III SA/Gl 460/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w kwestii wniosku o prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 24 listopada 2015 r. tutejszy Sąd oddalił skargę Ł. G. na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku, skarżący, reprezentowany w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych od wniesionego środka zaskarżenia. W uzasadnieniu zawartym na druku urzędowego formularza PPF, skarżący oświadczył, że cały jego majątek zajęty jest przez organ skarbowy, a z części toczy się już postępowanie egzekucyjne. W znacznej części spraw komorniczych pomaga mu rodzina. Skarżący oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego jedyny dochód stanowi kwota 1.355,70 zł, stanowiąca wynagrodzenie za pracę. Na majątek strony składają się dwie nieruchomości w P. po [...] m2 i jedna w J. o powierzchni [...] m2. Wnioskodawca posiada wierzytelności, są one jednak zajęte przez urząd skarbowy. Strona płaci alimenty na M. G. (800 zł) oraz na M. S. (500 zł). Kwota niespłaconych kredytów stanowi sumę około 50.000 zł, natomiast wydatki na czynsz i media wynoszą około 600 zł. Postanowieniem z dnia 18 maja 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. Stanowisko swoje uzasadnił tym, że wnioskodawca uchylił się od przedstawienia wielu informacji o swoim stanie majątkowym – w tym o swojej sytuacji rodzinnej. Ponadto strona podała fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy i pozostają w sprzeczności z zawartymi w tych aktach informacjami o jej stanie majątkowym. Od tego postanowienia wniesiony został przez pełnomocnika procesowego wnioskodawcy sprzeciw. W sprzeciwie zarzucono rozstrzygnięciu referendarza sądowego naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Zdaniem pełnomocnika strony, ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku oraz nadesłanych dokumentów uzasadnia przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy. Zestawienie wysokości dochodu wnioskodawcy z kosztami zaspokojenia potrzeb życiowych swoich, a także dwójki jego dzieci, na które został zobowiązany łożyć alimenty prowadzi do wniosku, że z posiadanych środków pieniężnych nie jest on w stanie, bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym swojej rodziny, ponieść kosztów sądowych. Zaznaczono jednocześnie, że skarżący uzyskuje relatywnie niskie dochody, które przeznacza na zaspokojenie podstawowych potrzeb prowadzonego gospodarstwa domowego. W uzasadnieniu sprzeciwu nie ustosunkowano się do żadnego konkretnego ustalenia, czy też stwierdzenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Do sprzeciwu nie dołączono żadnych nowych dokumentów, ani materiałów źródłowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że Ł. G. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku Ł. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Tymczasem analiza oświadczeń wnioskodawcy, zawartych w poszczególnych rubrykach druku urzędowego formularza PPF, skonfrontowana z przedstawionym materiałem źródłowym nie prowadzi do wniosku, że skarżący spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wszelkie bowiem dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonywująco umotywowane i wykazane odpowiednią dokumentacją. Dane oraz materiały wykazujące prawdziwość tych danych powinny obrazować aktualną sytuacje wnioskodawcy w sposób jasny i przejrzysty, nie budzący żadnych wątpliwości. Z oświadczeń wnioskodawcy wynikało, że w wyniku egzekucji komorniczych został zajęty cały jego majątek, w tym jego wszystkie nieruchomości. Jednak nadesłane do akt sprawy dokumenty źródłowe nie potwierdziły tego oświadczenia. Egzekucja z nieruchomości prowadzona jest tylko wobec dwóch nieruchomości o nr KW [...] i [...]. Natomiast nie dotyczy trzeciej nieruchomości położonej w P. o nr KW [...]. Z informacji podanych przez skarżącego wynika, że rachunków bankowych nie posiada, ale egzekucja wobec jego osoby prowadzona jest m.in. z tytułu zadłużenia w A, B i C. Istotne dane odnośnie sytuacji majątkowej skarżącego zawarte są w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie obniżenia alimentów na rzecz małoletniej M. G. (córki skarżącego). Rozpoznając powyższą sprawę, Sąd ustalił, że Ł. G. zatrudniony jest w firmie D Sp. z o.o. jako handlowiec, a nadto jest prezesem zarządu tejże Spółki. Powyższe informacje nie zostały podane w treści urzędowego formularza PPF, choć mają istotne znaczenie w sprawie, albowiem deklarowane przez skarżącego wydatki przekraczały uzyskiwane dochody. Z informacji zamieszczonych w orzeczeniu Sądu Rejonowego w J. wynikało, że skarżący otrzymuje od B. K. 500 zł miesięcznie tytułem spłaty zaciągniętej we wcześniejszych latach pożyczki, lecz ze złożonego aktualnie oświadczenia na druku formularza PPF nie można było w żaden sposób ustalić, czy kwota ta nadal jest skarżącemu przekazywana. Podobnie brak było informacji czy skarżący nadal zamieszkuje z zatrudnioną w E konkubiną D. C. i jej małoletnim synem E. (str. 2 uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w J.). Sąd Rejonowy ustalił także, że z zeznania podatkowego PIT-36L zał. PIT/B za 2014 r. i 2015 r. ustalono, że skarżący posiada 60% udziałów w D s.c. Ł. G., M. D. Z powyższego tytułu osiągnął dochód w 2014 i w 2015 r. Brak jednak stosownych informacji w tym zakresie, dotyczących roku 2016 – nie zostały podane, nie można więc stwierdzić czy Spółka ta nadal funkcjonuje na rynku, a nadto jakie osiąga dochody. Co istotne, profesjonalny pełnomocnik procesowy wnioskodawcy z wyboru w ogóle nie odniósł się we wniesionym sprzeciwie do powyższych ustaleń i wniosków wyciągniętych przez referendarza sądowego w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W sprzeciwie podkreślono jedynie, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w żądanym przez niego zakresie. Takie ogólnikowe stwierdzenie nie poparte żadnymi merytorycznymi argumentami, czy też nowym materiałem dowodowym ustosunkowującym się do stanowiska referendarza sądowego nie może odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Uwaga ta odnosi się w pierwszej kolejności do informacji o stanie majątkowym wnioskodawcy, zawartych w uzasadnieniu cytowanego wyżej wyroku Sądu Rejonowego w J. w przedmiocie obniżenia alimentów. Na marginesie podkreślić należy, że skarżący nie prowadzi samodzielnego, jednoosobowego gospodarstwa domowego, ponieważ mieszka razem ze swoimi rodzicami. Pozostaje na ich utrzymaniu, nie ponosząc również opłat związanych z utrzymaniem tego lokalu mieszkalnego. Stwierdzenie to opiera się na treści oświadczenia jego rodziców przedłożonego do akt sprawy. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, z uwagi na niewykazanie, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł pociągnęłoby za sobą uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego samego, jak i dla jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.