III SA/Gl 506/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. W. (W.) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego (kary porządkowej w związku z bezzasadną odmową udziału w czynności przedstawienia odpowiednich dokumentów pomimo prawidłowo doręczonych wezwań organu podatkowego) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego z urzędu postanawia: 1) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; 2) oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub doradcy podatkowego z urzędu. Wnioskiem z [...] r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego lub doradcy podatkowego z urzędu (vide: rubryka nr 4 i 5 formularza). W uzasadnieniu powyższego wyjaśnił, że ubiegał się już o zwolnienie od kosztów sądowych. Żądanie to zostało uwzględnione postanowieniem z 31 maja 2013 r. Od tego czasu jego sytuacja finansowa nie uległa zmianie. Dalej wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną w mieszkaniu własnościowym o pow. [...] m2. Ponieważ ich miesięczne dochody z tytułu pobieranych świadczeń rentowych wynoszą łącznie [...] zł, korzystają z pomocy rodziców. Tym bardziej, że zobowiązani są do spłaty kredytu zaciągniętego w "A". Pismem z 20 listopada 2013 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez: - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania mieszkania wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za czynsz, wodę, gaz, energię elektryczną, telefon oraz podatek od nieruchomości; - nadesłanie stosownych dokumentów źródłowych obrazujących wielkość płaconych rat z tytułu zaciągniętego kredytu oraz przewidywany termin jego spłaty; - przedłożenie wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy lub złożenie oświadczeń o ich nieposiadaniu; - nadesłanie stosownego oświadczenia złożonego przez rodziców w przedmiocie udzielanej pomocy ze wskazaniem jej zakresu i wielkości; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających wysokość osiąganych przez skarżącego i jego żonę dochodów w postaci tzw. odcinków z pobieranych świadczeń rentowych za ostatni miesiąc oraz decyzji o ich przyznaniu; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów potwierdzających, że do pobieranego przez skarżącego świadczenia rentowego nadal skierowane jest postępowanie egzekucyjne ze wskazaniem wielkości obecnie dokonywanych w tym zakresie potrąceń. Jak wynika z akt sprawy wezwanie to doręczono do rąk adresata [...] r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 245 § 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") strona może ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje w myśl art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a.). W tym miejscu należy zauważyć, że zgodnie z art. 239 pkt 4 ustawy p.p.s.a. strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy) w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Ponieważ takim zwolnieniem objęty jest skarżący, albowiem 31 maja 2013 r. zwolniono go od kosztów sądowych, a przyznane w tym zakresie prawo pomocy nie zostało cofnięte, korzysta on ze zwolnienia od kosztów sądowych przez cały tok postępowania sądowoadministracyjnego, aż do jego prawomocnego zakończenia przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. To oznacza, że jego ponowny wniosek złożony w tym zakresie, jako bezprzedmiotowy, nie podlega merytorycznemu rozpoznaniu, zaś postępowanie nim zainicjowane – jako bezprzedmiotowe – należy umorzyć, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 i § 2 w zw. z art. 258 § 1, § 2 i § 3 ustawy p.p.s.a. W odniesieniu natomiast do pozostałej części wniosku, tj. ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego lub doradcy podatkowego z urzędu stwierdzić należy, że brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bowiem bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. nr 227, poz. 2245). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. A ponieważ ten w rozpoznawanej sprawie nie skorzystał z możliwości uaktualnienia i uzupełnienia swojego oświadczenia w przedmiocie sytuacji finansowej, w której obecnie się znajduje, jako że nie odpowiedział na wezwanie z 20 listopada 2013 r., jego wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Poza informacją o dochodach i posiadanych składnikach majątku skarżący nie wskazał żadnych danych dotyczących wysokości ponoszonych w związku z koniecznym utrzymaniem wydatków. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku, albowiem przy ocenie, czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie bierze się pod uwagę nie tylko uzyskiwane dochody, ale również ponoszone miesięcznie wydatki. Te jednak nie zostały w treści urzędowego formularza podane. Dotyczy to również wsparcia finansowego rodziców, która to okoliczność nie została w jakikolwiek sposób sprecyzowana, choć z pewnością ma istotne znaczenie przy ocenie rzeczywistych możliwości finansowych skarżącego, podobnie jak wielkość spłacanych rat kredytowych w kontekście prowadzonego postępowania egzekucyjnego, którego obecny etap nie został również podany. Wprawdzie skarżący wskazał, że jego sytuacja nie uległa zmianie od czasu wydania postanowienia z 31 maja 2013 r. o zwolnieniu od kosztów sądowych, niemniej jednak z uwagi na upływ czasu okoliczność ta nie mogła zostać uwzględniona. Zamieszczone w aktach sprawy dokumenty źródłowe obrazowały bowiem sytuację finansową skarżącego w tamtym okresie, co oznacza, że ich wartość dowodowa nie mogła mieć znaczenia przesądzającego przy obecnie rozpoznawanym wniosku o ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego lub doradcy podatkowego z urzędu. Wobec powyższego, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.