III SA/Gl 496/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć Asesor WSA Małgorzata Walentek /spr./ Protokolant staż. ref. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2004 r. przy udziale sprawy ze skargi J. K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w G., na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), nie stwierdził u J. K. choroby zawodowej – przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc wymienionej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). W uzasadnieniu powyższego wskazał, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia choroby zawodowej jest jej uprzednie rozpoznanie przez specjalistyczną placówkę służby zdrowia oraz wykazanie, że warunki pracy w okresie zatrudnienia miały wpływ na wystąpienie zachorowania. J. K. był zatrudniony w latach 1973-1995 w Z.M. "A" S.A. w G. kolejno na stanowiskach murarz, wytapiacz. Pracując jako wytapiacz w latach 1983-1995 był narażony na działanie pyłów przemysłowych, jednakże z uwagi na brak stwierdzenia choroby zawodowej w orzeczeniu lekarskim nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy Poradni Chorób Zawodowych w S. brak było podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Odwołanie od powyższej decyzji złożył działający w imieniu J. K. pełnomocnik adwokat J. P. wnosząc o jej uchylenie. Podniósł, że odwołujący się był przez wiele lat narażony na działanie czynnika szkodliwego w postaci pyłów przemysłowych, nie stwierdzono też żadnych okoliczności narażenia na czynnik szkodliwy poza miejscem pracy, czy zmian chorobowych samoistnych – mogących uzasadniać negatywne orzeczenie w przedmiocie stwierdzenia schorzenia zawodowego. Przywołał przy tym wyrok Sądu Najwyższego z 4 czerwca 1998 r. sygn. III RN 36/98, zgodnie z którym dla uwolnienia się od obowiązku świadczeń związanych ze stwierdzeniem choroby zawodowej konieczne byłoby wykazanie, że dane schorzenie nie ma związku z rodzajem pracy przez osobę nim dotkniętą. Zdaniem pełnomocnika, jeżeli u odwołującego wykryto schorzenie oskrzeli, warunki pracy wskazują z niemal całkowitym prawdopodobieństwem na jego etiologię zawodową, zaś organ nie wykluczył związku przyczynowego choroby z długoletnią pracą w narażeniu na czynnik szkodliwy, to obowiązkiem organu było stwierdzenie zawodowego przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w całości. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą. Organ podzielił ustalenia faktyczne dotyczące przebiegu pracy J. K. oraz zajmowanych przez niego stanowisk. Stwierdził, że pracując w latach 1983-1995 jako wytapiacz w wydziale odlewni pracownik ten był narażony na działanie pyłów przemysłowych o stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. Zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu oddechowego. Dalej podał, że J. K. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z dnia [...] r.) oraz w toku postępowania odwoławczego w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z dnia [...] r.). Lekarze specjaliści obu kompetentnych placówek diagnostycznych w konkluzjach orzeczeń nie rozpoznali u w/wym. pracownika choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...). W uzasadnieniu orzeczeń stwierdzono, że u skarżącego nie rozpoznano trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV 1) poniżej 50% wartości należnej, co zgodnie z przyjętymi kryteriami orzeczniczymi nie pozwala na uznanie etiologii zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli. Brak stwierdzenia określonych skutków zdrowotnych narażenia zawodowego uniemożliwia więc rozpoznanie choroby zawodowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik J. K. zarzucił organowi odwoławczemu rażące naruszenie prawa materialnego polegające na nieuwzględnieniu wszelkich okoliczności faktycznych w sprawie poprzez nierozpoznanie u skarżącego trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc. W związku z tym wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie u skarżącego choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych. Nie zgodził się z oceną organu, iż wobec braku stwierdzenia u J. K. trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Podkreślił, że aktualny stan zdrowia skarżącego stale się pogarsza, a choroba postępuje, to zaś wskazuje na istnienie choroby zawodowej – przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. podtrzymał dotychczasową argumentację i nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wyjaśnił, ze pogarszający się aktualnie stan zdrowia nie jest prawną przesłanką do stwierdzenia choroby zawodowej Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie." Natomiast według art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), kontrola (...) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeśli sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała bowiem, że odpowiada ona prawu. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Przedmiotem badania organu są zatem okoliczności, stanowiące przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej, a zatem fakt istnienia choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia oraz kwestia zawiązku przyczynowego miedzy chorobą, a szkodliwymi czynnikami występującymi w środowisku pracy narażającymi na jej powstanie. Postępowanie w sprawie dotyczyło choroby zawodowej wymienionej w pozycji 5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do powołanego rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych, określonej jako przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, które spowodowało trwałe upośledzenie sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% wartości należnej, wywołanej narażeniem na pyły lub gazy drażniące, jeżeli w ostatnich 10 latach pracy zawodowej były przypadki stwierdzenia na stanowisku pracy przekroczenia odpowiednich normatywów higienicznych. W rozpoznawanej sprawie organy sanitarne obu instancji - w oparciu o wyniki oceny narażenia zawodowego – zgodnie przyjęły, że J. K. będąc zatrudniony w latach 1983 do 1995 r. w Z.M. "A" S.A. w G. na stanowisku wytapiacza był narażony na działanie pyłów przemysłowych o stężeniach przekraczających normatywy higieniczne. Nie jest więc okolicznością sporną fakt świadczenia przez skarżącego pracy w warunkach szkodliwych, stwarzających ryzyko powstania przewlekłej choroby zawodowej narządu oddechowego. Ponieważ jednak stosownie do § 8 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej są nie tylko wyniki oceny narażenia zawodowego w środowisku pracy ale również orzeczenia lekarzy uprawnionych do rozpoznania chorób zawodowych zatrudnionych w wyspecjalizowanych jednostkach orzeczniczych, o których mowa w § 5 ust 2 i 3 tego rozporządzenia skarżący badany był w dwóch takich jednostkach medycznych, tj. w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. Lekarze obu tych placówek w oparciu o przeprowadzone badania spirometryczne oraz gazometryczne stwierdzili brak podstaw do rozpoznania przewlekłego obturacyjnego zapalenia oskrzeli pochodzenia zawodowego. W pierwszym z orzeczeń z dnia [...] r. rozpoznano u skarżącego przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, jednakże w aktualnym badaniu spirometrycznym nie stwierdzono upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc, które zgodnie z obowiązującymi kryteriami orzeczniczymi pozwoliłyby na uznanie schorzenia za zawodowe. Lekarze Instytutu Medycyny Pracy w orzeczeniu z dnia [...] r. również nie stwierdzili trwałego upośledzenia sprawności wentylacyjnej płuc z obniżeniem natężonej objętości wydechowej pierwszosekundowej (FEV1) poniżej 50% wartości należnej, uznając tym samym orzeczenie PCHZ WOMP w S. za zasadne. Z powyższego wynika, że pomimo, iż dwie placówki medyczne rozpoznały u skarżącego przewlekłe obturacyjne zapalenie oskrzeli, to jednak upośledzenie sprawności wentylacyjnej nie osiągnęło stopnia określonego w prawnej definicji choroby zawodowej przewlekłego zapalenia oskrzeli, tj. FEV1 poniżej 50 % wartości należnej. W tej sytuacji prawidłowo orzekające w sprawie organy przyjęły, że u skarżącego brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w poz. 5 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do powołanego na wstępie rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), bowiem ujawniony u skarżącego poziom zaburzeń wentylacji płuc nie odpowiada prawnej definicji tej choroby zawodowej ujętej pod wskazaną wyżej pozycją. Powyższe prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, zaś zawarte w skardze zarzuty nie doprowadziły do podważenia jej legalności. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.