III SA/Gl 478/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Wach, Asesor WSA Krzysztof Targoński, Protokolant Aleksandra Doruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2006r. przy udziale - sprawy ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zwraca stronie skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych), stanowiącą różnicę pomiędzy wpisem należnym, a pobranym, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika pierwszego Urzędu Skarbowego w Gliwicach z dnia [...] r. nr [...] orzekającą o odpowiedzialności podatkowej R. F. (K.) jako prezesa zarządu Spółki A S.A. w G. za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r.. W podstawie prawnej decyzji powołał art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 13 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności podał, iż organ podatkowy pierwszej instancji wydał decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności na podstawie art. 116 ustawy – Ordynacja podatkowa. Następnie przedstawił zarzuty odwołania sprowadzające się do wskazania naruszenia art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez przeniesienie odpowiedzialności za zobowiązania Spółki mimo upływu trzech lat oraz brak po stronie organy egzekucyjnego należy tej staranności w zaspakajaniu roszczeń, co doprowadziło do stanu bezskuteczności. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, iż zaległość wynika z decyzji Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...] r. nr [...], a postępowanie egzekucyjne wobec Spółki okazało się bezskuteczne. Dodał też, iż od kwietnia 2000 r. Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i za ten miesiąc złożyła ostatnią deklarację VAT-7, natomiast w aktach rejestracyjnych brak jest informacji o zmianie adresu oraz o likwidacji działalności. Zaznaczył też, iż R. K. pełnił funkcję prezesa (jednoosobowo) w okresie powstania tej zaległości. Następnie Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, iż nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania. Uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko odwołał się do brzmienia art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swym majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (postępowanie układowe) lub nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa. Dalej wskazał, iż zgodnie z art. 116 § 2 odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Następnie organ odwoławczy przedstawił okoliczności faktyczne sprawy i podał, iż R. K. pełnił funkcję członka zarządu w okresie powstania rzeczonej zaległości podatkowej, a zgromadzony materiał dowodowy potwierdza fakt bezskuteczności egzekucji. Dalej stwierdził, iż strona nie może skutecznie powołać się na żadną z przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewidzianą w treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej. Następnie wyjaśnił, iż w sprawie ma zastosowanie art. 118 § 1 tej ustawy, zgodnie z którym przedawnienie prawa do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej następuje z upływie 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa. W niniejszej sprawie termin ten upływał [...] r., a decyzja organu podatkowego pierwszej instancji została wydana w dniu [...] r. i doręczona w dniu [...] r., a więc w ostatnim dniu przed upływem okresu przedawnienia. W skardze z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie powyższej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej. Zarzucił przy tym naruszenie art. 200 Ordynacji podatkowej, poprzez przyjęcie, że podatni z tego prawa nie skorzystał. Ponadto podtrzymał zarzuty podnoszone w trakcie postępowania, a przede wszystkim powoływanie jako podstawy prawnej art. 107 § 1 i 2 oraz art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej. Zaznaczył, iż R. K. Był członkiem zarządu Spółki w okresie od [...] r. do [...] r. i w tym czasie sytuacja finansowa Spółki była dobra, bowiem posiadała ona środki Finansowe i nie było potrzeby występowania z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Podniósł też, iż w tej sytuacji odpowiada następca prawny, a zakres odpowiedzialności określa art. 366 i następne Kodeksu cywilnego. Końcowo zaakcentował, iż z dokumentacji sprawy wynika jednoznacznie, iż w okresie kontrolnym Spółka posiadała znaczny majątek. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przechodząc zatem do kwestii merytorycznej, jaką w rozpoznawanej sprawie jest zgodność z prawem decyzji wydanej w przedmiocie przeniesienia na R. F. – byłego prezesa zarządu Spółki A S.A. – odpowiedzialności na za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1998 r., przypomnieć należy, iż decyzja ta została wydana na podstawie art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), który stanowi, iż za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) odpowiadają solidarnie całym swym majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości (postępowanie układowe) lub nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub nie wszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości nastąpiło bez jego winy, bądź też wskaże mienie spółki, z którego egzekucja jest możliwa. W treści tego przepisu występują zatem zarówno przesłanki pozytywne orzeczenia o odpowiedzialności osoby trzeciej tj. pełnienie funkcji członka zarządu w okresie powstania zaległości oraz bezskuteczność egzekucji wobec spółki, których udowodnienie należy do kompetencji organu podatkowego oraz przesłanki negatywne tj. zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości, postępowania układowego, wskazanie mienia, których wykazanie spoczywa na stronie postępowania. Nie ulega przy tym wątpliwości, iż okoliczności przedstawione przez osobę trzecią winny zostać zweryfikowane w toku postępowania oraz należycie ocenione. W rozpatrywanej sprawie za skuteczny należy uznać zarzut skargi i jej argumentację w zakresie dotyczącym braku przesłanek do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki akcyjnej w sytuacji, gdy w okresie pełnienia funkcji członka zarządu nie wystąpiły przesłanki uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o ogłoszenie upadłości spółki. W tej kwestii skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 4 listopada 2005 r. sygn. akt I FSK 266/05 stwierdził, iż : "Jeżeli w momencie gdy członek zarządu spółki z o.o. przestał pełnić tą funkcję istniały zaległości spółki, lecz jej kondycja finansowa nie dawała podstaw do zgłaszania wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), co uległo zmianie w czasie kiedy nie pełnił on już tej funkcji i nie miał wpływu na podjęcie tych działań – spełniona jest w rozumieniu art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej przesłanka wykazania braku winy tego członka za nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz nie wszczęcie postępowania układowego we właściwym ku temu czasie". Dodać trzeba, iż stan faktyczny sprawy przedstawiony w uzasadnieniu powołanego orzeczenia jest tożsamy ze stanem faktycznym rozpatrywanej sprawy. Analogiczny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 listopada 2003 r. sygn. III SA 110/2002 ( Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2004/6, poz. 115). Argument o dobrej sytuacji finansowej Spółki w okresie, gdy R. K. pełnił funkcję członka zarządu był podnoszony przez pełnomocnika skarżącego, jednak organy podatkowe nie poczyniły w tym zakresie żadnych ustaleń, a Dyrektor Izby Skarbowej w zaskarżonej decyzji odniósł się do tej kwestii jednym zdaniem "(..) strona nie może skutecznie powołać się na żadną z przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewidzianą w treści art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej". Reasumując zatem przedstawione rozważania stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, które niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. Na koniec wyjaśnić należy, że Sąd z urzędu sporządził odrębne uzasadnienie do postanowienia zawartego w pkt 2 sentencji wyroku, które zostanie doręczone stronom postępowania.