III SA/Gl 460/15

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego podał, że wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Ponieważ miesięczne dochody z tytułu zawartej umowy o pracę wynoszą 1.850,00 zł brutto, czyli 1.355,70 netto, a ponoszone wydatki obejmują: opłaty za czynsz i media (ok. 600,00 zł), alimenty na dwie córki w łącznej kwocie 1.300,00 zł, a nadto raty zaciągniętego w Bank "A" w kwocie 50.000,00 zł kredytu, korzysta z pomocy rodziny. Jako składniki posiadanego majątku wymienił: nieściągalne wierzytelności oraz dwie nieruchomości w P. po 470 m2 i jedna w J. o pow. 1044 m2, które zostały zabezpieczone hipotecznie. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłał polecenia przelewu kwoty 500,00 zł na rzecz M. S. tytułem alimentów oraz wyrok Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r., na mocy którego zasądzono od Ł. G. alimenty na rzecz M. G. w kwocie 800,00 zł. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza PHU "[...]" została zawieszona [...] r. W chwili obecnej zatrudniony jest w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem netto 1.332,51 zł (vide: zaświadczenie o zarobkach). Ponieważ mieszkanie o pow. 54,32 m2, w którym zamieszkuje jest własnością jego rodziców. To oni ponoszą opłaty związane z jego utrzymaniem (por.: oświadczenie z dnia [...] r. z dowodami opłat za mieszkanie w wysokości 550,50 zł i energię elektryczną 146,54 zł). Skarżący wpisany bowiem został do rejestru dłużników niewypłacalnych (vide: postanowienia SR K. z dnia [...], [...], [...] i [...] r.). Wobec jego osoby prowadzone jest postępowanie egzekucyjne skierowane do posiadanych nieruchomości (vide: protokół opisu i oszacowania dotyczący nieruchomości położonej w J. ul. [...] nr księgi wieczystej [...] i w P. ul. [...] nr księgi wieczystej [...]). Dodatkowo w związku z zadłużeniem w Bank "A" oraz Banku "B" dokonano zajęcia posiadanego w Banku "C" S.A. rachunku bankowego (vide: zajęcie wierzytelności z dnia [...] r. i [...] r.). Egzekucja dotyczy też zadłużenia wobec Banku "D", MPWiK, Tauron, zaległości w płaceniu alimentów, czy zobowiązań publicznoprawnych wobec Urzędu Skarbowego w J. (vide: dokumenty źródłowe dołączone do pisma z dnia [...] r.). Wprawdzie samochód marki [...] z 2004 r. nadal zarejestrowany jest na jego nazwisko, to według oświadczenia wnioskodawcy ten został zezłomowany w 2012 r. po kolizji drogowej, a dowód rejestracyjny zatrzymany przez policję (vide: dokumenty dołączone do pisma z dnia [...] r.). Według przedłożonych zeznań podatkowych skarżący w 2014 r. z tytułu prowadzonej działalności wypracował przychód rzędu 55.000,00 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania w kwocie 68.148,74 zł przyniósł stratę wynoszącą (-) 13.148,74 zł. Dodatkowo z posiadania 60% udziałów w spółce cywilnej [...] Ł. G., M. D. zadeklarował w tym okresie przychód w kwocie 764.333,32 zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód Spółki wynoszący 15.133,15 zł, z czego kwota 9.079,89 zł stosownie do posiadanego udziału przypadła skarżącemu. Natomiast w 2015 r. z powyższego tytułu wypracował dochód 2.495,06 zł, jako że dochód Spółki wynosił 4.158,44 zł. Niezależnie od powyższego jego dochody ze stosunku pracy kształtowały się w tym okresie na poziomie 16.681,80 zł (vide: zeznania podatkowe PIT-36L i PIT-37). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy w tym miejscu zauważyć, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek należytego wykazania, tj. dowiedzenia, udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonywający, pokazania, unaocznienia - por. Słownik języka polskiego pod red. M. Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1978, wyd. IX z 1994 r., str. 805 - że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w jego przypadku wystąpiła. Inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży bowiem po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do ich wiarygodności oraz skonfrontować treść składanych oświadczeń z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący w rubryce nr 10 formularza wskazał, że jedynym źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę. Według przedłożonego zaświadczenia wynosi ono 1.816,67 zł brutto, czyli 1.332,51 zł netto, jako że działalność gospodarczą PHU "[...]" zawiesił [...] r. (vide: informacje zamieszczone w CEIDG). Jednakże z zeznania podatkowego PIT-36L zał. PIT/B za 2014 r. i 2015 r. ustalono, że skarżący posiada jeszcze 60% udziałów w [...] s.c. Ł. G., M. D. Z powyższego tytułu w 2014 r. osiągnął dochód w kwocie 9.079,89 zł przy przychodach Spółki rzędu 764.333,32 zł. Natomiast w 2015 r. jego dochody z tego tytułu wynosiły 2.495,06 zł, jako że dochód Spółki wynosił 4.158,44 zł. Ponieważ stosowne informacje w tym zakresie dotyczące roku 2016 nie zostały podane nie można było stwierdzić czy Spółka ta nadal funkcjonuje na rynku, a nadto jakie osiąga dochody. Ponadto nie wskazano czy skarżący jest nadal współwłaścicielem czterech samochodów, tj. [...],[...],[...],[...], a także na jakim etapie jest budowa nieruchomości położonej w P. (vide: informacje zawarte w aktach sprawy o sygn. III SA/Gl 1524/14). Jedynie podano, że samochód marki [...] z 2004 r. nadal jest zarejestrowany na jego nazwisko, choć został zezłomowany w 2012 r. po kolizji drogowej, a dowód rejestracyjny zatrzymany przez policję (vide: dokumenty dołączone do pisma z dnia [...] r.). I choć w rubryce nr 5 formularza wyjaśniono, że w wyniku egzekucji komorniczych cały majątek wnioskodawcy został zajęty. Jednakże dane takie z nadesłanych do akt dokumentów źródłowych nie wynikały. Egzekucja z nieruchomości prowadzona jest bowiem wobec nieruchomości o nr [...] i [...]. Natomiast nie dotyczy trzeciej nieruchomości położonej w P. o nr [...]. Ponadto z informacji podanych przez skarżącego wynika, że rachunków bankowych nie posiada, ale egzekucja wobec jego osoby prowadzona jest m.in. z tytułu zadłużenia w Bank "A", Bank "B" i Bank "C". Niezależnie od powyższego z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego w J. z dnia [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie obniżenia alimentów na rzecz małoletniej M. G. (córki skarżącego) ustalono, że Ł. G. zatrudniony jest w firmie [...] Sp. z o.o. jako handlowiec, a nadto jest prezesem zarządu tejże Spółki. Powyższe informacje w treści urzędowego formularza nie zostały podane, choć mają istotne znaczenie w sprawie, albowiem deklarowane przez skarżącego wydatki przekraczały uzyskiwane dochody. Wprawdzie z informacji zamieszczonych w orzeczeniu SR w J. wynikało, że skarżący otrzymuje od B. K. 500,00 zł miesięcznie tytułem spłaty zaciągniętej we wcześniejszych latach pożyczki. Niemniej jednak ze złożonego aktualnie oświadczenia nie można było w żaden sposób ustalić, czy kwota ta nadal jest skarżącemu przekazywana. Podobnie brak było informacji czy skarżący nadal zamieszkuje z zatrudnioną w Banku "D" konkubiną D. C. i jej małoletnim synem E. (vide: str. 2 uzasadnienia postanowienia SR w J.). W tej sytuacji przyjąć należało, że ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w postaci opłaty od skargi kasacyjnej Ł. G. nie dołożył należytej staranności w wykazaniu, że nie jest w stanie jej ponieść. Ta bowiem zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.) wyniesie 100,00 zł. A ponieważ w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, zgodnie z którym, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (vide: postanowienie NSA z dnia 7 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 211/06, Lex nr 1365862). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.