III SA/Gl 490/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 maja 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 23 maja 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, skarżący złożył na druku urzędowego formularza PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. W uzasadnieniu stwierdził, że "w wyniku niekorzystnych decyzji, doprowadzony został do ujemnego salda – w efekcie nie osiąga dochodów z prowadzonego gospodarstwa". Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni [...] m2 o wartości około 91.000 zł i gruntów rolnych o powierzchni [...] ha o wartości szacunkowej w kwocie "93,31" zł. Z druku formularza PPF wynika, że skarżący nie posiada żadnego majątku, żadnego dochodu, jednocześnie nie posiada żadnych długów, zobowiązań, czy też obciążeń finansowych. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 5 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Przesyłka zawierająca to wezwanie, została skutecznie doręczona skarżącemu. Wnioskodawca odebrał ją w dniu 30 kwietnia 2018 r. na adres wskazany przez wnioskodawcę w toku postępowania. Przesyłkę odebrał osobiście skarżący, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru tej przesyłki, znajdującej się w aktach sądowych sprawy. Do dnia wydania przez referendarza sądowego postanowienia z 23 maja 2018 r. nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, o nadesłanie których skarżący był wezwany. W związku z tym, referendarz sądowy dokonując analizy wniosku J. W., stwierdził, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy wnioskodawcę stać na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślił, że obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponadto uznał, że brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Na koniec zaznaczył, że skarżący złożył jedynie wniosek o prawo pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodniły w żaden sposób, aby znajdowały się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Skarżący w ogóle nie wykazał jaki jest jego aktualny, obecny stan majątkowy. Od powyższego orzeczenia J. W. wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. Stwierdził, że referendarz sądowy rozpoznając wniosek Skarżącego o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych błędnie uznał, że nie zostały wykazane przesłanki dla zwolnienia Skarżącego z obowiązku poniesienia opłaty od skargi. Podniósł, iż dostatecznie wyjaśnił swoją sytuację majątkową w formularzu PPF. Do sprzeciwu (data nadania w placówce pocztowej 25 czerwca 2018 r.) nie dołączono żadnej dokumentacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a." rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącej Spółki, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca nie zdołał wykazać, że spełnia przesłanki ustawowe, skutkujące uwzględnieniem jego wniosku. W sprzeciwie skarżący stwierdził, że przedstawił skromne ale wyczerpujące sytuacji materialnej zawierające dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i ponoszonych wydatków, które umożliwiają ocenę, czy stać go na poniesienie kosztów. Ponadto stwierdził, że wezwanie go o uzupełnienie dokumentów urzędowych w tak krótkim czasie (7 dni w przypadku weekendu pozostaje 4 dni) jest terminem zbyt krótkim. Do sprzeciwu nie dołączono żadnego nowego materiału dowodowego. Co więcej, w uzasadnieniu sprzeciwu nie podano żadnych konkretnych i rzeczowych argumentów przemawiających za uwzględnieniem wniosku. W ocenie Sądu, referendarz sądowy wyciągnął prawidłowe wnioski z przeprowadzonej przez siebie analizy dokumentacji przedłożonej przez skarżącego. Na koniec Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważa, że czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podjęte zostały po to, aby umożliwić skarżącemu należyte uzasadnienie i uprawdopodobnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wezwany do uzupełnienia oświadczenia powinien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W jego interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Brak stosownej odpowiedzi na to wezwanie oznacza, że skarżący nie wykazała wystąpienia w jej sytuacji przesłanki przyznania mu prawa pomocy. W związku z powyższym należy zaznaczyć, że dla uzyskania prawa pomocy nie wystarczy subiektywne przekonanie skarżącego o zasadności jego otrzymania, a skoro na stronie spoczywa obowiązek wykazania przesłanki warunkującej przyznanie prawa pomocy, to pochodzące od niego informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej. Brak reakcji na wezwanie oznacza, że nie można w pełni ocenić sytuacji majątkowej skarżącego. Tym samym, nie można stwierdzić czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest bowiem przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zasadnie zatem referendarz sądowy wskazał, że skarżący nie udokumentował w sposób wystarczający swojej sytuacji finansowej, czym pozbawił możliwości wnikliwej oceny, a w konsekwencji przyznana mu prawa pomocy. Zatem za usprawiedliwioną należy uznać ocenę referendarza sądowego, że przedstawione przez skarżącego dane nie dawały podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skoro zatem skarżący nie uprawdopodobniła okoliczności, z powodu których nie jest w stanie wygospodarować należnej kwoty wpisu od skargi w niniejszej sprawie, to uznać należało, że nie wykazał w sposób bezsprzeczny i nie budzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Na koniec Sąd pragnie zwrócić uwagę, że w przypadku niemożności dotrzymania terminu przesłania uzupełniających dokumentów jest możliwość zwrócenia się o przedłużenie terminu do uzupełnienia wniosku. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.