III SA/Gl 465/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Jyż, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Protokolant St. sekr. sąd. Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2009 r. przy udziale - sprawy ze skargi "A" S.A. w W. "B" w T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2000 r. Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 23 § 1 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z 2005 r. Dz. U. Nr 229. poz. 1954 ze zm.) stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia wniesionego przez pełnomocnika skarżącej "A" SA "B" w T. – radcę prawnego Z.C. (zwanej w dalszej części Spółką) na pismo Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Z. Inspektorat w T. z dnia [...]r. Nr [...] i pozostawił go bez merytorycznego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił w pierwszej kolejności ustalenia faktyczne, jakie legły u podstaw wydania postanowienia. Przypomniano, że [...]r. Dyrektor Oddziału ZUS w Z. Inspektorat w T. udzielił odpowiedzi pismem nr [...] na dwa pisma pełnomocnika "A" SA "B" w T. W pierwszym piśmie Spółki z dnia [...]r. podniosła ona brak podstaw prawnych egzekwowania naliczonych jej kosztów egzekucyjnych na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych oraz zakwestionowała podstawy prowadzonej egzekucji – wskazując, że była ona niedopuszczalna w związku z czym zdaniem Spółki koszty egzekucyjne powinny być zwrócone zobowiązanemu wraz z odsetkami. Zaś drugie pismo Spółki skierowane do Dyrektora ZUS z dnia [...]r. stanowiło wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na niedopuszczalność egzekucji. Pismo z dnia [...]r. Dyrektora Oddziału ZUS w Z. Inspektorat w T. nr [...], które jak już wyżej zaznaczono stanowiło odpowiedź na w/w pisma skarżącej Spółka uznała za postanowienie i zaskarżyła do Dyrektora Izby Skarbowej w K. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca podnosi w uzasadnieniu swego zażalenia, że egzekucja jej zdaniem była niedopuszczalna gdyż w deklaracjach na podstawie, których zostały wystawione przez ZUS tytuły wykonawcze brak było pouczenia o tym, że stanowić mogą podstawę do ich wystawienia, wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego w związku z czym organ powinien był umorzyć postępowanie egzekucyjne. Dyrektor ZUS zaś umorzył postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela z uwagi na spłacenie wszystkich zaległości na podstawie umowy ratalnej z dnia [...]r. Spółka podkreśla, że skoro organ egzekucyjny umorzył postępowanie egzekucyjne to dochodzenie kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku tegoż postępowania nie może mieć miejsca, gdyż tytułów wykonawczych na podstawie których koszty te mogą być dochodzone nie ma już w obrocie prawnym. W związku z czym czynności egzekucyjne dokonane na podstawie tych dokumentów powinny być uchylone. Skarżąca jednocześnie podnosi, że Dyrektor ZUS miał obowiązek uwzględnić dowody w postaci deklaracji rozliczeniowych, co winno skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego a także stwierdzeniem w formie postanowienia, że naliczone koszty egzekucyjne nie mogą być przez organ egzekucyjny dochodzone. Rozstrzygnięcie zaś powyższej kwestii zdaniem Spółki powinno zapaść w formie postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że organ egzekucyjny – Dyrektor ZUS nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, a w szczególności nie wydał postanowienia lecz udzielił odpowiedzi na pisma Spółki z dnia [...] i [...]r. w związku z czym jak skonstatował organ odwoławczy nie przysługuje na takie pismo zażalenie. zaskarżone pismo nie spełnia formalnych wymogów zakreślonych dla postanowienia. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej w K. wymienionym na wstępie postanowieniem z dnia [...]r. w trybie art. 134 kpa stwierdził niedopuszczalność takiego zażalenia. Powyższe postanowienie Spółka zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wniosła o uchylenie zaskarżonego pisma-postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Podniosła, że Dyrektor Izby Skarbowej bezzasadnie uznał, że zażalenie Spółki było niedopuszczalne, gdyż organ rozstrzygając sprawę co do istoty, o bezzasadności żądań Spółki - wydał zwykłe pismo. Zdaniem skarżącej było to jednak nie pismo, a postanowienie choć nie zawierało istotnych elementów postanowienia a więc winno być uchylone w trybie przewidzianym dla uchylenia postanowienia. Spółka zarzuciła też organowi, iż ten nie wypowiedział się, co do wniosków zawartych w pismach z dnia [...] i [...]r. Mianowicie nie wypowiedział się co do kwestii niedopuszczalności egzekucji w związku z tym, iż w deklaracjach na podstawie których zostały wystawione tytuły wykonawcze brak było pouczenia o tym że mogą one stanowić podstawę do ich wystawienia, wszczęcia oraz prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ umorzył postępowanie na wniosek wierzyciela w związku z wygaśnięciem obowiązku a powinien był zdaniem Spółki sprawdzić z urzędu dopuszczalność egzekucji co naruszyło art. 3 a § 2 pkt 1, art. 29 § 1, art. 17 § 1 art. 59 § 1 pkt 7 art. 59 § 3 i 4 art. 60 § 1, art. 64c § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Dalej podkreślono, że organ odwoławczy zdaniem Spółki nie wyjaśnił należycie stanu faktycznego, gdyż nie odniósł się do wszystkich argumentów Spółki podniesionych w zażaleniu, czym naruszył art. 107 § 3 w zw. z art. 126 kpa. Organ odwoławczy naruszył też art. 7 i 77 § 1 kpa, gdyż nie uwzględnił dowodów w postaci wspomnianych już powyżej deklaracji rozliczeniowych. Skarżąca Spółka podkreśliła, że wnioski dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego powinny być załatwione w formie postanowienia, na które służy zażalenie. Pomimo, iż organ załatwił sprawę pismem to zdaniem skarżącej przysługuje jej na nie zażalenie. Pismo organu nie zawierało elementów formalnych postanowienia a mianowicie rozstrzygnięcia, pouczenia o przysługującym zażaleniu, co zdaniem skarżącej stanowi istotne uchybienie organu. Organ powinien był zdaniem skarżącej zbadać kwestię dopuszczalności egzekucji czego nie uczynił. Pełnomocnik Spółki na rozprawie podtrzymał argumentacje skargi podkreślając, że Dyrektor ZUS zamiast wydać w sprawie przewidziane prawem rozstrzygnięcie w formie postanowienia skierował do strony pismo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga Spółki nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie można organom egzekucyjnym skutecznie zarzucić, iż w rozpatrywanej sprawie naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego, czy procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, a stwierdzenie wyłącznie takich uchybień może stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego aktu. Stanowi o tym art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), z którego wynika, iż zaskarżone postanowienie może ulec uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi należy na wstępie podkreślić, że organ egzekucyjny pismem z dnia [...]r. udzielił odpowiedzi na pisma skarżącej Spółki z dnia [...] i [...]r. - nie wydał więc w tej kwestii żadnego postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej słusznie podkreślił, że żaden przepis nie daje stronie prawa zaskarżenia pisma w trybie zażaleniowym przeznaczonym dla wniesienia odwołania od postanowienia. Należy w tym miejscu przytoczyć art. 141 § 1 kpa, który stanowi, że na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. W związku z powyższym organ odwoławczy słusznie stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego na pismo – odpowiedź Dyrektora ZUS z [...]r., które dodatkowo nie odpowiada wymogom formalnym zakreślonym przez prawo dla tego rodzaju rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 124 § 1 kpa postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. Natomiast § 2 tego art. wskazuje, że postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie. Analizując treść art. 124 § 1 kpa należy podkreślić, że pismo Dyrektora ZUS nie zawiera żadnych istotnych elementów postanowienia. Pismo nie zawiera uzasadnienia faktycznego, nie wskazuje faktów uznanych przez organ za udowodnione, dowodów na podstawie jakich organ orzekał, a w szczególności nie zawiera przytoczenia podstawy prawnej rozstrzygnięcia i uzasadnienia prawnego oraz pouczenia o możliwości wniesienia środka zaskarżenia. W świetle powyższego, zdaniem Sądu orzekającego nie można przyjąć, czego żąda strona skarżąca, że pismo Dyrektora ZUS z [...]r. jest rozstrzygnięciem w sprawie, a tym samym postanowieniem bo taką formę tego rozstrzygnięcia przewiduje ustawa. Zatem konsekwentnie, mając na uwadze przytoczony powyżej art. 141 § 1 kpa nie można przyjąć, że pismo skarżącej Spółki jest zażaleniem. Zdaniem sądu, jeżeli Spółka uważała, że rozstrzygnięcie jej sprawy winno mieć formę procesową, winna wezwać organ do wydania takowego postanowienia czyli załatwienia sprawy w sposób zgodny z prawem i w terminie przez prawo zakreślonym. Powinno to nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca(art. 35 kpa), a na niezałatwienie sprawy w terminie stronie służy zażalenie (art. 37 kpa). Z tego uprawnienia strona nie skorzystała w niniejszej sprawie. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi dotyczących kwestii niedopuszczalności egzekucji nadmienić należy, że konsekwencją uznania przez Dyrektora Izby Skarbowej niedopuszczalności zażalenia jest pozostawienie go bez merytorycznego rozpatrzenia, co skutkuje brakiem możliwości odniesienia się przez organ odwoławczy do zarzutów jakie Spółka wystosowała w piśmie z dnia [...]r. Na koniec należy zauważyć, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Dyrektora O/ZUS w Z. Inspektorat w T. z dnia [...]r. nr [...] mocą którego umorzono na wniosek wierzyciela na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 ustawy egzekucyjnej postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Spółki z tytułu składek ubezpieczeniowych. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. stwierdził z urzędu nieważność postanowienia Dyrektora ZUS z dnia [...]r. nr [...] w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec Spółki. Na koniec zwrócić należy uwagę, że skarżąca Spółka reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika w piśmie z [...]r. żądała wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bez wskazania tytułów wykonawczych stanowiących podstawę ich prowadzenia (k. 152) . Szczegółowy wniosek w tej kwestii został sporządzony dopiero [...]r. (k.226). Należy też przypomnieć, że w piśmie z [...]r. pełnomocnik zwrócił się "o zwrot wszelkich wyegzekwowanych kwot kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami" (k.136) pobranych z naruszeniem art. 64c § 3 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Już z treści samego żądania określonego w obu pismach wynika, że wydanie jednego rozstrzygnięcia w sprawie w formie postanowienia było niemożliwe. Nadto samo żądanie skarżącego z [...]r. nie zawierało szczegółowego sprecyzowania kwoty kosztów nienależnie pobranych podlegających zwrotowi, a wniosek z [...]r. nie wskazywał tytułów wykonawczych na podstawie, których prowadzono postępowania egzekucyjne, które należało umorzyć. Jeżeli zaś treść obu pism została przez organ błędnie odczytana należało wezwać rzeczony organ do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie tego nie uczyniono, a strona karżąca uznaje, wbrew literalnemu brzmieniu pisma z [...]r. i twierdzeniu organu, że nie jest to rozstrzygnięcie merytoryczne żadnej sprawy, że oczekiwane przez nią rozstrzygnięcie zostało wydane, a ponieważ jest dla niej niekorzystne musi podlegać zaskarżeniu. W świetle powyżej przedstawionych argumentów zdaniem sądu zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. nie narusza prawa w związku z tym Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.