III SA/Gl 502/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędziowie Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Protokolant Starszy referent Katarzyna Pisula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach w przedmiocie ustalenia stosunku służbowego postanawia: umorzyć postępowanie sądowe. W dniu 22.02.2024r. M. C.- dalej skarżący - złożył do Sądu R. w B. [...] Wydział Pracy 31 grudnia 2024r. pozew o ustalenie istnienia stosunku służbowego i ustalenie, że powoda i stronę pozwaną Izbę Administracji Skarbowej łączył stosunek służby nieprzerwanie od dnia 1.05.2017r. do dnia 30.09.2017 r. na ostatnich warunkach na jakich powód był funkcjonariuszem Służby Celno - Skarbowej do dnia 30.04.2017 r. Postanowieniem z dnia 19.11.2024r. Sąd R. w B. V Wydział Pracy stwierdził swą niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę do rozpoznania WSA w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zakres kognicji sądów administracyjnych określa art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej p.u.s.a.) w związku z art. 3 – 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 poz. 935 , dalej p.p.s.a.). W myśl art. 1 p.u.s.a. sądy administracyjne między innymi sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Natomiast art. 1 p.p.s.a. wskazuje legalną definicję sprawy sądowoadministracyjnej. Mając powyższe na uwadze wskazać należy, iż pozew skarżącego skierowany do Sądu R. w B. Wydział Pracy nie dotyczył sprawy administracyjnej. Z akt wynika, iż skarżący pełnił służbę jako funkcjonariusz służby Celno-Skarbowej od dnia 1 marca 2017r. a w dniu 28 kwietnia 2017r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach skierował doń propozycję zatrudnienia w trybie art. 165 ust. 7 ustawy z dnia 16 listopada 2016r przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1948, dalej: "ustawa pw KAS"). Skarżący jak wskazał w pozwie jedynie z przyczyn ekonomicznych przyjął propozycje zatrudnienia , jednak jego zdaniem winien otrzymać propozycje stosunku służby. W wyroku z dnia 3.12.2024r. sygn. akt III OSK 690/23 NSA wskazał, iż na tle aktualnej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego nie budzi już wątpliwości dopuszczalność drogi sądowej przed sądem powszechnym w sprawach przywrócenia do służby funkcjonariuszy przyjmujących w trybie art. 165 ust. 7 przepisów wprowadzających KAS propozycję zatrudnienia na nowych warunkach (umowy o pracę). W tym zakresie Sąd Najwyższy wielokrotnie stanął na stanowisku, iż taki funkcjonariusz zachowuje możliwość domagania się przywrócenia do służby. Nie można bowiem, jak podkreślono, w drodze zabiegów semantycznych pozostawić funkcjonariuszy Służby Celnej bez jakiegokolwiek uprawnienia służącego weryfikacji mechanizmu wprowadzonego przez ustawodawcę, a zmierzającego do "konwersji stosunku służbowego w stosunek pracy", skoro prawo do sądu uznaje się za jedno z fundamentalnych założeń demokratycznego państwa prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt III PSKP 19/22). W konsekwencji prawo do wymiaru sprawiedliwości zajmuje tak ważne miejsce, że jakakolwiek interpretacja zawężająca w tym zakresie nie odpowiadałaby ani celowi, ani charakterowi ustroju Rzeczypospolitej Polskiej (zob. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 27 czerwca 1995 r., K 4/94, OTK 1995 Nr 1, poz. 16; z dnia 13 marca 1996 r., K 11/95, 12 OTK 1996 Nr 2, poz. 9). Zachowanie właściwego dostępu do sądu utrwala pożądany wzorzec gwarancyjny, zapobiegając jednocześnie dewaluacji tego prawa, przez pozostawienie określonego rozstrzygnięcia poza zakresem kontroli sądowej lub gwarantującego tylko formalne (pozorne) postępowanie sądowe (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt III PSKP 19/22 i przywołane tam judykaty). Dalej NSA wskazał, iż sprawa o ustalenie stosunku służbowego i przywrócenie do służby funkcjonariusza, wobec którego zastosowano mechanizm "konwersji stosunku służbowego w stosunek pracy" jest sprawą cywilną podlegającą kognicji sądów powszechnych, jak to wynika zarówno z uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2019 r., sygn. akt I OPS 1/19, w której to uchwale NSA stwierdził, że jeżeli w wyniku przyjęcia złożonej funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia dojdzie do przekształcenia dotychczasowego stosunku służby w służbie przygotowawczej albo stałej w stosunek pracy, to będzie on mógł dochodzić swych praw przed sądem powszechnym, jak i z licznych orzeczeń Sądu Najwyższego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 marca 2023 r., sygn. akt III PSKP 19/22 i przywołane tam judykaty). Przekazanie takiej sprawy do rozpoznania Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w B. wskutek przywołanego postanowienia Sądu R. w T. [...] Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 stycznia 2022 r. jest źródłem sporu powstałego w niniejszej sprawie, którego rozwiązanie każe stawić pytanie o dopuszczalność załatwienia sprawy przekazanej, będącej niewątpliwie sprawą cywilną, na drodze administracyjnoprawnej. Podzielając w całości ten pogląd NSA jak i będąc związany w/w uchwałą NSA stwierdzić w konsekwencji powyższego należy, iż w sprawie z zupełnie niewiadomych powodów, których pozywający – skarżąc nie zweryfikował w trybie instancyjnym, sąd R. na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, które w sprawie nie mogły mieć w ogóle zastosowania, przekazał sprawę do rozpoznania WSA w Gliwicach . Pomijając bezzasadność postanowienia Sądu R. w B. z dnia 19.11.2024 r. co do kierunku rozstrzygnięcia gdzie nie wskazano w nim przyjętej podstawy prawnej, przyjąć należy, że zamyka ono drogę do rozpoznania sprawy przed sądem powszechnym i nie daje podstaw do odrzucenia wniosku przez WSA. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd administracyjny odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Nie może on jednak odrzucić skargi z takiego powodu w przypadku, gdy w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy (art. 58 § 4 p.p.s.a.). Wskazać należy, iż art. 58 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd administracyjny obowiązek przejęcia sprawy, w której sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, nie nakłada natomiast obowiązku jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Jednostkowe (oczywiście błędne) uznanie się przez sąd powszechny niewłaściwym, nie jest bowiem równoznaczne z tym, iż właściwy będzie sąd administracyjny. Takie przekazanie nie może stwarzać dla sądu administracyjnego uprawnienia prawo kształtującego poprzez kreowanie nowej właściwości, w sytuacji, gdy sąd ten pomimo przekazania sprawy pozostaje dalej niewłaściwy. W takim przypadku merytoryczne rozstrzyganie przez sąd administracyjny powodowałoby, iż orzeczenie takie byłoby dotknięte wadą, gdyż w sprawie orzekałby sąd niewłaściwy w sprawie. W doktrynie przyjmuje się, że prawo do sądu nie może mieć charakteru absolutnego (por. Z. K., Spory o właściwość a prawo jednostki do sądu, Glosa 2003, nr 9, str. 6 i uwzględniona tam literatura). Może się bowiem zdarzyć, że również sąd administracyjny będzie niewłaściwy, czy jak w sprawie niniejszej, właściwość sądu, który w rzeczywistości sądem właściwym nie jest, kreowana byłaby przez oczywiście błędne orzeczenie sądu powszechnego uznającego się niewłaściwym. W takiej sytuacji należy przyjąć, że postępowanie wszczęte postanowieniem o przekazaniu sprawy według właściwości, wobec ewidentnego braku tej właściwości po stronie sądu administracyjnemu, któremu sprawa została przekazana, stało się bezprzedmiotowe. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w postanowieniu. ----------------------- 4