III SA/Gl 504/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda po rozpoznaniu w dniu 19 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2016 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 sierpnia 2016 r. Pismem z dnia [...] r. "A" Sp. z o.o. w W. (zwana dalej "A" Sp. z o.o. lub Spółką) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w zakresie określenie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za miesiąc luty 2011 r. w kwocie 197.279,00 zł. W odpowiedzi na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 maja 2016 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku oświadczyła, że poprzez liczne spory prawne z organami podatkowymi znalazła się w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Dokonano zajęcia posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych. Ich saldo na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 569,76 zł. Poza kapitałem zakładowym, który wynosi 1.500.000,00 zł, wartość środków trwałych oszacowano na 317.801,60 zł, jako że aktualnie Spółka nie posiada żadnych nieruchomości. W ostatnim roku obrotowym poniosła stratę rzędu 271.407,91 zł, nie jest zatem w stanie uiścić w całości kosztów sądowych, w tym należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego.Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - zeznanie podatkowe CIT-8 za 2015 r.; - zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego; - bilans Spółki wraz z rachunkiem zysków i strat; - deklaracje VAT-7 za ostatnie sześć miesięcy; - raport kasowy wraz z wyciągiem z rachunku bankowego prowadzonego przez BPH oraz BS za czerwiec 2016 r.; - ewidencję środków trwałych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 sierpnia 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy Spółce twierdząc, iż sytuacja finansowa "A" Sp. z o.o. pozwala jej na ponoszenie kosztów niniejszego postępowania, gdyż należny od skargi wpis wynosi 2.000,00 zł. Podkreślono, iż Spółka, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, dysponuje środkami pieniężnymi, służącymi do obsługi tej działalności, a dochodzone na drodze egzekucji należności są od nich mniejsze. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem Strona skarżąca pismem z dnia [...] r. wniosła sprzeciw, w którym zażądała uchylenia w całości zaskarżonego zarządzenia oraz zwolnienia w całości z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od skargi. Odwołując się do zarzutów zawartych w skardze, skarżąca podniosła, iż rozstrzygnięcie wydane przez referendarz sądowego pozbawi ją możliwości zweryfikowania przez niezawisły i niezależny sąd działań podjętych przez organy podatkowe, które w ocenie skarżącej dopuściły się wielu naruszeń w zakresie przeprowadzonej kontroli, postępowania podatkowego, jak również postępowania odwoławczego. Spółka podniosła, że jej zdaniem referendarz sądowy wydając przedmiotowe rozstrzygnięcie wsparł organ podatkowy, który może naruszać prawo, bo zawsze może liczyć na przychylność referendarza, zwłaszcza, że wszelkie skargi organów podatkowych do sądów zwolnione są od opłat sądowych. Do sprzeciwu Strona dołączyła jedynie odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, aktualny na dzień 17 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. - zwanej dalej P.p.s.a.) w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). Ustawa nowelizująca ten przepis weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r. Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie jak dotychczas rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że "A" Sp. z o.o. składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku złożonego przez Spółkę, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli na zasadzie art. 245 § 3 P.p.s.a., mogącym obejmować zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego lub adwokata) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu wskazać trzeba, iż o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem Spółka nie wykazała w sposób dostateczny, aby znajdowała się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W samym sprzeciwie zawarta jest jedynie polemika z ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego oraz zarzuty do zaskarżonej decyzji i przebiegu postępowania administracyjnego. Sąd w ślad za ustaleniami poczynionymi przez referendarza sądowego stwierdził, iż "A" Sp. z o.o., mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, posiada kapitał zakładowy w kwocie 1.500.000,00 zł, dodatkowo spłaca zaciągnięte kredyty i pożyczki, co wynika z bilansu Spółki za 2015 r., a ponadto nie wykazuje z powyższego tytułu zaległości. Rachunek zysków i strat wskazuje, iż Spółka za ubiegły rok obrotowy poniosła stratę rzędu 271.407,91 zł jednakże wskazana strata nie była spowodowana nierentownością prowadzonej działalności tylko wysokością ponoszonych wydatków, na które złożyły się koszty działalności operacyjnej w kwocie: 22.769.276,31 zł, koszty finansowe 38.052,99 zł oraz pozostałe koszty operacyjne w kwocie 4.209,81 zł. Podkreślić trzeba, iż w ubiegłym roku obrotowym przychody Spółki ze sprzedaży wynosiły 22.395.802,72 zł, podczas gdy przychody operacyjne i finansowe kształtowały się w kwotach 127.001,19 zł i 17.327,29 zł, zatem uznać należy, że uiszczenie wpisu sądowego mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej Spółki zważywszy, że wykazana dla celów podatku VAT podstawa opodatkowania za ostatnie pięć miesięcy wynosiła: 2.191.899,00 zł (styczeń), 2.130.094,00 zł (luty), 1.464.298,00 zł (marzec), 1.724.210,00 zł (kwiecień) i 1.428.494,00 zł (maj). W tej sytuacji trudno uznać jakoby poniesiona w 2015 r. strata oznaczała utratę płynności finansowej skarżącej Spółki, skoro wartość jej aktywów trwałych to kwota 1.799.037,45 zł, która jak ustalono obejmuje: rzeczowe aktywa trwałe wynoszące 1.695.775,15 zł, inwestycje długoterminowe w postaci posiadanych udziałów lub akcji o wartości 20.000,00 zł oraz długoterminowe rozliczenia międzyokresowe wynoszące 83.262,30 zł. Te jak wynika z informacji do sprawozdania finansowego dotyczą nierozliczonych z ubezpieczycielem szkód transportowych będących w trakcie realizacji. Z kolei aktywa obrotowe Spółki wynoszą 8.942.688,03 zł, z czego posiadane towary oszacowano na 4.408.461,00 zł, a należności krótkoterminowe zsumowano na kwotę 4.086.712,63 zł, która obejmuje m.in. dochodzone na drodze sądowej należności rzędu 249.356,80 zł. Natomiast inwestycje krótkoterminowe to zgromadzone w kasie i na rachunkach bankowych środki, które na dzień 31 grudnia 2015 r. wynosiły 36.642,40 zł oraz inne aktywa pieniężne rzędu 400.000,00 zł. Wprawdzie z nadesłanych do akt dokumentów wynika, że wobec Spółki prowadzone jest postępowanie egzekucyjne skierowane do posiadanych na rachunkach bankowych środków, niemniej jednak należy w tym miejscu zauważyć, że choć zawiadomienia o zajęciu zostały wystawione: 28 grudnia 2015 r., 12 lutego 2016 r. i 4 kwietnia 2016 r., to z informacji zamieszczonych na wyciągu z rachunku prowadzonego w BPH wynika, że kwota środków zablokowanych w momencie generowania wyciągu wynosiła 0,00 zł. Z kolei zaksięgowane na rachunku prowadzonym w [...] w K. operacje wskazują, że skarżąca Spółka albo prowadzi działalność gospodarczą z pominięciem tego rachunku, albo dokumenty, które nadesłała w odpowiedzi na wezwanie referendarza wystosowane w tym przedmiocie, nie są kompletne, na co wskazuje chociażby wykazana w deklaracji VAT-7 za maj podstawa opodatkowania rzędu 1.428.494,00 zł i saldo początkowe powyższego rachunku, które na dzień 1 czerwca 2016 r. wynosiło 5.009,31 zł. Do takich wniosków prowadzi też analiza deklarowanych od początku bieżącego roku podstaw opodatkowania dla celów podatku VAT. Wynika z niej bowiem, że skarżąca Spółka, mimo prowadzonego postępowania egzekucyjnego, prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów, dysponuje też środkami pieniężnymi, służącymi do obsługi tej działalności, gdyż dochodzone na drodze egzekucji należności są od nich mniejsze. Mając na uwadze powyższe, uznać trzeba, iż skarżąca Spółka powinna partycypować w kosztach niniejszego postępowania, a uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 2.000 zł znajduje się w jej możliwościach finansowych. Tym bardziej, iż koszty sądowe należą do normalnych kosztów działalności gospodarczej, a dochodzenie roszczeń na drodze sądowej - jako element tej działalności - wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie (por. M. Kowalska, A. Malmuk-Cieplak, Stosowanie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Przegląd Sądowy 2006/9/44). Biorąc po uwagę przedstawione okoliczności, Sąd na mocy art. 260 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. postanowił jak na wstępie.