III SA/Gl 505/06

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Na urzędowym formularzu z dnia [...] r. skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podkreślił, że jego działalność gospodarcza jest zawieszona, a on jest niezarejestrowaną osobą bezrobotną, poszukującą pracy – podobnie zresztą jak jego konkubina, u której zamieszkuje. Podniósł również m. in., że konkubina w [...] r. zaciągnęła kredyt hipoteczny, którego nie jest w stanie obecnie spłacić. Według wniosku ani skarżący, ani jego konkubina nie posiadają żadnego majątku, poza domem obciążonym wspomnianą hipoteką. Referendarz sądowy po załatwieniu wszystkich kwestii związanych z poprzednim wnioskiem skarżącego wezwał go do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku z dnia [...] r. poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (wskazano, że należy w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), nadesłanie kopii zeznań podatkowych za rok [...] złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, a w przypadku, gdyby zeznania takie nie były złożone – potwierdzające ten fakt zaświadczenia właściwego organu podatkowego, udokumentowanie zadłużenia z tytułu wspomnianych we wniosku pożyczek oraz wysokości kwot uiszczanych miesięcznie celem jego spłaty, złożenie wyjaśnień dotyczących działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego popartych stosowaną dokumentacją: w przypadku zawieszenia lub wykreślenia tej działalności z ewidencji – zaświadczeniem potwierdzającym ten fakt, w razie kontynuowania działalności – zaświadczeniem o treści wpisu w ewidencji gospodarczej oraz odpisami: deklaracji na podatek od towarów i usług składanych przez skarżącego w okresie ostatnich sześciu miesięcy, aktualnej ewidencji środków trwałych posiadanych w ramach działalności gospodarczej skarżącego oraz prowadzonych w związku z nią ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów, przedłożenie dokumentów obrazujących aktualną sytuację związaną ze spłatą kredytu ciążącego na konkubinie skarżącego, w szczególności odpisów: ustalonego harmonogramu spłat, wezwań do zapłaty, wyroków zasądzających itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Przesyłka zawierająca to wezwanie, wysłana na wskazany przez skarżącego adres, została dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu [...] r., i po raz drugi dnia [...] r., a następnie, jako niepodjęta w terminie – zwrócona nadawcy. Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału III z dnia [...] r. uznano wezwanie referendarza sądowego za doręczone w dniu [...] r. Wezwanie to do chwili obecnej nie zostało wykonane. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2006 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc te uwagi do rozpatrywanej sprawy, stwierdzić trzeba, że skarżący nie wykazał, iż w stosunku do jego osoby powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Przyjąć bowiem trzeba, że termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie, a co za tym idzie, że pociągnęło to za sobą konsekwencje tego stanu rzeczy. Stosownie wszak do art. 73 P.p.s.a w razie niemożności doręczenia pisma adresatowi składa się je na okres siedmiu dni w placówce pocztowej, a zawiadomienie o tym umieszcza się w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania lub w miejscu wskazanym przez niego jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe – w takim przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Odnotowania przy tym wymaga, iż przepis ów wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 lutego 2006 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 268) został uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim ustanawia siedmiodniowy termin przechowywania pisma procesowego i nie wymaga ponawiania zawiadomienia adresata o złożeniu tego pisma. W efekcie termin siedmiodniowy, po upływie którego doręczenie uważa się za dokonane, należy liczyć – w myśl § 9 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 czerwca 1999 r. w sprawie szczegółowego trybu doręczania pism sądowych przez pocztę w postępowaniu cywilnym (Dz. U. Nr 62, poz. 697 ze zm.) stosowanego na podstawie odesłania zawartego w art. 65 § 2 P.p.s.a – dopiero od daty wspomnianego ponowienia zawiadomienia, tj. powtórnego awizowania przesyłki. Skoro zatem przesyłkę zawierającą wezwanie do złożenia wniosku na formularzu awizowano po raz drugi w dniu [...] r., to trzeba przyjąć, że wezwanie to doręczono z dniem [...] r., a co za tym idzie, że siedmiodniowy termin na wykonanie tego wezwania upłynął bezskutecznie z dniem [...] r. Wymaga zaś podkreślenia, że wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy – w myśl art. 255 P.p.s.a – wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Omawiane wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W konsekwencji niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację twierdzeń wnioskodawcy, a w efekcie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Podkreślić przy tym trzeba, że w niniejszej sprawie konieczność wystosowania do skarżącego wspomnianego wezwania podyktowana była także znacznym okresem, jaki upłynął od chwili, gdy złożył on rozpatrywany wniosek. Podsumowując, niewykonanie wezwania nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a, orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji.