III SA/Gl 463/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia każdorazowej opłaty sądowej ponad kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddalić. Strona złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku strona oświadczyła, że w postępowaniu skarbowym zajęto należące do niej konta bankowe i jej emeryturę, natomiast na należących do niej pojazdach ustanowiono zastaw skarbowy. Strona oświadczyła, że nie posiada oszczędności, ani majątku, z którego mogłaby sfinansować koszty sądowe. Strona skarżąca oświadczyła, że mieszka sama, jest wdową. Jej jedynym źródłem dochodu, ma być, wg jej oświadczenia, emerytura, która wynosi [...] zł brutto. Skarżąca nie posiada żadnego majątku: żadnych nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 3.000 Euro. Wnioskodawca oświadczyła, że jej wydatki miesięczne na utrzymanie mieszkania zamykają się w kwocie 550 zł, a na zakup lekarstw 100 zł. W tym stanie rzeczy, referendarz sądowy pismem z dnia 24 stycznia 2014 r. wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało na celu uzupełnienie, jak również udokumentowanie danych zawartych we wniosku o prawo pomocy. W odpowiedzi na to wezwanie strona nadesłała: zaświadczenie Banku "A" z dnia [...] r.; wydruki z rachunku w Banku "A", prowadzonym przez stronę za okres od [...] r. do [...] r.; wyciągi z dwóch rachunków prowadzonych przez skarżącą w "B" za okresy od dnia [...] r. do dnia [...] r. i od dnia [...] r. do dnia [...] r.; druk zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego u dłużnika zajętej wierzytelności będącej organem rentowym (na kwotę [...] zł); decyzję ZUS z dnia [...] r. o waloryzacji emerytury oraz zeznanie podatkowe PIT – 36 za 2012 r. wraz z drukiem PIT/B. Ponadto do akt dołączone zostały kserokopie rachunków wskazujących na opłaty ponoszone za: telefon (39,99 zł); gaz (przeciętnie 45 zł); energię elektryczną (przeciętnie 59 zł); opłaty za utrzymanie mieszkania (410,77 zł). Jednocześnie w piśmie przewodnim z dnia 21 lutego 2014 r. pełnomocnik procesowy stwierdził, że lokal mieszkalny położony przy ul. [...] w C. stanowi własność A. N., zamieszkałej we W., przy ul. [...], a część faktur za media wystawianych było jeszcze na zmarłego w dniu [...]r. męża skarżącej – K. N.. Wszystkie opłaty ponoszone są jednak przez stronę skarżącą, która miesięcznie ponosi następujące wydatki: środki czystości – 70 zł; leki – 100 zł; papierosy – 180 zł; paliwo do samochodu – 160 zł; czynsz za mieszkanie – 410,77 zł; gaz – 45,39 zł; energia elektryczna – 59 zł; woda – 40 zł, telefon – 39,99 zł. Postanowieniem z 7 marca 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie pełnomocnik skarżącej podkreślił, że świadczenie emerytalne zostało zajęte przez Urząd Skarbowy w C, a skarżąca ma zarejestrowanych w Sądzie 10 spraw ze skarg na różne decyzje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że pełnomocnik skarżącej składając wniosek o prawo pomocy zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym nastąpi wtedy gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Mając zatem na uwadze powyższe oraz przedłożone do akt dokumenty źródłowe obrazujące sytuację finansową strony skarżącej, w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że w sprawie wykazano zasadność zastosowania instytucji prawa pomocy w zakresie częściowym, jednakże tylko co do części opłat sądowych. Należy podkreślić, że jak wykazano na etapie postępowania prowadzonego przez referendarza sądowego, skarżąca pobiera świadczenie emerytalne skarżącej wynosi [...] zł a udokumentowane wydatki wynoszą około 1.104 zł. Jednakże za wydatek niezbędny do utrzymania skarżącej nie można uznać kwoty 180 zł przeznaczonej na zakup papierosów. Tym samym realnie skarżąca dysponuje kwotą niespełna 600 zł na utrzymanie miesięczne. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że skarżąca wciąż prowadzi działalność gospodarczą, która faktycznie za rok 2012 przyniosła stratę w wysokości [...] zł. Jednak na podstawie wysokości przychodu [...] zł) i kosztów jego uzyskania ([...]zł) uznać należy, że wówczas obracała sporymi kwotami pieniężnymi. Z kolei analiza wyciągów z rachunku bankowego pozwala przyjąć, że działalność ta jest kontynuowana i wciąż osiągane są przychody zz jej tytułu, w szczególności zwrócić należy uwagę na wpłatę 11.000 zł z tytułu faktury VAT w dniu [...] r. na konto prowadzone w "B" S.A. Oddział w C.. Zatem możliwe jest wygenerowanie jednorazowego przychodu, które może zostać w części pokryty na pokrycie kosztów spraw prowadzonych przed sądem, tym bardziej, że świadczenie to, jako mające charakter publicznoprawny ma pierwszeństwo przed ewentualnymi cywilnoprawnymi roszczeniami kontrahentów skarżącej. Jednakże biorąc pod uwagę incydentalny charakter wpłat na rachunek bankowy skarżącej i ogólną jej sytuację majątkową uznać należy kwotę 100 złotych w każdej ze spraw, stanowiącą zarazem minimalny ustawowy wpis od skargi w postępowaniu przed sądem administracyjnym za mieszczącą się w zakresie jej możliwości płatniczych, zwłaszcza, że taka kwota była już uiszczona w jej imieniu przez reprezentującą ją pełnomocnika, adwokata D. N., w postaci wpisu od zażalenia. Mając powyższe na uwadze, Sad postanowił jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 w zw. z 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.