III SA/Gl 463/18

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.B. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. zwolnić skarżącego z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 500 (pięćset) zł; 2. w pozostałym zakresie odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą na powyższą decyzję, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na druku urzędowego formularza PPF. Żądanie objęło zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że jej obecna sytuacja finansowa nie pozwala jej na ponoszenie tak znacznych wydatków, jakie stanowią koszty sądowe, bez uszczerbku w prawidłowym funkcjonowaniu strony i jej rodziny. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawcy wynika, że prowadzi wspólne siedmioosobowe gospodarstwo domowe z rodzicami: J.B. i L.B., z żoną M. oraz z trójką dzieci: A. (9 lat), F. (3 lata) oraz A. (1 roczek). Na majątek skarżącego składa się dom o powierzchni 160 m2 o szacunkowej wartości 150.000 zł, oraz samochód osobowy marki [...] z 2002 r. o wartości 7.000 zł. Strona jest ponadto właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 3 ha (nieużytki rolne). Dochody miesięczne wspólnego gospodarstwa domowego wnioskodawcy kształtują się następująco: wynagrodzenie za pracę skarżącego (2.000 zł netto); emerytura matki (1.000 zł netto); renta ojca (800 zł netto) oraz renta rodzinna pobierana przez A.B. (800 zł netto). Łączny dochód zamyka się więc w łącznej kwocie 4.600 zł netto. Strona oszacowała także wydatki wspólnego gospodarstwa domowego: kredyt (600 zł); czynsz dzierżawy (1.000 zł rocznie); utrzymanie mieszkania (400 zł); media (1.500 zł); raty (800 zł miesięcznie); szkoła (200 zł); leki (300 zł); ubezpieczenie (100 zł); opał (3.000 zł rocznie); treningi dziecka (100 zł). W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 23 maja 2018 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie do akt sprawy wpłynęły: umowa o pracę i zaświadczenie o zarobkach skarżącego; zeznanie podatkowe małżonków B. za 2017 r.; decyzje o waloryzacji emerytury i renty rodziców skarżącego; druczek obrazujący spłatę kredytu konsumenckiego zaciągniętego przez matkę wnioskodawcy w "A" (rata: 216 zł); druk obrazujący transakcję uznaniową na rachunek skarżącego (wpływ świadczenia wychowawczego w kwocie 1.500 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku M.B., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie stwierdzić należy, że w zakresie kompetencji referendarza sądowego nie znajduje się ustalanie wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawie sądowoadministracyjnej. Jednak na potrzeby postępowania wpadkowego w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wartość tę ustalić. Strona w skardze inicjującej postępowanie sądowe określiła wartość przedmiotu zaskarżenia w tej sprawie na kwotę 356.242 zł. Ta sama wartość została wskazana na druku urzędowego formularza PPF. Wartość taka jest również wskazana w odpowiedzi organu na skargę. W tym stanie rzeczy, stwierdzić należy, że w sprawie, przedmiotem której jest określona kwota pieniężna, pobierany jest wpis stosunkowy. W sprawie tej wpis sądowy od skargi wyniesie więc 3.563 zł. Kwota ta obliczona jest na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zmianami). W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżący wykazał w sposób dostatecznie jasny i przejrzysty swój aktualny stan majątkowy. Z analizy tego materiału wynika jednak, że nie spełnia on ustawowej przesłanki skutkującej uwzględnieniem jego wniosku w całości. Trudno bowiem stwierdzić, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Skarżący pozostaje w siedmioosobowym gospodarstwie domowym. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.420 zł, z kolei jego rodzice otrzymują świadczenia z ubezpieczeń społecznych (matka – emeryturę w kwocie 1.112 zł, ojciec – rentę w kwocie 884 zł). Z przedłożonego materiału źródłowego wynika, że skarżący otrzymuje świadczenie wychowawcze w kwocie 1.500 zł – wpłacone na rachunek skarżącego w "B". Wynika z tego, że skarżący pobiera świadczenie wychowawcze w ramach programu "Rodzina 500+" na trzech synów. Z kolei żona wnioskodawcy pobiera zasiłek macierzyński do [...] r. Łączny dochód wspólnego gospodarstwa zamyka się w kwocie około 5.000 zł miesięcznie. Zaznaczyć należy, że koszty sądowe obciążają bezpośrednio samego skarżącego, jednakże istotny jest stan majątkowy osób, z którymi pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym (tj. jego domowników), w szczególności tych, którzy osiągają dochód. Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej i majątkowej z innymi osobami – to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują status majątkowy wnioskodawcy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść. Należy uwzględnić fakt, że skarżący spłaca kredyty (w tym kredyt mieszkaniowy remontowo – modernizacyjny, zaciągnięty przez jego żonę). Łączna suma spłat zobowiązań zamyka się w kwocie 1.400 zł – wg oświadczenia wnioskodawcy. Należy uwzględnić również wykazane przez skarżącego opłaty za media, podatek (łączne zobowiązanie pieniężne) oraz zakup żywności, odzieży, środków czystości, czy też leków. Po uregulowaniu ww. wydatków, stronie powinna pozostać do dyspozycji kwota około 600 zł. Zaznaczyć należy, że skarżący nie wykazał jednak na jakie cele zaciągnięte zostały te kredyty, nie wiadomo więc, czy wszystkie rzeczywiście służyły zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych domowników strony. Z analizy aktualnej kondycji skarżącego i członków jego gospodarstwa domowego wynika, że uiszczenie pełnej kwoty wpisu rzeczywiście przekracza realne możliwości finansowe strony. Jednak skarżący powinien być w stanie wygospodarować kwotę 500 zł w celu uiszczenia wpisu sądowego od skargi w tej sprawie. Kwota ta stanowi mniej, niż 15 % kwoty, do której solidarnego uiszczenia w tej sprawie byłby skarżący zobowiązany w przypadku całkowitego nieuwzględnienia jego wniosku. Zdaniem rozpoznającego wniosek, uiszczenie takiej kwoty mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącego i nie powinno narazić ani jego, ani członków jego rodziny na uszczerbek w ich koniecznym utrzymaniu. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.