III SA/Gl 478/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. H. (H.) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie [...] zł, skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych bądź ich zmniejszenia do [...] zł (vide: pismo pełnomocnika z dnia [...] r.). W motywach powyższego wyjaśnił, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną i małoletnią córką. Wprawdzie miesięczne dochody całej rodziny wynoszą [...] zł (tj. działalność gospodarcza żony [...] zł oraz działalność gospodarcza skarżącego [...] zł), jednakże ponoszone wydatki zamykają się w kwocie [...] zł i obejmują wynagrodzenia pracowników rzędu [...] zł, opłaty leasingowe [...] zł oraz raty zaciągniętych kredytów w łącznej kwocie [...] zł. Dodatkowo na rzecz [...] Urzędu Skarbowego w G. spłacane są raty podatku VAT za 2006 i 2007 r., które wynoszą [...] zł. Tymczasem jako składniki posiadanego majątku wymieniono: samochód marki [...] , którego wartość oszacowano na kwotę [...] zł, dom o pow. [...] m2 obciążony hipotecznie oraz nieruchomość użytkową o pow. [...] m2. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia [...] r. wezwano do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, telefon, podatek od nieruchomości itp.; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej lub kserokopią stosownego aktu notarialnego) tytułu prawnego do posiadanych nieruchomości wskazanych w rubryce nr 7.1 formularza, ich powierzchni oraz obciążenia hipoteką; - nadesłanie odpisu lub kserokopii składanych przez skarżącego i jego żonę w ramach działalności gospodarczej deklaracji VAT za ostatnie trzy miesiące, a nadto prowadzonych ksiąg handlowych bądź podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie trzy miesiące, raportów kasowych oraz ewidencji środków trwałych z powyższego okresu; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii złożonych przez skarżącego i jego żonę za 2011 r. i 2012 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów; - nadesłanie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych (zarówno prywatnych jak i związanych z prowadzoną działalnością), obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie odpisu lub kserokopii dokumentów wskazujących na rocznik i wartość posiadanego samochodu; - nadesłanie stosownych dokumentów źródłowych obrazujących zaciągnięte kredyty i pożyczki, ich wysokość, a nadto wielkość płaconych rat, ich oprocentowanie oraz przewidywany termin spłaty. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano zeznanie podatkowe skarżącego za 2011 r., z którego wynika, że prowadzi on działalność handlowo usługową, a nadto jest wspólnikiem dwóch spółek cywilnych, w których posiada [...] % udziałów. Z tego tytułu wypracował on przychód rzędu [...] zł, który po potrąceniu o koszty jego uzyskania wynoszące [...] zł przyniósł dochód w kwocie [...] zł. Natomiast w ostatnim kwartale wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania kształtowała się następująco: [...] zł (grudzień), [...] zł (styczeń) oraz [...] zł (luty). Dodatkowo skarżący jest właścicielem [...] samochodów o łącznej wartości [...] zł. Ponieważ część pojazdów nabył jako przedsiębiorca z zaciągniętych na ten cel kredytów, zobowiązany jest do ich spłaty. Ustalone raty wynoszą: [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł, [...] zł i [...] zł. Tymczasem według aneksu do umowy o kredyt obrotowy w formie linii kredytowej odnawialnej ten wynosił [...] zł i został przeznaczony na cele obrotowe i spłatę zobowiązań w innych bankach. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. -zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę w jakiejkolwiek części. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że jego żądanie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, albowiem z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania z dnia 28 marca 2013 r. Weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była zatem możliwa. Dotyczy to nie tylko wysokości osiąganych wspólnie z żoną z tytułu prowadzonych odrębnie działalności gospodarczych dochodów ale również ponoszonych w związku z koniecznym utrzymaniem wydatków, których wielkość nie została w żaden sposób podana. Nie każdy bowiem wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo, oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Tak należy ocenić bez wątpienia raty zaciągniętych kredytów. Trudno bowiem uznać, by te służyły utrzymaniu koniecznemu skoro przeznaczono je na zakup samochodów w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Bezspornym jest również, że udzielając wspomnianych kredytów, dokonano stosownej oceny sytuacji majątkowej strony skarżącej, uznając, że daje on gwarancję ich spłaty. Dlatego też powoływanie się na powyższą okoliczność nie mogło odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednoznacznie, że zobowiązania cywilnoprawne nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania, gdyż w przeciwnym razie dochodziłoby do sytuacji, w której ciężar zaspokajania potrzeb niezasługujących na miano niezbędnych dla utrzymania danej osoby i jej rodziny zostałby przerzucony na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 23 stycznia 2006 r., sygn. akt II FZ 23/06, niepubl.). Dotyczy to również opłat leasingowych oraz kosztów prowadzonej działalności, której podstawa opodatkowania w ostatnim kwartale wynosiła: [...] zł (grudzień), [...] zł (styczeń), [...] zł (luty). Wobec powyższego stwierdzić należało, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w rozpoznawanej sprawie nie została należycie wykazana. Jest tak nie tylko dlatego, że nadesłana przy piśmie z dnia [...] r. dokumentacja źródłowa okazała się niekompletna, nie zawierała bowiem zeznania podatkowego żony skarżącego, kosztów ich utrzymania, wyciągów z posiadanych rachunków bankowych czy dokumentów księgowych z wszystkich prowadzonych firm, ale również dlatego, że materiał dowodowy, który przedłożono (choć niekompletny) wskazywał, że skarżący nie tylko prowadzi działalność handlowo usługową, ale również jest wspólnikiem dwóch spółek cywilnych. Wprawdzie w jednej z nich poniósł stratę, jednakże pozostałe dwie firmy prowadzą działalność gospodarczą z dużym rozmachem i na znaczną skalę o czym świadczy łączny przychód w kwocie [...] zł (vide: zeznanie podatkowe PIT-36L wraz z załącznikiem PIT-B oraz zawartą umowę o kredyt obrotowy, który wynosił [...] zł). W tej sytuacji przyznanie mu prawa pomocy mijałoby się wprost z celem tej instytucji, polegającym na udzielaniu przez państwo wsparcia finansowego wyłącznie tym podmiotom, które ze względu na swoje niewielkie dochody kształtujące się na poziomie minimalnego lub przeciętnego wynagrodzenia za pracę nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, gdyż skarżący do takich osób nie należy. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.