III SA/Gl 493/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2023 r. sprawy ze skargi A. W. na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr UM12-6935-UM1212305/22 w przedmiocie odmowy przyznania pomocy udzielanej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 oddala skargę. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 17 kwietnia 2023 r. odmawiające A. W. (dalej: skarżąca lub wnioskodawczyni) przyznania pomocy udzielonej w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020. Jako podstawę prawną tego rozstrzygnięcia organ administracji wskazał art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środkach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2022 r., poz. 2422 ze m. dalej" ustaw o wspieraniu) oraz art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 943, dalej: ustawa o rozwoju lokalnym). Akt ten wydano w następującym stanie faktycznym: Wnioskodawczyni pismem z 14 kwietnia 2022 r. wystąpiła o przyznanie pomocy w ramach poddziałania 19.2. "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" na realizację operacji pn. "[...]"". Zgodnie z opisem zawartym we wniosku o przyznanie pomocy w ramach przedmiotowej operacji planowała podjąć działalność gospodarczą, która zakłada stworzenie i proponowanie usług szkoleniowych, warsztatowych placówkom wychowawczym takim jak szkoły, zakłady wychowawcze i terapeutyczne, domy dziecka, organizacje, stowarzyszenia. Celami nowo zakładanej działalności gospodarczej miało być prowadzenie warsztatów szkoleń, kursów w szkołach, uczelniach wyższych, ośrodkach wychowawczych (...) oraz zakup miejsca pracy (mobilnego biura) pozwalającego na przygotowanie programów wychowawczych, szkoleń, będącego jednocześnie miejscem szkoleniowym dla kadr oraz dającego możliwość docierania do klientów oraz pobytu, pracy poza miejscem zamieszkania. W związku ze stwierdzeniem konieczności uzupełnianie i wyjaśnienia dokumentacji, organ, wezwał wnioskodawczynię do uzupełnienia poprawy wniosku oraz złożenia wyjaśnień w zakresie szczegółowo wskazanym, w szczególności poprzez uzasadnienie racjonalności zakupu biura mobilnego w świetle zakładającego, że szkolenia i warsztaty realizowane będą w szkole. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, pismem z dnia 10 listopada 2022 r. skarżąca oświadczyła, że innowacyjny charakter proponowanego rozwiązania polega na możliwości dotarcia do różnych miejsc bez potrzeby wynajmowania pomieszczeń biurowych. Biuro mobilne zatem byłoby transportowane do klienta tylko w razie potrzeby dotarcia do wytypowanych grup klientów, usługa transportowa będzie wówczas wykonywana przez okoliczne firmy transportowe. Wskazała, że racjonalność zakupu biura wynika z oszczędności związanych z wynajmem powierzchni biurowych. Jednorazowy koszt transportu biura to 1000 zł. W toku prowadzonej oceny wniosku Zarząd Województwa Śląskiego zwrócił się także do Starosty Powiatowego w Z. z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie stosowania wymogów prawa budowlanego w tym wyrażenie opinii w przedmiocie obowiązku uzyskania stosowanych decyzji/pozwoleń w związku z prowadzeniem działalności w biurze mobilny W oparciu o zgromadzony materiał organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełniła warunków udzielenia wsparcia, co stanowiło podstawę odmowy przyznania pomocy, o czym poinformował pismem z dnia 17 kwietnia 2023r. Powyższe rozstrzygnięcie stało się przedmiotem skargi do tutejszego Sądu, datowanej na 18 maja 2023 r. W skardze zostały zawarte następujące zarzuty: -naruszenia przepisów postępowania mającego istotny wpływ na wynik sprawy a to: -art. 8 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie polegające na zbyt ogólnikowym twierdzeniu braku warunku racjonalności planowanego wydatku w stosunku do zamierzonego osiągnięcia celu oraz zakresu świadczonych usług --art. 12 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania opieszale, ponad rok -naruszenie przepisów prawa materialnego a to --art. 23 ust. 3 ustawy o rozwoju lokalnym poprzez jego błędne zastosowanie i odmowę udzielenia wsparcia w sytuacji spełnienia przez skarżącą warunków jego otrzymania --§ 17 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi 1 z dnia 24 września 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach poddziałania "Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz. U. z 2019 r., poz. 664 z późn. zm., dalej: rozporządzenie) poprzez stwierdzenie, że wydatki związane z zakupem biura mobilnego w kwocie 70.000 zł netto nie mieszczą się w zakresie kosztów kwalifikowalnych, podlegających refundacji z uwagi na niespełnienie warunku racjonalności planowanego wydatku w sytuacji szczegółowego wyjaśnienia przez skarżącą celowości zakupu takiego biura do realizacji celów operacji z uwagi na jego mobilność, umożliwiającą dotarcie do klientów z różnych terenów w szczególności wiejskich. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym, na które służy zażalenie. Tylko zatem stwierdzenie, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c p.p.s.a.). Spór między stronami dotyczy oceny zakupu przez stronę skarżącego biura mobilnego w świetle normy § 17 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem pomoc na operację w zakresie innym niż określony w § 2 ust. 1 pkt 2 lit. a (rozporządzenia) jest przyznawana w formie refundacji kosztów kwalifikowalnych (...), które są uzasadnione zakresem operacji, niezbędne do osiągnięcia jej celu oraz racjonalne. Należy zwrócić uwagę, że organ administracji publicznej zanegował występowanie w sprawie ostatniej z przesłanek udzielenia pomocy, tj. racjonalności wydatku, który miałby podlegać refundacji. Ilekroć norma prawna nie definiuje znajdującego się w niej pojęcia należy odwołać się do języka potocznego. Słownik Języka Polskiego PWN definiuje to przymiotnik "racjonalny" jako: "1. "oparty na nowoczesnych, naukowych metodach, dobrze zaplanowany i dający dobre wyniki", "oparty na logicznym rozumowaniu" i "kierujący się rozumem, logiką". Racjonalny będzie więc wydatek, który z jednej strony będzie bronił się w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego, będzie podjęty w oparciu o obiektywne i rozumowe a nie subiektywne i emocjonalne przesłanki. O racjonalności wydatku powiedzieć można również, gdy istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że długofalowo przyniesie on korzyść (majątkową, jak również niemajątkową, polegającą np. na poprawie jakości usług, skutecznej promocji przedsiębiorcy), która nie tyle nawet zrównoważy, co przewyższy koszty zakupu. W tym kontekście Sąd rozpoznający sprawę nie podziela zarzutu dotyczącego naruszenia § 17 rozporządzenia. Zasadnym jest w tym zakresie odwołanie się do przedstawionego przez stronę skarżącą biznesplanu przedłożonego na żądanie organu administracji publicznej (k. 238 in.). Strona skarżąca domagała się dofinansowania zakupu biura mobilnego o charakterze przyczepy kempingowej. Jako tytuł operacji wskazała "podjęcie działalności w zakresie organizacji warsztatów i szkoleń w celu wsparcia integralnego rozwoju i profilaktyki uzależnień od technologii dzieci i młodzieży". Można by zatem założyć, że działalność skarżącej miałaby służyć promocji alternatywnych, względem nowoczesnej technologii, źródeł zainteresowań. Tego rodzaju działalność, sama w sobie, nie wiąże się ona z koniecznością wożenia dużej ilości przedmiotów w różne miejsca Tym bardziej, że jako maszyny i urządzenia wskazała na jedynie laptop/tablet graficzny [...] z 2019 r., który to z całą pewnością nie jest przedmiotem wymagającym przewozu za pomocą przyczepy, do jego transportu wystarczy zwykły bagażnik samochodu osobowego. Nadmienić należy, że tego typu urządzenie można połączyć z siecią wi-fi, co umożliwia nie tylko dostęp do przeglądarek internetowych, ale również możliwość zdalnego kontaktu ze słuchaczami, co sprawia, że zakup biura mobilnego tym bardziej nie jest konieczny. Podkreślić należy, że jako cele pośrednie skarżąca wskazała m. in. stworzenie miejsca dla warsztatów i szkoleń, stałą współpracę z ośrodkami naukowymi oraz z pedagogami, psychologami, psychoterapeutami i psychiatrami natomiast, jako cele końcowe stałą współpracę ze szkołami i ośrodkami wychowawczymi.Należy zauważyć, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości o powierzchni 274 m 2 i nic nie stoi na przeszkodzie organizacji biura w jej mieszkaniu, co oznaczałoby zaoszczędzenie na wynajmie. Z kolei dysponując sprzętem dającym możliwości podłączenia do internetu może utrzymywać relacje z ośrodkami szkoleniowym, specjalistami i innymi osobami za pomocą poczty elektronicznej, tym bardziej, że strona skarżąca zamierza promować swoją działalność za pomocą strony internetowej. Biuro mobilne, jak wskazano wyżej, miałoby postać przyczepy rejestrowanej o powierzchni 18 m 2.. Miałaby się ona znajdować na działce należącej do skarżącej i być dostosowana do warunków mieszkalnych. W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała należycie mobilnego charakteru tego biura. Jak wskazała jest ona właścicielką samochodu [...], rocznik 2004. Jest wątpliwe, by ten, relatywnie niewielki, a przy tym mocno wysłużony pojazd był w stanie przetransportować dużą i nowoczesną przyczepę, tym bardziej, że skarżąca nie wskazała by dysponowała koniecznym, w tym wypadku, hakiem holowniczym. Z kolei gdyby skarżąca korzystała – jak zadeklarowała we wniosku - z pomocy firm transportowych, musiałaby pokryć koszty takiej usługi, czego nie wykazała w biznesplanie. Nie wskazała również z czego błędzie się składało wyposażenie biura. Jeżeli skarżąca prowadzi działalność wyjazdową na terenie placówek oświatowych to położone na terenie jej nieruchomości biuro nie będzie służyło jako miejsce szkoleń, tym bardziej, że przecież placówki zagospodarują w tym celu sale wykładowe, krzesła czy sprzęt biurowy. Skarżąca nie wykazała tym samym ani by potrzebowała przyczepy kempingowej dla swojej działalności, tj. by dysponowała sprzętem uzasadniającym jego rozmieszczenie na powierzchni 18 m 2. Nie wskazała również, by biuro mobilne było niezbędnym warunkiem dotarcia do jak największej ilości słuchaczy, co więcej sama przyznała, że biuro mobilne zatem byłoby transportowane do klienta tylko w razie potrzeby dotarcia do wytypowanych grup klientów, na co dzień pozostawałoby na posesji należącej do skarżącej. Zasadny zatem jest wniosek, że wydatek rzędu 70.000 zł związany z zakupem biura mobilnego nie służyłby działalności szkoleniowej i w świetle powyższych rozważań trudno uznać go za racjonalny. Tym samym organ administracji, w ocenie sądu, nie naruszył ani § 17 ust. 1 rozporządzenia, ani też art. 23 ust. 3 ustawy o ochronie rozwoju, a to w związku ze stwierdzonym przez organ brakiem warunków wsparcia inwestycji, co zgodnie z art. 3 ust. 5 obligowało organ do odmowy udzielenia wsparcia. To na skarżącej ciążył obowiązek przedstawienia dowodów oraz składania wyjaśnień niezbędnych do wyboru operacji do dofinansowania, czego nie dopełniono w sprawie. Mając na uwadze treść art. 27 w zw. z art. 34 ust 2 ustawy o wspieraniu rozwoju organ, przed którym toczy się postępowanie w szczególności jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy udzielić stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnić stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. Organ podjął wszelkie starania w celu należytego wyjaśnienia sprawy w szczególności zgodnie z art. 23 ust. 5 ustawy o rozwoju lokalnym z udziałem lokalnej społeczności wezwał skarżącą do usunięcia braków i poprawienia oczywistych omyłek. W wezwaniu tym jasno zostało wskazane, jakiego rodzaju braki/oczywiste omyłki występują i w jakim zakresie należy je usunąć oraz poprawić wniosek. Ponadto pismo stanowiące odmowę przyznania pomocy zawiera obszerne uzasadnienie stanowiska organu. Należy zauważyć, że art.34 ust. 2. ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju wyłącza stosowanie przepisów k.p.a. do postępowań w sprawach o przyznanie pomocy w ramach działań i poddziałań, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 3 lit. b, pkt 4, 5, pkt 6 lit. d, pkt 7,13 i 14, prowadzonych przez podmioty wdrażające, z wyjątkiem przepisów dotyczących właściwości miejscowej organów, wyłączenia pracowników organu, doręczeń i wezwań, udostępniania akt, skarg i wniosków, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej. W sprawie natomiast znalazł zastosowanie art. 24 ustawy o wspieraniu rozwoju stanowiący, że rozpatrzenie wniosku o przyznanie pomocy powinno nastąpić w terminie nie dłuższym niż niezbędny do należytego wyjaśnienia sprawy, w tym do przeprowadzenia kontroli administracyjnych i kontroli na miejscu oraz innych kontroli podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy przeprowadzanych przez podmiot wdrażający na podstawie ustawy. W ocenie Sądu przepis ten nie został naruszony. Skarżąca złożyła obszerny wniosek, wymagający dłuższej analizy, a potem także biznesplan, do którego organ również był zmuszony się odnieść. Wnioskodawczyni nie wykazała w żadnym stopniu, aby istniał związek między terminem rozpoznania sprawy a stanowiskiem organu. Z powyższych względów Sąd uznając za niezasadne zarzuty w skardze podniesione na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.