III SA/Gl 479/20
WyrokWSA w Gliwicach2020-10-06
Skład orzekający: Anna Apollo, Małgorzata Herman, Marzanna Sałuda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prowadzenie prac porządkowych na działkach rolnych, polegających na niwelacji terenu i wyrównaniu go przy użyciu wydobytego piasku, stanowi wydobycie kopaliny w rozumieniu Prawa geologicznego i górniczego, skutkujące obowiązkiem zapłaty podwyższonej opłaty?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prace polegające na odłączeniu piasku od złoża, nawet jeśli miały na celu porządkowanie terenu pod uprawę rolną, stanowią wydobycie kopaliny w rozumieniu Prawa geologicznego i górniczego. Kluczowa jest sama czynność odłączenia kopaliny od złoża, a nie jej późniejsze przeznaczenie czy sposób zagospodarowania. Ponieważ skarżąca nie posiadała koncesji i nie zawiadomiła organu o zamiarze wydobycia, a ilość wydobytego piasku przekroczyła dopuszczalny limit dla potrzeb własnych, zasadnie nałożono na nią opłatę podwyższoną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego o naliczeniu skarżącej opłaty podwyższonej w wysokości 26.238 zł za wydobycie 1.500 ton piasku bez wymaganej koncesji. Skarżąca twierdziła, że prace miały charakter porządkowy, a wydobyty piasek był jedynie w niewielkiej części przeznaczony na własne potrzeby, reszta pozostała na działkach. Organy ustaliły, że doszło do wydobycia kopaliny, a ilość została określona na podstawie dokumentacji sporządzonej przez uprawnione osoby.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Specjalista Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2020 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Prezes Wyższego Urzędu Górniczego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, dalej określnej skrótem K.p.a.) oraz art. 140 ust. 1 i 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2126, z późn. zm. dalej określanej skrótem P.g.g.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w K. z [...] r. nr [...], którą naliczono A. W. (dalej określanej jako skarżąca) opłatę podwyższoną w wysokości 26.238 zł. za wydobycie w okresie od [...] do [...] r., bez wymaganej koncesji [...] ton piasku na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] położonych w S..
W uzasadnieniu decyzji ustalił na wstępie, że Dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w K. [...] r. otrzymał telefoniczną informację od pracownika Urzędu Miasta i Gminy S. o eksploatacji piasku na działce o numerze [...]. Dzień później do organu wpłynęło pismo Burmistrza Miasta i Gminy S. o prowadzeniu eksploatacji piasku na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] w S..
Decyzją z [...] r. Dyrektor OUG w K. ustalił skarżącej opłatę podwyższoną za wydobycie bez wymaganej koncesji [...] ton kopaliny - piasku, od [...] r. do [...] r., na działkach o numerach ewidencyjnych: [...] i [...] , położonych w S.
W odwołaniu skarżąca domagała się uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, której zarzuciła:
1. rażące naruszenie art. 7 i art. 8 K.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie okoliczności sprawy, tj. niedokładne ustalenie stanu faktycznego w szczególności poprzez brak wykazania i udowodnienia ilości wydobytego piasku, jego zdatności do ewentualnej sprzedaży, tj. czy można go było uznać za kopalinę, pominięcie przyczyn i okoliczności pozyskania piasku, pominięcie braku uzyskania korzyści gospodarczych oraz brak wywiezienia części piasku poza obręb działki,
2. rażące naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego,
3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 140 ust. 1 art. 140 ust. 2 pkt 2 i ust. 3 pkt 3 P.g.g. poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że skarżąca się dokonała wydobycia kopaliny w ilości [...]ton piasku skutkującego ustaleniem opłaty podwyższonej,
4. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że skarżąca wydobyła na działkach om numerach [...]i [...]położonych w S. [...] ton piasku.
Uzasadniając zarzuty przyznała, że jest właścicielką działek wskazanych w decyzji oraz że prowadziła na nich prace. Jednak miały one zasadniczo charakter porządkujący działki. Jedynie ok. [...] ton piasku wydobyła na własne potrzeby. Pozostały piasek pozostał na działkach. Nie został więc wydobyty. Nie wykluczyła również, ze osoby trzecie mogły wydobyć piasek. Bowiem działki nie są ogrodzone.
Ponownie rozpoznając sprawę Prezes WUG na wstępie przytoczył treść art. 6 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2, art. 140 ust. 1 P.g.g. Następnie stwierdził, że przesłankami do wydania decyzji dotyczącej naliczenia opłaty podwyższonej jest prowadzenie wydobycia przez podmiot, który nie posiada koncesji i nie zgłosił zamiaru wydobywania kopaliny dla zaspokojenia potrzeb własnych, organowi nadzoru górniczego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału a także z odwołania wynika, że skarżąca nie posiadała koncesji na wydobywanie kopaliny z przedmiotowych działek. Z uwagi na przekroczenie wydobycia w ilości, o której mowa w wyżej cytowanym art. 4 P.g.g., nie było podstaw do jego zastosowania.
Dalej ustalił, że na terenie przedmiotowych działek, niezależnie od motywów jakimi kierowała się skarżąca, doszło do odłączenia kopaliny od złoża, a zatem do jej wydobycia, co zostało jednoznacznie potwierdzone w aktach sprawy. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności oświadczenia odwołującej się z dnia [...] r. oraz z dnia [...] r., wynika bezsprzecznie, że na przedmiotowych działkach doszło do wydobycia piasku, przy użyciu koparki będącej własnością skarżącej. Mając zatem na uwadze treść art. 6 ust. 1 pkt. 3 i 19 P.g.g. za oczywisty uznał fakt, że kopalina została odłączona od złoża i nie ma znaczenia czy została wywieziona z przedmiotowych działek czy też nie oraz to, czy wydobywanie przyniosło jakąkolwiek korzyść gospodarczą. Za nie mające znaczenia uznał także częściowe przywrócenie terenu do stanu pierwotnego poprzez zasypanie wykopów, gdyż kopalina została odłączona już od złoża, tj. miejsca jej pierwotnego naturalnego nagromadzenia. Podobnie za nie mające znaczenia uznał to, czy skarżąca prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wydobyciu kopaliny, prowadzi wydobycie w celach zarobkowych, czy w jakimkolwiek innym celu, ponieważ istotny jest sam fakt prowadzenia robót ziemnych, w wyniku których nastąpiło odłączenie kopaliny od złoża.
Odnosząc się do twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu, a dotyczących prac porządkowych na działkach, których celem było doprowadzenie działek do stanu używalności organ zaznaczył, że wobec stwierdzonego w trakcie wizji przeprowadzonej przez pracowników organu I instancji w dniu [...]r., a nadto w obecności skarżącej, stanu faktycznego (istnienie wykopów) nie zasługuje na uznanie jej tłumaczenie, że "poczynione przez nią starania miały na celu rozpoczęcie wykorzystywania tych gruntów pod uprawę zboża, co wymagało oczyszczenia i wyrównania działek, a jedynym sposobem było wykopanie znajdujących się na nich krzewów, samosiejek (małych krzaków i sosen, korzeni) przy pomocy koparki".
Nadto przedmiotowe działki należą do V i VI klasy bonitacyjnej, czyli odpowiednio do gleb ornych słabych i najsłabszych, gdzie stwierdzona grubość warstwy gleby użytecznej to jedynie 0,3m. Zatem, w ocenie organu, nie sposób uznać, że jakiemukolwiek polepszeniu wartości tej gleby posłużył dokonany zakres przeobrażeń powierzchni terenu, uwidoczniony na zdjęcia zawartych w aktach sprawy, w tym: szereg pryzm nakładu jak i kopaliny (piasku), wykonanych wkopów których sumaryczna powierzchnia wynosi [...]m3 oraz głębokość wynosząca od 0,5 m aż do 2,5 m oraz wyrównywania nierówności z zastosowaniem wydobytego piasku.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego kwestionowania wymierzonej ilości wydobytej kopaliny, a co za tym idzie wysokości ustalonej opłaty, organ II instancji zauważa, że w aktach sprawy znajduje się "Dokumentacja ustalająca ilość kopaliny wydobytej bez koncesji", sporządzona w [...]r. przez osoby posiadające kwalifikacje odpowiednio: mierniczego górniczego i geologa górniczego. Są to osoby uprawnione do sporządzania dokumentacji mierniczo - geologicznej, czyli czynności analogicznych jak przy sporządzaniu dokumentacji dotyczącej ustalenia opłaty podwyższonej, posiadające odpowiednią wiedzę specjalistyczną i doświadczenie, pozwalające na dokonanie właściwej oceny stanu faktycznego i ustalenia ilości nielegalnie wydobytej kopaliny w przedmiotowej sprawie. W dokumencie tym w sposób jednoznaczny określono rodzaj kopaliny, sposób zalegania wykonując kartowanie geologiczne, granice złoża ustalając grubość i rodzaj nadkładu oraz spąg złoża piasku, a także wartość gęstości objętościowej - w związku z brakiem udokumentowanych złóż w sąsiedztwie, przyjęto z korzyścią dla skarżącej, wartość najniższą wg PN-81/B-03020 - 1,6 [t/m3]. W pomiarach i obliczeniach ilości wydobytej kopaliny uwzględniono nadkład w postaci ziemi o grubości 0,30 m, z którym to należy wiązać występowanie korzeni. Pomiarem objęto tylko odspojoną od złoża kopalinę (piasek), poszczególne punkty pomiarowe zostały zlokalizowane na stropie warstwy piasku i na dnie wykopów na warstwie kopaliny. W związku z tym występowanie korzeni nie miało wpływu na obliczoną kubaturę i ilość wydobytego piasku.
Objętości poszczególnych wkopów I-VI obliczono z wykorzystaniem licencjonowanego profesjonalnego oprogramowania do obliczeń geodezyjnych [...] firmy [...]. Na stronie 42 dokumentacji znajduje się tabelaryczne zestawienie kubatury poszczególnych wkopów, łączna kubatura [...] [m3], oraz ilość wydobytej kopaliny jako iloczyn [...] [m3] X 1,6 [t/m3] = [...] [t]. Ta ostatnia wartość stała się podstawą do ustalenia wysokości opłaty podwyższonej. Skoro zaś to skarżąca zleciła prace na działkach, w ramach których wydobyto kopalinę, to ona ponosi odpowiedzialność w oparciu o art. 143 ust. 3 P.g.g.
W skardze skierowanej do sadu administracyjnego skarżąca decyzji organu odwoławczego zarzuciła:
I. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
1. art. 6 ust. 1 pkt 3 P.g.g. wyrażające się w uznaniu, jakoby działalność prowadzona przez skarżącą w okresie od [...]r. do [...]r. na działkach rolnych o nr ewid. [...]i [...]położonych w S., nosiła znamiona wydobycia kopaliny, podczas gdy działalność ta nie miała na celu i nie prowadziła do wydobywania kopaliny, lecz polegała na niwelacji, porządkowaniu i przygotowaniu działek rolnych pod uprawę zbóż;
2. art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g. poprzez przyjęcie, iż piasek pochodzący z działek o numerach ewidencyjnych wykazuje cechę relewantną dla uznania tej substancji za kopalinę tj. jej zdatność do sprzedaży, podczas gdy skarżąca nie uzyskała ani nie mogła uzyskać żadnej korzyści gospodarczej, dokonując li tylko oczyszczenia i wyrównania działek rolnych pod przyszłe uprawy oraz wykorzystując część wydobytego piasku do budowy ogrodzenia wokół domu;
3. art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 P.g.g. wyrażające się uznaniu, że ilość wydobytej przez skarżącą kopaliny wyniosła [...] ton piasku i wymierzeniu jej na tej podstawie opłaty podwyższonej w kwocie [...] zł, podczas gdy fakt wydobycia oraz ilość rzekomo wydobytej kopaliny nie zostały ustalone w sposób nie budzący uzasadnionych wątpliwości oraz zgodnie z zasadami prowadzenia dowodów w postępowaniu administracyjnym wynikającymi z przepisów K.p.a., a skarżąca nie wydobyła w okresie od [...] r. do [...] r. kopaliny w postaci piasku w tej ilości.
Il. rażące naruszenie prawa procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik postępowania tj.:
1. rażące naruszenie art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezawiadomienie strony przez organ I instancji o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, a przez to brak zapewnienia stronie przed wydaniem decyzji w I instancji możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i zgłoszenia wniosków dowodowych mających na celu m.in. udowodnienie rzeczywistej ilości wydobytej przez skarżącą kopaliny w rozbiciu na kopalinę wywiezioną poza działki oraz pozostawioną na działce;
2. rażące naruszenie art. 6 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 9 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a w związku z art. 80 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy oraz błędne uznanie, iż skarżąca wydobywała kopalinę na działkach o numerach ewid. [...] i [...] w okresie od [...] r. do [...] r., w ilości [...] ton, podczas gdy skarżąca nabyła przedmiotowe działki w [...] r., a organy I i II instancji nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego mającego ustalić, w jakim stanie skarżąca przejęła działki od poprzedniego właściciela w [...] r., ewentualnie czy na nabytych działkach istniały już wykopy, jakich rozmiarów i kto ich dokonywał;
3.rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 K.p.a w związku z art. 80 K.p.a i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. poprzez brak udowodnienia rzeczywistej ilości wydobytego piasku oraz niewyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji organu I i II instancji sposobu ustalenia rzeczywistej ilości wydobytego piachu, a w konsekwencji błędnego wyliczenia opłaty podwyższonej;
4. rażące naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez wydanie decyzji w oparciu o niepełny i dowolnie oceniony materiał dowodowy, w szczególności w zakresie błędnego uznania, iż wydobywany przez skarżącą piasek posiadał cechy kopaliny, podczas gdy znaczna część piasku była zmieszana z roślinnością i w żaden sposób nie była zdatna do ewentualnej sprzedaży, i mogła jedynie posłużyć do ponownego zasypania wykopów.
W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu wyższego stopnia zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi przyznała, że nie miała koncesji na wydobywanie kopalin oraz nie zawiadomiła organu nadzoru górniczego o zamiarze wydobycia kopaliny na działkach w S. na własne cele. Za sporne uznała ustalenie, czy i w jakim rozmiarze prowadziła działalność górniczą polegającą na wydobywaniu kopaliny bez wymaganej koncesji na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] . Odnosząc się do tak zarysowanego sporu podtrzymała swoja argumentację przytoczoną już w odwołaniu, z której wynikało, że oprócz wydobycia na własne cele ok. [...] ton piasku, pozostałe prace na spornych działkach prowadzone były w celu ich uporządkowania i umożliwienia wykorzystania na cele rolnicze.
W odpowiedzi na skargę Prezes WUG wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i przytoczoną w niej argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie należy podkreślić, że sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2017 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżoną decyzją ostateczną z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (teksy jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej określanej skrótem P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kontrola sądów administracyjnych ograniczona jest zatem tylko i wyłącznie do zbadania, czy w sprawie organy podatkowe nie naruszyły prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone są przy tym przez granice sprawy w tym przypadku górniczej. W konsekwencji treść i zakres rozpoznania sądu administracyjnego determinują właściwe, w każdej sprawie wymagające indywidualnego ustalenia, normy prawa materialnego, które w ostatecznym rezultacie wyznaczają granice tożsamości sprawy. Oznacza to, iż niewłaściwe zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy opartymi o właściwie ustaloną hipotezę badanej normy prawnej. Podkreślić także należy, że jedynym kryterium rozpoznania sprawy jest zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, jej legalność. Sąd przy tej ocenie kieruje się jedynie prawem, a nie zasadami celowości, czy słuszności albo sprawiedliwości społecznej.
Przechodząc do meritum sprawy należy na wstępie dokonać analizy przepisów prawnych regulujących kwestię wydobycia kopalin oraz sankcji za ich nieprzestrzeganie. Stosownie zatem do art. 6 ust. 1 pkt 19 P.g.g. złożem kopaliny jest naturalne nagromadzenie minerałów, skał oraz innych substancji, których wydobywanie może przynieść korzyść gospodarczą. Zaś zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 3 tej ustawy kopaliną wydobytą jest całość kopaliny odłączonej od złoża. Oznacza to, że proces odłączania kopaliny od jej złoża stanowi jej wydobycie. Nie ma przy tym znaczenia to, czy wydobyta kopalina zostanie wywieziona poza wyrobisko, czy zostanie sprzedana lub w inny sposób wykorzystana. Ponadto stosownie do art. 21 ust. 1 pkt 2 P.g.g., działalność w zakresie wydobywania kopalin ze złóż może być wykonywana po uzyskaniu koncesji. Z kolei z wydobyciem mamy do czynienia zarówno w przypadku zbycia uzyskanych kopalin, jak wówczas, gdy odłączona substancja nie była sprzedawana albo przeznaczona do sprzedaży. Jedynie jej zdatność do sprzedaży (a nie faktyczne przeznaczenie) jest cechą istotną dla uznania substancji za kopalinę. Sposób zagospodarowania oddzielonych kopalin nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Jednocześnie zgodnie z art. 4 ust. 1. P.g.g. przepisów działu III-VIII oraz art. 168-174 nie stosuje się do wydobywania piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie:
1) będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych;
2) nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym;
3) nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.
Jednak nawet w tym przypadku ten, kto zamierza podjąć wydobywanie, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany z 7-dniowym wyprzedzeniem na piśmie zawiadomić o tym właściwy organ nadzoru górniczego, określając lokalizację zamierzonych robót oraz zamierzony czas ich wykonywania – ust. 2 art. 4 P.g.g.
Ponieważ przedmiotem spornego wydobycia był piasek, regulacja zawarta w art. 4 P.g.g. mogłaby mieć zastosowanie. Jednak, co przyznała sama skarżąca w skardze, nie zawiadomiła ona o zamiarze wydobycia kopaliny organu nadzoru górniczego, Ponadto, co także przyznała, wydobyła na własne potrzeby piasek w rozmiarze przekraczającym 10 m3 .
Stosownie do treści art. 140 ust. 1 P.g.g., działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. Organem właściwym w tego rodzaju sprawach, poza wyjątkami wynikającymi z art. 140 ust. 2 pkt 1 P.g.g., jest właściwy organ nadzoru górniczego (art. 140 ust. 2 pkt 2 P.g.g.). Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty, stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji. Ponadto stosownie do art. 143 ust. 1 P.g.g. decyzja w sprawach dotyczących nałożenia opłaty podwyższonej nie może zostać wydana po upływie 5 lat od końca roku, w którym nastąpiło zdarzenie uzasadniające jej wydanie.
W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się, w świetle zarzutów skargi, do rozstrzygnięcia, czy organ odwoławczy poprawnie ustalił stan faktyczny i czy dokonał prawidłowej subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod powyższe normy prawne. A w konsekwencji do stwierdzenia, czy skarżąca wydobyła kopalinę niezgodnie z przepisami P.g.g., czy też nie i w jakiej ewentualnie ilości. Zatem należy w pierwszej kolejności należy rozważyć, także w kontekście zarzutów procesowych podniesionych w skardze, kwestię ustaleń faktycznych poczynionych przez organy. Bowiem zgodnie z treścią art. 7 K.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać i rozpatrzeć dostępny materiału dowodowy w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Z kolei przepis art. 77 § 1 K.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia dowodu, co oznacza, iż nie może on jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę.
Obowiązująca zatem w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności wyrażona w przytoczonych regulacjach wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. Inaczej rzecz ujmując zgodnie z powołanymi powyżej przepisami organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków w celu wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozwalającego na ustalenie stanu faktycznego sprawy zgodnie z rzeczywistością. W szczególności organ administracji publicznej prowadzący postępowanie administracyjne jest zobowiązany, uzasadnić swoje stanowisko w sposób przewidziany w przepisach K.p.a. Zasada prawdy obiektywnej odnosi się w równym stopniu do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego i dowodowego, jak i do stosowania norm prawa materialnego, tj. do całokształtu przepisów prawnych służących załatwieniu sprawy.
Kierując się powyższymi zasadami sąd uznał, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy obu instancji są prawidłowe i znajdują oparcie w zgromadzonych w sprawie dowodach. Błędne jest przy tym stanowisko skarżącej, że organy nie ustaliły stanu spornych działek, jaki na nich istniał w [...]r., kiedy to skarżąca je kupiła. Bowiem dla prawidłowego ustalenia, czy doszło do wydobycia kopaliny istotne jest ustalenie, jaki był stan działek w momencie rozpoczęcia na nich prac wydobywczych. Jeżeli był inny, niż wynikał z opisów zawartych w protokole oględzin sporządzonym przez organ pierwszej instancji i załączonych do niego zdjęciach, to skarżąca, chcąca z tych innych nie ujawnionych, okoliczności wywieść korzystne dla siebie skutki, powinna była udowodnić, a przynajmniej przedstawić stosowne wnioski dowodowe. Wymogu tego nie spełniły zdjęcia dołączone do odwołania, a wskazujące, że część wykopów została wypełniona gałęziami, korzeniami drzew lub krzewów albo uprzednio zdjętym z piachu nadkładem. Obrazują one stan działek po wydobyciu piasku, a nie przed jego wydobyciem. Podobnie argumenty o tym, że ktoś trzeci mógł także wydobywać piasek nie zasługują na uwzględnienie, nie zostały w żaden sposób nawet uprawdopodobnione przez skarżącą. Natomiast z protokołu jej przesłuchania w dniu [...]r. wynika, że działki nabyła w [...]r. i nie było na nich śladów eksploatacji piasku. Ponadto wkopy piasku na bieżąco zasypywała ziemią i gruzem "dla bezpieczeństwa".
Wreszcie zarzuty skarżące dotyczące ilości wydobytej kopaliny nie znajdują uzasadnienia. W pomiarach i obliczeniach ilości wydobytej, dokładnie opisanych w "Dokumentacji ustalającej ilość wydobytej kopaliny" wyraźnie zaznaczono, że uwzględniono nadkład w postaci ziemi o grubości 0,30 m, z którym to należy wiązać występowanie korzeni, gałęzi czy krzewów. Pomiarem objęto tylko odspojoną od złoża piasek. Poszczególne punkty pomiarowe, co odzwierciedlono na rysunkach wykopów, zostały zlokalizowane na stropie warstwy piasku i na dnie wykopów na warstwie kopaliny. Trafnie organ odwoławczy uznał, że występowanie korzeni nie miało wpływu na obliczoną kubaturę i ilość wydobytego piasku. Właśnie w tej dokumentacji zamieszczono wszelkie niezbędne dane pomiarowe. Została ona wykonana przez mierniczego górniczego i geologa górniczego. Zaś objętości poszczególnych wkopów I-VI obliczono z wykorzystaniem licencjonowanego profesjonalnego oprogramowania do obliczeń geodezyjnych [...] firmy [...]. Wyniki zostały ujęte w tabelarycznym zestawieniu kubatury poszczególnych wkopów. Łączna kubatura wyniosła [...]m3,, tj. [...]t.
Nie budzi wątpliwości sądu także to, ż przedmiotem wydobycia bez koncesji był piasek. Skarżąca kwestionując rodzaj wydobytej kopaliby z jednej strony przyznaje, że wydobyła na własne potrzeby piasek, lecz pozostała wielkość wydobytej kopaliny to już nie był piasek, a w każdym razie czysty piasek. Tymczasem zdjęcia obrazujące wykopy pokazują ich ściany i dna, w których nie ma korzeni, gałęzi, z wyjątkiem tych, które już zasypano. Poza tym obok niektórych wykopów zgromadzono pryzmy wydobytej kopaliny, które także nie miały gałęzi i korzeni. Obok znajdował się nadkład.
Skarżąca nie przedstawiła dowodu, który w tym zakresie podważyłby ustalenia organów. Nie podważyły tych ustaleń zdjęcia dołączone do odwołania. Wynika z nich tylko, że część wykopów zarzucono korzeniami, gałęziami drzew lub krzewów. Nie budzi także wątpliwości to, że piasek przedstawiał wartość gospodarczą, skoro, jak twierdzi skarżąca wydobyte przez nią ok. [...]ton piasku przeznaczyła na własne potrzeby na budowę przęseł, podpór na jej działce położonej w P..
Zgodnie z art. 143 ust. 2 pkt 2 P.g.g., w sprawach określonych Działem VII. Opłaty, stroną postępowania jest podmiot, który prowadzi działalność bez wymaganej koncesji. Skoro prace wydobywcze prowadzone były na zlecenie i rachunek skarżącej, a dodatkowo jeszcze na jej działkach, zasadnie organy uznały, że to właśnie skarżąca powinna być stroną postępowania i w świetle art.140 P.g.g. na nią należało nałożyć karę administracyjną w postaci opłaty podwyższonej. Sąd nie dopatrzył się błędu subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod normy art. 140 ust. 2 i 143 ust. 2 P.g.g.
Na koniec nie zasługuje na uwzględnienie zarzut rażącego naruszenia art. 10 K.p.a przez organ pierwszej instancji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a. sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi istotne naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy. Skarżąca formułując zarzut naruszenia art. 10 K.p.a. nie wykazała, by niezawiadomienie jej o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego materiałem dowodowym pozbawiło ją możliwości zgłoszenia konkretnych wniosków dowodowych, przedstawienia jej stanowiska, wcześniej nie prezentowanego w sprawie. W skardze szerzej nie uzasadniono tego zarzutu. Z kolei w odwołaniu skarżąca ani nie podniosła zarzutu niedoręczenia jej zawiadomienia z [...]r. (w aktach rzeczywiście brak dowodu doręczenia jej tego pisma), ani nie zgłosiła wniosków dowodowych oprócz dowodu ze zdjęć dołączonych do odwołania. Także w toku postępowania odwoławczego nie wykazała się aktywnością w sprawie, czy inicjatywą dowodową. Zatem nie można uznać, że to uchybienie procesowe miało wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalono.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło