III SA/Gl 498/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2025 r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 marca 2025 r. nr SKO.L/41.6/34/2025/3697 w przedmiocie dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję. G. P. (dalej jako "Skarżąca") zaskarżyła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej jako "SKO" lub "Organ") z 27 marca 2025 r., nr SKO.L/41.6/34/2025/ 3697, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z 17 lutego 2025 r., nr [...], odmawiającą Skarżącej przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji SKO podniosło, że do wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego dołączono akt notarialny Repertorium A numer [...] z 29 sierpnia 2016 r., na podstawie którego Skarżąca darowała swojej córce M.P. lokal mieszkalny położony w S. przy ulicy [...]. Jednocześnie obdarowana ustanowiła na rzecz darczyńcy nieodpłatne prawo dożywotniej służebności użytkowania mieszkania. SKO wskazało, że z dniem podpisania aktu notarialnego ustał obowiązek ponoszenia przez Skarżącą kosztów związanych z utrzymaniem i eksploatacją przedmiotowego lokalu a nakłady te ciążą teraz na córce jako nowej właścicielce. Skarżąca dobrowolnie ponosi opłaty, których zgodnie z zawartą umową, jako osoba z prawem dożywotniego bezpłatnego korzystania z lokalu, nie jest związana ponosić. Opłaty te nie mogą stanowić podstawy skutecznego ubiegania się o świadczenie wypłacane ze środków publicznych. Tym samym SKO stwierdziło, że nie zostały spełnione warunki do przyznania dodatku mieszkaniowego określone w przepisach art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (t.j. w Dz.U. z 2023 r., poz. 1335, dalej w skrócie jako "ustawa"). Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca. Zarzuciła SKO naruszenie prawa materialnego – art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy przez jego błędną wykładnię i uznanie, że Skarżąca, jako osoba z prawem dożywotniego bezpłatnego korzystania z lokalu, nie jest zobowiązana do ponoszenia wydatków związanych z jego zajmowaniem. Wskazała, że z treści § 5 przedłożonego aktu notarialnego Repertorium A nr [...] wprost wynika, że Skarżąca zobowiązuje się do ponoszenia kosztów utrzymania mieszkania a obowiązujące przepisy nie wykluczają możliwości przyznania dodatku mieszkaniowego osobie, która dobrowolnie zobowiązała się ponosić koszty utrzymania nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zajął w tej sprawie następujące stanowisko. Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez jego wadliwą wykładnię i w efekcie również błędne zastosowanie. Zgodnie z nim, w zakresie wchodzącym tu w grę, Dodatek mieszkaniowy (......) przysługuje: innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem. Skarżąca nie jest osobą spośród wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt od 1 do 3 i dlatego wobec niej zastosowanie znajduje ust. 4 jako innej osoby mającej tytuł prawny do zajmowanego lokalu. Przy bezspornym stanie faktycznym, opisanym w części wstępnej uzasadnienia, uznać należy, że umowa dożywotniej służebności mieszkania, zawarta przez Skarżącą z jej córką w formie aktu notarialnego, jest tytułem prawnym do zajmowania lokalu. W wyroku z 25 czerwca 2008 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 1181/07, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Tytułem tym może być również umowa użyczenia lokalu mieszkalnego, skoro ustawa wprost tytułu takiego do lokalu nie wyłączyła (chodzi w tym wyroku o tytuł prawny do zajmowania lokalu). Argument ten można wprost odnieść do umowy dożywotniej służebności mieszkania. Skoro uznajemy, że Skarżąca ma tytuł prawny do lokalu, który zajmuje, to należy zwrócić uwagę na drugi człon przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy - i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem. Ten zapis odnosi się do stanu faktycznego, do kogoś, kto ponosi wydatki związane w zajmowaniem lokalu. Organ ze swej strony uważa, że zobowiązaną do ponoszenia kosztów utrzymania i eksploatacji mieszkania jest córka Skarżącej, która stała się jego właścicielką i z tego tytułu powinna ponosić koszty jego utrzymania. Takie rozumowanie wykracza poza normę z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Przenosi bowiem ciężar argumentacji na okoliczności nieistotne z punktu widzenia omawianego przepisu. Raz jeszcze, przepis wymaga spełnienia dwóch przesłanek: zajmowania lokalu na podstawie tytułu prawnego oraz ponoszenia opłat związanych z jego utrzymaniem. Tymczasem Organ wprowadził inne kryterium – kto powinien ponosić opłaty związane z mieszkaniem. Tego jednak norma art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy nie obejmuje. Myślenie tego rodzaju przekreśla cel udzielania dodatku mieszkaniowego, jakim jest wsparcie dla osób, które ponoszą wydatki związane z zajmowaniem lokalu na podstawie tytułu prawnego, a żyją w niedostatku. Trafny jest w takim razie zarzut skargi o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa materialnego – przepisu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przez jego błędną wykładnię i w efekcie niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie to jest podstawą do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. w Dz.U. z 2024 r., poz. 935).