III SA/Gl 478/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprawy ze skargi T. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, skarżący złożył wniosek o prawo pomocy, w którym domagał się zwolnienia od kosztów sądowych, bądź ich zmniejszenia do [...] zł. Wniosek swój strona uzasadniła tym, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi razem z żoną i małoletnią córką. Miesięczny dochód we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi wprawdzie [...] zł (działalność gospodarcza wnioskodawcy – [...] zł i działalność gospodarcza jego żony – [...] zł), jednakże ponoszone wydatki zamykają się w kwocie [...] zł. Wydatki te, wg oświadczenia strony obejmują: wynagrodzenia pracowników rzędu [...] zł; opłaty leasingowe [...] zł oraz raty zaciągniętych kredytów w łącznej kwocie [...] zł. Dodatkowo na rzecz [...] Urzędu Skarbowego w G. spłacane są raty podatku VAT za 2006 i 2007 r., które wynoszą [...] zł. Jako składniki posiadanego majątku wymieniono: samochód marki [...], którego wartość oszacowano na kwotę [...] zł, dom o powierzchni [...] m2 obciążony hipotecznie oraz nieruchomość użytkową o powierzchni [...] m2. Referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów i materiałów źródłowych, które miały wyjaśnić oraz doprecyzować rzeczywisty i aktualny stan majątkowy wnioskodawcy i jego małżonki. Do tego wezwania, skarżący zastosował się jedynie częściowo – nie nadesłał wszystkich dokumentów, o które był wzywany. W tym stanie rzeczy, postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2013 r., referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Stanowisko swoje generalnie uzasadnił tym, że skarżący przedstawił materiał dowodowy w sposób wybiórczy i nie wykonał w całości wezwania z dnia [...] r., zobowiązującego go do nadesłania stosownych dokumentów i materiałów źródłowych. Pismem z dnia [...] r., pełnomocnik procesowy skarżącego wniósł w terminie ustawowym sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu pełnomocnik stwierdził, że orzekający w sprawie referendarz nie wziął pod uwagę tego, że wobec wnioskodawcy zostały wydane prawomocne decyzje określające wysokość zobowiązania w podatku VAT za rok 2006 i 2007. Wysokość zobowiązania kształtuje się na poziomie kilku [...] złotych, a skarżącemu uwzględniono wniosek o rozłożenie na raty tego zobowiązania. Obecnie, strona uiszcza regularnie ratę w wysokości [...] zł miesięcznie. Pozycja ta stanowi w budżecie skarżącego istotny wydatek, który uniemożliwia mu pokrycie należnej opłaty wpisowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz.270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że T. H. składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku T. H., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przedmiotowej sprawie należy podkreślić, że przesłanką przyznania prawa pomocy i uwzględnienia wniosku jest dokonanie analizy aktualnego stanu majątkowego wnioskodawcy. Ażeby móc dokonać takiej analizy, konieczne jest wykazanie w sposób rzetelny i wyczerpujący całokształtu sytuacji majątkowej wnioskodawcy i osób, które pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący w oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu PPF stwierdził, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną A. N., która również prowadzi działalność gospodarczą. Z tego właśnie względu nie sposób dokonać oceny możliwości płatniczych skarżącego w oderwaniu od łącznej analizy kondycji finansowej skarżącego i jego małżonki. Tymczasem, do akt sprawy nie zostały nadesłane dokumenty, które obrazowałyby stan majątkowy żony wnioskodawcy. W aktach brak odpisów, bądź kserokopii, zarówno zeznań podatkowych za rok 2012 w podatku dochodowym małżonki strony, jak również deklaracji VAT – 7 za ostatnie trzy miesiące w zakresie działalności gospodarczej prowadzonej przez A. N. W aktach brak jest również wyciągów i wykazów z rachunków bankowych (zarówno prywatnych, jak i związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą) skarżącego oraz jego małżonki. Wnioskodawca nie nadesłał również zaświadczenia zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. Zaświadczenie takie pozwoliłoby ustalić pełną liczbę osób, które pozostają ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. O powyższe dokumenty strona była wzywana za pośrednictwem swojego pełnomocnika procesowego już w toku postępowania prowadzonego przez referendarza sądowego. Dokumentów tych nadal brak w aktach sprawy, pomimo tego, że referendarz sądowy w motywach swojego rozstrzygnięcia w sposób wyraźny podkreślał te wyraźne braki w zakresie materiału źródłowego. Niezależnie od tego, że brak wyczerpującego udokumentowania dochodu skarżącego i jego żony, to brak jest również wykazania, jakie są miesięczne wydatki we wspólnym gospodarstwie domowym. Braki te uniemożliwiały i nadal uniemożliwiają dokonania weryfikacji oświadczeń złożonych przez wnioskodawcę na formularzu PPF. Strona udokumentowała w sposób wszechstronny kwestię swojego zadłużenia kredytowego. Trudno jednak bezkrytycznie przyjąć, że spłata kredytów jest w rzeczywistości w sposób istotny uciążliwa dla budżetu wspólnego gospodarstwa domowego strony skarżącej – w sytuacji, gdy wnioskodawca nie wykazał de facto w sposób zupełny, jakie są dochody we wspólnym gospodarstwie (całkowicie pominął udokumentowanie dochodów, które uzyskuje żona, jak również brak w aktach wyciągów z rachunków bankowych). Brak również w aktach informacji określających jakie są sumaryczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny wnioskodawcy. W ten sposób trudno określić, czy miesięczny wydatek, stanowiący spłatę rat kredytowych w określonej wysokości, jest rzeczywiście wydatkiem uciążliwym dla wspólnego gospodarstwa domowego strony skarżącej. Powyższe stwierdzenie pozostaje aktualne również dla kwestii podniesionej przez pełnomocnika procesowego skarżącego w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego, związanej ze spłatą rat (w wysokości [...] zł miesięcznie), na które rozłożone zostało zobowiązanie podatkowe strony. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, z uwagi na niewykazanie, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi pociągnęłoby za sobą uszczerbek w utrzymaniu koniecznym dla niego samego, jak dla jego rodziny. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.