesiony). Domownicy skarżącego partycypują również w kosztach wyżywienia (wspólne posiłki), tym bardziej, że są to jego najbliżsi krewni (matka i rodzeństwo). W efekcie brak jest w tej sprawie podstawowych danych w zakresie funkcjonowania wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy. Jednocześnie z historii rachunku prowadzonego w banku [...] (obrazującego spłatę zaciągniętego kredytu) wynika, że w spłacie kredytu zaciągniętego przez wnioskodawcę uczestniczy A. K., zamieszkała przy ul. [...] w J. W dniu [...] r. wpłaciła tytułem spłaty kredytu zaciągniętego przez wnioskodawcę kwotę 500 zł, a w dniu [...] r. – kwotę 600 zł. Wynika z tego, że skarżący nie ponosi samodzielnie kosztów spłaty kredytu. Fakt spłaty kredytu przez wnioskodawcę nie może więc ostać się jako argument przemawiający się za uwzględnieniem wniosku. Reasumując, skarżący nie wykazał łącznych dochodów i wydatków ponoszonych przez wszystkie osoby tworzące jego wspólne gospodarstwo domowe. Jednocześnie, jak wynika z jego oświadczenia, wnioskodawca często przebywa w mieszkaniu swojej dziewczyny. Fakt ten jest także istotny w aspekcie koniecznego utrzymania wnioskodawcy (np. wspólne spożywanie posiłków – nie tylko w domu matki wnioskodawcy). Jednocześnie skarżący nie spłaca samodzielnie zaciągniętego przez siebie kredytu. W spłatach tych partycypuje bowiem A. K. W efekcie, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wykazał w sposób jasny i nie budzący wątpliwości swojego aktualnego stanu majątkowego, w szczególności brak jest wielu danych i materiałów źródłowych. Jest to tożsame z niewykazaniem spełniania przesłanek ustawowych, skutkujących uwzględnieniem wniosku. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.