III SA/Gl 499/17

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z 31 maja 2017 r., nadesłanym do tut. Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 20.434,00 zł, skarżąca Spółka działająca przy pomocy fachowego pełnomocnika domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wskazała, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej. Wynikające z zaskarżonej decyzji zobowiązanie finansowe, będące jedyną zaległością Spółki, jej przedstawiciele starali się uregulować, niemniej jednak poza kapitałem zakładowym rzędu 5.000,00 zł, żadnego majątku Spółka nie posiada. Ponieważ rubryki od 7 do 9 formularza zostały wykreślone, a podane wyżej dane uznano za niewystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku, pismem z dnia 12 czerwca 2017 r. wezwano działającego w sprawie pełnomocnika do nadesłania: - wyciągów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku, gdyby ich uzyskanie w związku z zajęciem kont nie było możliwe należało przedłożyć potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po dacie otrzymania wezwania, zaświadczenia wystawione przez banki, informujące o wysokości zajęć, sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku; - deklaracji VAT-7 oraz raportów kasowych za ostatni kwartał; - sprawozdania finansowego za 2015 i 2016 r. to jest bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej wraz z rachunkiem przepływów pieniężnych; - złożonego za 2015 r. i 2016 r. zeznania podatkowego (natomiast w przypadku, gdyby zeznania lub wskazane wyżej dokumenty nie były sporządzane należało przedłożyć zaświadczenie wystawione przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego potwierdzające tenże fakt, a nadto zawierające informację, kiedy po raz ostatni skarżąca Spółka składała zeznanie podatkowe CIT-8, deklaracje podatkowe VAT-7, PIT-4R oraz informację PIT-11, a nadto kiedy po raz ostatni sporządzała sprawozdanie finansowe i jakie kwoty tam zadeklarowała); - dokumentów źródłowych wskazujących, że Spółka w chwili obecnej nie prowadzi działalności, a nadto czy wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, jeżeli tak to na jakim jest ono obecnie etapie i do jakich składników majątku zostało skierowane. W odpowiedzi pełnomocnik Spółki poinformował, że ostatnią fakturę VAT Spółka wystawiła w maju 2015 r. Od tamtego czasu deklaracje VAT, raporty kasowe oraz zeznania podatkowe i sprawozdania finansowe za 2015 r. i 2016 r. nie były sporządzane, gdyż działalności gospodarczej po tej dacie Spółka nie prowadzi. Nie posiada też rachunku bankowego, gdyż ten został zlikwidowany. Dane te pełnomocnik Spółki zobowiązał się udokumentować przedkładając w terminie późniejszym stosowne zaświadczenia wystawione przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego oraz banku, jako że ich uzyskanie w terminie wskazanym w wezwaniu nie było możliwe. Mając na uwadze powyższe zarządzeniem z 7 lipca 2017 r. wstrzymano się z rozpoznaniem złożonego wniosku. Wskazane wyżej dokumenty źródłowe nie zostały jednak do dnia dzisiejszego nadesłane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, że przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, że ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania występujących w sprawie kosztów sądowych, w tym należnego wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2004 r., str. 319). Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną oraz prezentowane w tym zakresie stanowisko doktryny do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) nie została spełniona. Podane w treści urzędowego formularza dane nie zostały bowiem w żaden sposób udokumentowane. Podobnie zawarte w piśmie pełnomocnika z dnia 29 czerwca 2017 r. uzupełnienie wniosku nie zostało poparte stosownymi dokumentami źródłowymi wskazującymi, że ostatnią fakturę VAT Spółka A wystawiła w maju 2015 r., po czym zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, dlatego dokumentów księgowych w postaci raportów kasowych, zeznań podatkowych i sprawozdań finansowych za 2015 r. i 2016 r. nie sporządzała, a rachunek bankowy, który wykorzystywała w prowadzonej działalności zlikwidowała. Wprawdzie pełnomocnik Spółki poinformował, że jest na etapie występowania do właściwego banku oraz naczelnika urzędu skarbowego o wydanie stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie. Te jednak mimo zobowiązania się do ich niezwłocznego przedłożenia w terminie późniejszym, do dnia dzisiejszego nie zostały nadesłane, choć zarządzeniem z dnia 7 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy wstrzymał się z rozpoznaniem złożonego wniosku oczekując na dokumenty źródłowe, których zamiar nadesłania pełnomocnik Spółki zasygnalizował w piśmie z dnia 29 czerwca 2017 r. W tej sytuacji uznać należało, że podane w treści urzędowego formularza dane nie są wystarczające do uwzględnienia złożonego wniosku. Tym bardziej, że dołączony do akt sprawy odpis z KRS informacji o zawieszeniu prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej nie zawierał, co oznacza, że Spółka dalej funkcjonuje na rynku, a zatem zobowiązana jest jak każdy podmiot gospodarczy sporządzać dokumenty księgowe, o które była wzywana, a skoro uchyla się od powyższego obowiązku, zaświadczenie wystawione przez naczelnika właściwego urzędu skarbowego wskazujące na dokonywane przez skarżącą Spółkę rozliczenia podatkowe, czy kopia umowy z bankiem o zamknięciu posiadanego rachunku bankowego, powinny stanowić integralną część zgłoszonego żądania, albowiem uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za uwzględnieniem złożonego wniosku nie oznacza gołosłownego stwierdzenia przez podmiot na nie się powołujący, że te istnieją. Konieczna jest spójna argumentacja poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, a nie jedynie przywołanie ogólnikowych i mało precyzyjnych danych, które nie dają żadnego obrazu o sytuacji finansowej skarżącej Spółki i jej możliwościach płatniczych (vide: treść formularza, gdzie rubryki od 7-9 zostały wykreślone). A ponieważ treść art. 255 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze, gdyż ciężar dowodu spoczywa na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084), a zatem to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użyty w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy, zwłaszcza gdy reprezentowany jest przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego. W jego gestii leży więc odpowiednie i solidne przygotowanie stosownych wniosków procesowych i to nie tylko w aspekcie formalnym, ale również i merytorycznym oraz ich udokumentowanie. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie dokumenty źródłowe potwierdzające podane w treści formularza dane nie zostały do dnia dzisiejszego nadesłane. Nie uczyniono też nic aby wykazać, że pełnomocnik Spółki rzeczywiście jest na etapie ubiegania się o wystawienie stosownych zaświadczeń (tudzież umowy z bankiem o zamknięciu rachunku). Przyjąć zatem należało, że złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie ani w całości ani w części. Ewentualne szacowanie wysokości kosztów sądowych, które skarżąca Spółka mogłaby ponieść w związku ze swoim udziałem w sprawie może mieć bowiem miejsce jedynie wtedy, gdy podane w treści urzędowego formularza dane nie budzą żadnych zastrzeżeń. Ponieważ te budziły wątpliwości, co więcej okazały się niekompletne, brak było wystarczających podstaw, aby przyjąć, że sytuacja Spółki przemawia za przyznaniem prawa pomocy w żądanym zakresie. Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.