III SA/Gl 471/15

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego od skargi kasacyjnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca Spółka reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego domagała się zwolnienia z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego. W jego motywach podała, że nie ma możliwości realnego wygospodarowania środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania, albowiem te wynoszą [...] zł. Ponadto równolegle z niniejszą sprawą zaskarżyła wydane w sprawie o sygn. III SA/Gl 472/15 orzeczenie, a zatem łącznie zobowiązana będzie uiścić kwotę [...] zł. Tymczasem jej aktualna sytuacja finansowa nie pozwala na powyższe. Na dzień [...] r. zobowiązania Spółki wynosiły [...] zł. Składały się na nie koszty działalności, czyli zobowiązania wobec kontrahentów ([...] zł), raty kredytu na sfinansowanie bieżącej działalności ([...] zł), podatki od nieruchomości, użytkowania wieczystego, środków transportu, a nadto wynagrodzenia [...] pracowników w łącznej kwocie [...] zł. Dlatego też na koniec [...] r. Spółka przy przychodzie rzędu [...] zł poniosła stratę wynoszącą [...] zł, albowiem jej wydatki kształtowały się na poziomie [...]zł. W porównaniu do [...] r. jej dochody zmalały o [...] zł. W oświadczeniu o posiadanym majątku i dochodach zadeklarowała kapitał zakładowy rzędu [...] zł, środki trwałe, których wartość oszacowała na [...] zł oraz stratę w kwocie [...] zł (vide: bilans dołączony do wniosku). Ponadto podała, że na rachunkach bankowych posiada zgromadzone środki w kwocie [...]zł i [...]zł (vide: wyciągi z konta), natomiast saldo środków zgromadzonych w kasie i na rachunkach na dzień [...] r. wynosiło [...]zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnych w sprawie opłat sądowych, do których zalicza się wpis od skargi kasacyjnej. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na jego poniesienie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie jak ustalono z dołączonych do wniosku dokumentów źródłowych skarżąca Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów. I choć z powyższego tytułu w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu [...]zł (vide: bilans), to kwota ta stanowiła różnicę pomiędzy przychodami wynoszącymi [...]zł, a kosztami ich uzyskania, które w tym okresie kształtowały się na poziomie [...]zł. W ocenie rozpoznającego wniosek nic nie stoi na przeszkodzie, aby w ramach ponoszonych przez Spółkę kosztów prowadzonej działalności, przyjmujących dużo wyższe wartości, znalazły się wydatki dotyczące postępowania sądowego. Te bowiem należą do normalnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Tym bardziej, że jak ustalono z bilansu Spółki za [...] r. poza kapitałem podstawowym rzędu [...]zł dysponuje jeszcze kapitałem zapasowym, który wynosi [...]zł. Dodatkowo na dzień [...] r. posiadała zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki w kwocie [...] zł (vide: bilans), co oznacza, że powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania. Stan jej zatrudnienia w porównaniu do roku [...] zwiększył się o dwóch pracowników, a Spółka mimo poniesionej straty spłaca raty kredytu rzędu [...] zł. Z dołączonych do wniosku dokumentów nie wynika aby domagała się zmiany ustalonych wcześniej warunków zaciągniętego kredytu w postaci odroczenia terminu jego spłaty czy obniżenia wysokości spłacanych rat kredytowych. A ponieważ podmiotem zwracającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z należnego od wniesionej skargi kasacyjnej wpisu sądowego jest Spółka prawa handlowego – Spółka kapitałowa, nie można tracić z pola widzenia przewidzianych w kodeksie spółek handlowych rozwiązań za pomocą których podmiot ten może skorzystać z dopłat wspólników (art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych – t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.), które mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania czy koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (tak postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 146/14, Lex nr 1426684). Dlatego też osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy obowiązana jest wykazać nie tylko, że w chwili obecnej nie ma adekwatnych środków na poniesienie wpisu sądowego od złożonej skargi kasacyjnej, ale także, że nie jest w stanie ich pozyskać, mimo że podjęła wszelkie niezbędne działania w tym kierunku. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie powyższe nie wynika z przedłożonych do akt dokumentów źródłowych, postanowiono orzec jak w sentencji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.