III SA/Gl 491/14
WyrokWSA w Gliwicach2014-07-16
Skład orzekający: Barbara Brandys-Kmiecik, Magdalena Jankiewicz, Barbara Orzepowska-Kyć
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności obszarowych ONW za lata 2004-2006, w sytuacji gdy beneficjent twierdził, że nie miał możliwości prowadzenia działalności rolniczej na części deklarowanej powierzchni z przyczyn od niego niezależnych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały właściwe przepisy prawa. Beneficjent zobowiązał się do prowadzenia działalności rolniczej na określonej powierzchni przez pięć lat, a stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości (mniejsza faktyczna powierzchnia użytkowana rolniczo) uzasadniały wszczęcie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Sąd podkreślił, że beneficjent miał obowiązek informowania o zmianach mających wpływ na przyznanie płatności i ponosi odpowiedzialność za niedopełnienie zobowiązań, nawet jeśli napotkał trudności prawne lub administracyjne.Stan faktyczny
Spółka "A" Sp. z o.o. ubiegała się o płatności obszarowe ONW w latach 2004-2007. Po przyznaniu płatności za lata 2004-2006, kontrola w 2007 r. wykazała, że faktyczna powierzchnia użytkowana rolniczo była mniejsza niż deklarowana, a na części działek nie prowadzono działalności rolniczej. W konsekwencji wszczęto postępowanie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2004-2006. Organy administracji utrzymały w mocy decyzję o ustaleniu tej kwoty. Spółka wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędy w ustaleniach, brak czynnego udziału i niedoręczenie decyzji o sankcjach.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Barbara Orzepowska-Kyć, Protokolant Specjalista Anna Charchuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2014 r. przy udziale sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C., po rozpatrzeniu odwołania "A." Sp. z o. o z siedzibą w Ł., utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Z. z dnia [...] r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Decyzję wydano na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267), art. 10 ust. 2 i art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634, ze zm.)
W uzasadnieniu odwołano się w pierwszej kolejności do okoliczności faktycznych sprawy. Podniesiono, że w dniu 2 czerwca 2004 r. Prezes Zarządu "A Sp. z o.o. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] o przyznaniu wnioskowanej płatności - w wysokości [...] zł. Płatność dotyczyła powierzchni deklarowanej wynoszącej [...] ha (Strefa ONW Obszary ze specyficznymi utrudnieniami), na której Producent zobowiązał się prowadzić działalność rolniczą na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez kolejne pięć lat od daty otrzymania pierwszej płatności. Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 3 lutego 2005 r., a płatność zrealizowana na konto bankowe podane przez Producenta we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych [...] r. Strona nie wniosła odwołania od w/w decyzji
R. H., Prezes Zarządu "A." Sp. z o.o. w dniu [...] r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2005 i w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydał decyzję Nr [...] o przyznaniu tej płatności w wysokości [...] zł, dotyczącą powierzchni deklarowanej wynoszącej [...] ha (Strefa ONW Obszary ze specyficznymi utrudnieniami). Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu 17 marca 2006 r. Strona nie wniosła odwołania od w/w decyzji, a w dniu [...] r. płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych.
W dniu [...] r. Beneficjent złożył w Biurze Powiatowym ARiMR w Z. wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 i decyzją z dnia [...] r. nr [...] z uwzględnieniem modulacji przyznano płatność w wysokości [...] zł, do powierzchni deklarowanej wynoszącej [...] ha (Strefa ONW Obszary ze specyficznymi utrudnieniami). Decyzja została doręczona za potwierdzeniem odbioru w dniu [...] r., co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumentu. Strona nie wniosła odwołania od w/w decyzji i [...] r. płatności zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez Stronę we wniosku o wpis do ewidencji producentów rolnych.
R. H., Prezes Zarządu "A." Sp. z o.o. ubiegając się o płatności ONW na rok 2007 złożył w dniu [...] r. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych i pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2007. Do płatności ONW została zadeklarowana powierzchnia [...] ha (Strefa ONW Obszary ze specyficznymi utrudnieniami). W dniu [...] r. została przeprowadzona u Wnioskodawcy kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono nieprawidłowości: dla działki rolnej A powierzchnia stwierdzona [...] ha (pow. deklarowana [...] ha) - działka nie była utrzymywana w dobrej kulturze rolnej; na działce rolnej B o pow. deklarowanej [...] ha w dniu kontroli nie była prowadzona działalność rolnicza - powierzchnia stwierdzona, uprawniona do płatności ONW [...] ha.
Skoro zatem powierzchnia stwierdzona, na której była prowadzona działalność rolnicza wyniosła [...] ha to Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...] odmawiającą przyznania wnioskowanych płatności oraz nałożył sankcje w wysokości [...] zł, która miała być potrącana z przyznanej płatności w ciągu następnych trzech lat kalendarzowych. Strona nie odebrała tej decyzji i zgodnie z art. 44 § 3 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej Kpa) doręczenie uznano za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, za skuteczne.
Ze względu na fakt, iż w dniu [...] r. (data pierwszej płatności ONW) "A" Sp. z o.o. podjął się na okres 5 lat prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na powierzchni [...] ha, a w 2007 r. w wyniku przeprowadzenia kontroli na miejscu stwierdzono, iż działalność rolnicza prowadzona jest na powierzchni [...] ha, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. uznał zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej na części powierzchni o wymiarze [...] ha, a tym samych konieczność wszczęcia postępowania w sprawie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW za lata 2004, 2005 i 2006.
W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. skierował do Strony "Informację" o możliwości dokonania zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004-2006 w łącznej wysokości [...] zł, a z powodu niedokonania dobrowolnego zwrotu [...] r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, przyznanych na rzecz "A" Sp. z o.o. na mocy wymienionych wyżej decyzji; zawiadomienie zostało doręczone stronie w dniu 24 lipca 2013 r., co stwierdzono na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru dokumentu.
W konsekwencji więc w dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydał decyzję nr [...], w której ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) za lata 2004-2006 w łącznej wysokości [...] zł, w tym z tytułu:
ONW - 2004 - kwotę [...] zł (za powierzchnię: [...] ha);
ONW - 2005 - kwotę [...] zł (za powierzchnię: [...] ha);
ONW - 2006 - kwotę [...] zł (za powierzchnię: [...] ha).
Decyzja została doręczona Stronie za potwierdzeniem odbioru w dniu 24 października 2013r.
Kwestionując prawidłowość rozstrzygnięcia Spółka wniosła odwołanie do Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. zarzucając nieustosunkowanie się do pisma odwołującego się z dnia [...] r.; błędne ustalenie wysokości kwoty nienależnie pobranych płatności; uniemożliwienie skarżącemu czynnego udziału wobec nieudostępniania akt; niepowiadomienie i niedoręczenie decyzji o sankcjach nałożonych na rolnika w 2007 roku a tym samym uniemożliwienie rolnikowi skorzystania ze środków odwoławczych; nałożenie na odwołującego się obowiązek wydania działek zgodnie z zapadłym w tym zakresie Wyrokiem, a także uniemożliwienie dojazdu do działek na podstawie decyzji PINB.
Organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Powołał się na treść art.. 29 ust. 1 i 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i podniósł, że wpłacone nienależnie na rzecz "A" środki publiczne za lata 2004, 2005 i 2006 z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) pochodziły ze środków Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy z dnia 9 maja 2008 r.
W odniesieniu do podniesionego przez Stronę zarzutu niedoręczenia decyzji nakładającej sankcje w 2007 roku organ odwoławczy zauważył, że dokonując formalnej rejestracji w ARiMR "A" Sp. z o.o., jako producenta, ustanowiono reprezentanta w osobie R. H., a z akt wynika, że adresatem decyzji z [...] r. odmawiającej przyznania płatności ONW na rok 2007 i nakładającej sankcje był R. H., i tym samym przesyłka została skierowana w dniu [...] r. na wskazany we wniosku o wpis do ewidencji producentów adres korespondencyjny; adresat nie odebrał przedmiotowej decyzji i dlatego zastosowano art. 44 § 3 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego
W dalszej kolejności wskazano, że określenie wielkości powierzchni gruntów rolnych uprawnionych do płatności, stanowi przedmiot postępowania w sprawie przyznania płatności ONW, a nie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Postępowanie dotyczące przyznania płatności ONW poprzedza postępowanie w sprawie ustaleni obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Sprawa rozpatrzenia przyznania dla "A" Sp. z o.o. płatności ONW na lata 2004¬2007, stanowiła przedmiot odrębnych postępowań, zakończonych wydaniem przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z. decyzji, które stały się decyzjami ostatecznymi. Zatem podnoszone przez Skarżącego kwestie dotyczące przyznania płatności ONW na lata 2004-2007, w tym odnośnie weryfikacji uprawnień do otrzymania płatności, należy, w ocenie organu odwoławczego, traktować jako wyjaśnione, nie mieszczące się w zakresie rozpoznania przez organ odwoławczy w obecnym postępowaniu, a tym samym nie mające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia "A" Sp. z o.o. kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za rok 2004, 2005 i 2006.
Odnosząc się do zarzutu Strony dot. uniemożliwienia czynnego udziału w postępowaniu, wobec nieudostępnienia akt sprawy, organ odwoławczy zauważył, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. na podstawie art. 10 § 1 Kpa Zawiadomieniem z dnia [...] r. poinformował Stronę o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Organ odwoławczy dokonując analizy przeprowadzonego postępowania przez organ I instancji w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w świetle zebranych dokumentów nie dopatrzył się naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a zebrany materiał dowodowy w sposób wystarczający ustalił stan faktyczny sprawy, co pozwoliło na wszechstronne rozpatrzenie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W wyniku wnikliwej analizy sprawy przyjął za poprawne ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Z., jednakże dopatrzył się na stronie 2 decyzji niewłaściwego wyartykułowania wyliczonej kwoty [...] zł w postaci słownej. Dalsza treść decyzji w sposób jednoznaczny i właściwy określa kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu ONW, co nie czyniło więc tej decyzji wadliwą.
Odnosząc się do oceny przesłanek zwrotu przez "A" Sp. z o.o. nienależnie pobranych płatności ONW, organ odwoławczy zauważył, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 49 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 oraz art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, skutkujące brakiem obowiązku zwrotu przez Spółkę nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004 - 2006. Wypłata środków nie nastąpiła z powodu błędu Agencji; płatność za rok 2004 nastąpiła w dniu [...] r., za rok 2005 - w dniu [...] r. a za rok 2006 - w dniu [...] r., natomiast decyzja nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, którą należy uznać za pierwsze powiadomienie beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności, została doręczona Stronie w dniu [...] r., a więc przed upływem 10 lat od daty płatności. Jednak ponieważ od daty płatności w dniu [...] r., [...] r., [...] r. do daty pierwszego powiadomienia "A" Sp. z o.o. przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze płatności ONW za rok 2004, 2005 i 2006 upłynęło więcej niż cztery lata to organ odwoławczy uznał w tym kontekście, że Strona nie działała w dobrej wierze. Beneficjent zobowiązał się do kontynuowania zobowiązania prowadzenia działalności rolniczej na obszarze o niekorzystnych warunkach gospodarowania przez okres pięciu lat od dnia wypłaty pierwszej płatności zgodnie z treścią Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.).
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że "A" Sp. z o.o. składając Wniosek o przyznanie płatności na rok 2004, 2005, 2006, 2007 działając poprzez Reprezentanta, złożył podpis pod oświadczeniem, że znane mu są zasady przyznawania płatności oraz zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR między innymi o każdym fakcie, który miał wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności. To oznacza, że beneficjent miał wiedzę, że płatności przysługują do powierzchni faktycznie użytkowanych przez wnioskodawcę działek rolnych utrzymywanych w dobrej kulturze rolnej, natomiast uzyskane płatności, uznane następnie za nienależnie pobrane, podlegają zwrotowi. Zauważono także, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki, co wynika z przepisów prawa wspólnotowego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi Strony, złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze podtrzymała zarzuty odwołania, zarzuciła organowi niedokładność i niewłaściwe przeprowadzenie ustaleń i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia a w tym do ustalenia, z jakich przyczyn doszło do nakazania wydania odwołującemu się działek gruntu i kiedy; czy odwołującemu się uniemożliwiono dojazd do działek gruntu i z jakich przyczyn; wskazania czy powyższe okoliczności mogły mieć lub miały wpływ na ustalenia organów w przedmiotowym postępowaniu
-doręczenia decyzji z [...] r. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że z przyczyn niezawinionych przez siebie nie miał dostępu i dojazdu do działek gruntu i został zobowiązany do zwrócenia ich na rzecz Agencji Nieruchomości Rolnych wskutek nałożenia na niego obowiązku wydania tychże działek wyrokiem Sądu Rejonowego w Z. z [...] r., sygn. akt [...] oraz uniemożliwiono mu dojazd wcześniejszą decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] r. nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zaprezentowaną w odwołaniu. .
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 - zwany dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Natomiast przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie można organom orzekającym w przedmiotowej sprawie skutecznie zarzucić, iż przy rozpatrywaniu sprawy naruszyły obowiązujące przepisy prawa materialnego lub procesowego.
Za podstawę wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane w zaskarżonym tutaj rozstrzygnięciu organu odwoławczego (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09). Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela przedstawioną argumentację i słuszność zajętego w sprawie stanowiska. W ocenie Sądu rozpoznającego skargę podniesione w niej zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego są całkowicie chybione.
Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy przede wszystkim podkreślić należy, że art. 6 Kpa zawiera zasadę praworządności, która jest podstawową zasadą państwa prawnego, zapisaną w art. 7 Konstytucji. Działanie "na podstawie przepisów prawa" oznacza działanie w ramach zakreślonych przez wymienione w art. 87 Konstytucji źródła powszechnie obowiązującego prawa, a mianowicie: Konstytucję, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz akty prawa miejscowego (te ostatnie tylko na obszarze działania organów, które je ustanowiły). Art. 6 Kpa otwiera rozdział zawierający katalog zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Zasady ogólne to najważniejsze reguły, które z jednej strony przesądzają o modelu postępowania, z drugiej - stanowią wytyczne działania dla organów administracji publicznej. Działanie zaś na podstawie przepisów prawa to z jednej strony działanie przez organ właściwy, a z drugiej - przestrzeganie zarówno przepisów prawa materialnego, jak i prawa procesowego. Należy zauważyć, że jakkolwiek art. 6 nakłada obowiązki wyłącznie na organ, to i zainteresowana strona obowiązana jest do działania zgodnego z prawem.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, że zgodnie ustawą z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) beneficjentem pomocy finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych jest producent rolny - którego definiuje przepis art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności. Zatem pomoc była przyznawana na wniosek jeżeli wnioskodawca spełniał warunki przyznania pomocy określone w określonych przepisach i podjął stosowne zobowiązanie (art. 5 ust. 1a i 2). Realizacja bowiem zadań związanych z udzielaniem pomocy finansowej dotyczy, co wynika bezpośrednio z prawa wspólnotowego, pomocy finansowej udzielanej tylko tym podmiotom, które są faktycznymi użytkownikami gruntów rolnych w ramach prowadzonej działalności rolniczej i aby zostać beneficjentem tej pomocy nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu Kodeksu cywilnego, ale należy je rolniczo użytkować.
Natomiast w świetle § 9 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.) – ust. 1 jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, o którym mowa w § 2 pkt 1 albo w § 6 ust. 3 pkt 1 lit. a, albo w § 7 ust. 1 pkt 2 lit. a, to zwraca – pkt. 2 - część płatności ONW, która została przyznana do powierzchni tych działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których zaniechał prowadzenia tej działalności, za cały okres jej pobierania, gdy łączna powierzchnia działek rolnych lub ich części położonych na obszarach ONW, na których nadal jest prowadzona działalność rolnicza, wynosi co najmniej 1 ha.
Jak wynika z akt sprawy Spółka występowała z kolejnymi wnioskami o płatności za lata 2004 – 2007 wskazując adres W., ul. [...] [...] i jako osobę uprawnioną do działania w jej imieniu – R. H. Takie dane zawierały też kolejne decyzje o przyznaniu płatności. Jednakże wobec stwierdzenia w dniu [...] roku, że pomimo podjęcia się w dniu [...] r. (data pierwszej płatności ONW) przez skarżącą Spółkę pięcioletniego zobowiązania do prowadzenia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na powierzchni [...] ha, w wyniku przeprowadzenia kontroli na miejscu, użytkowania rolniczo jedynie powierzchni [...] ha zasadnym było uznanie zaniechania prowadzenia działalności rolniczej na części powierzchni objętej zobowiązaniem ONW, tj. [...] ha i w konsekwencji konieczność wszczęcia postępowania w sprawie ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2004, 2005 i 2006. Oceny tej nie może zmienić ani wskazywany przez stronę w środkach zaskarżenia wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] r. nakazujący Spółce wydanie podawanych we wnioskach o sporne płatności działek ani decyzja PINB z dnia [...] r. nakazująca rozbiórkę zjazdu z drogi publicznej. Na zainteresowanym podmiocie bowiem spoczywa obowiązek legalnego działania i skoro niemożliwe było należyte użytkowanie gruntów to Spółka winna podjąć stosowne czynności prawno-procesowe do ochrony swych praw, a nie składać kolejne wnioski ze świadomością, że nie niemożliwym jest wywiązanie się z podjętego w pierwotnym wniosku zobowiązania. Tym bardziej, że wnioskodawca – R. H. działając w imieniu Spółki własnoręcznie potwierdzał dane zawarte w kolejnych wnioskach i jednocześnie podpisując te wnioski na ostatniej stronie w części "IX. OŚWIADCZENIA I ZOBOWIĄZANIA" zaaprobował świadomość złożonych oświadczeń i konsekwencji z tego wynikających.
Poza tym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Z. wydając w dniu [...] r. decyzję nr [...] o odmowie przyznania płatności ONW na 2007 rok i nałożeniu na Spółkę sankcji w wysokości [...] zł, przesądził kwestię zasadności przyznawania wnioskowanych płatności. Bez znaczenia pozostaje nieodebranie tej decyzji przez Spółkę skoro została ona wysłana na wskazywany w kolejnych wnioskach adres z podaniem danych personalnych Prezesa zarządu Spółki – jako uprawnionego do działania w jej imieniu, a art. 44 Kpa przewiduje domniemanie doręczenia skutkującego uznaniem decyzji za wykonalną. Poza tym kierowana wcześniej i później korespondencja na adres Wysoka, ul. [...][...] była odbierana przez uprawnioną osobę, a jak wynika z akt administracyjnych zmiana adresu na Ł.,
ul. [...][...] nastąpiła dopiero w trakcie postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie, co dokonała E. O. – Prezes Zarządu skarżącej Spółki.
Konkludując Sąd nie dopatrzył się naruszenia wskazywanych przez stronę skarżącą zasad procesowych, bowiem organ odwoławczy rozważył całość zgromadzonego materiału dowodowego, a w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odniósł się do zgłaszanych przez Skarżącą twierdzeń. Według Sądu zebrany materiał mógł być uznany za pełny, ponieważ w sposób kompletny, czyli niezbędny do zastosowania określonych norm prawnych, wyjaśnił stan faktyczny sprawy. W związku z tym nie został w sprawie naruszony również art. 107 § 1 Kpa gdyż Dyrektor Oddziału Regionalnego w sposób pełny i wyczerpujący wykazał dlaczego okoliczności sprawy prowadzą do wniosku, że wnioskowana i udzielona pomoc finansowa za lata 2004 – 2006 została uznana jako kwota nienależnie pobrana.
Powyższej oceny nie zmieniają podniesione w skardze argumenty, które sprowadzają się jedynie do odmiennej od organów oceny zaistniałego stanu faktycznego sprawy.
Wobec powyższych okoliczności Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło