III SA/Gl 507/08
PostanowienieWSA w Gliwicach2008-09-22
Skład orzekający: Barbara Brandys - Kmiecik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie z wpisu sądowego) pomimo posiadania kapitału zakładowego i środków trwałych, jeśli jej bieżąca sytuacja finansowa (ujemne salda na rachunku bankowym, strata) wskazuje na brak środków na pokrycie kosztów postępowania?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego może uzyskać prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie z wpisu sądowego), jeśli wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd, rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, bierze pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawcy. W przypadku spółki, mimo posiadania kapitału zakładowego i środków trwałych, jeśli bieżąca sytuacja finansowa (np. ujemne salda na rachunku bankowym, strata) wskazuje na brak płynności i niemożność uiszczenia wpisu, sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym.Stan faktyczny
Firma "A." sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku VAT, jednocześnie składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. Po uzupełnieniu wniosku przez stronę, Referendarz WSA oddalił wniosek. Strona wniosła sprzeciw, wskazując na pogorszenie sytuacji finansowej spółki i problemy z płynnością. Sąd rozpoznał sprzeciw, analizując sytuację majątkową i finansową spółki.Rozstrzygnięcie
Przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący Asesor WSA Barbara Brandys - Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 22 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Firmy "A." sp. z o.o. we W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
Pismem procesowym datowanym z dnia [...] Firma "A." sp. z o.o. we W. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług. W skardze tej skarżący zawarł również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi.
W wyniku wezwania Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] o uzupełnienie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy strona przedłożyła kopię sprawozdania finansowego za rok [...] i [...]; deklaracje miesięczne VAT-7 i raporty kasowe za ostatnie [...] miesięcy; oświadczenie o zatrudnieniu osób; kopię umowy kredytu; kopie wyciągu bankowego i zeznanie podatkowe za [...]r.
Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach postanowieniem z dnia 31 lipca 2008r. oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku Spółki.
W dniu [...] strona wniosła sprzeciw podkreślając pogorszenie sytuacji finansowej spółki w [...]r. i niemożność utworzenia rezerwy na poczet przyszłych opłat sądowych. Nadto wskazano na nieterminowość regulowania należności przez odbiorców towarów, co skutkuje zachwianiem płynności finansowej przedsiębiorstwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Sąd nie znalazł podstaw do odrzucenia sprzeciwu wniesionego na postanowienie referendarskie z dnia 31 lipca 2008 r., a zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy należy wskazać, że przepis art. 243 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewiduje, prawo pomocy, które może być przyznane stronie na jej wniosek. Według art. 245 § 3 tej ustawy, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części. Zgodnie z art. 246 § 2 przyznanie prawa pomocy osobie prawnej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Trzeba mieć jednak na uwadze, że z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, iż zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związane z ich udziałem w sprawie. Zatem każdy, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych (art. 199 i art. 214 P.p.s.a.). Do tych kosztów zalicza się opłaty sądowe stanowiące dochód budżetu państwa i zwrot wydatków (art. 211 i art. 212 P.p.s.a.).
Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w tym zakresie należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Podkreślenia wymaga, że Sąd rozpoznając kwestię wpadkową w zakresie prawa pomocy bieżę pod uwagę tylko sytuację majątkową wnioskodawcy. Z akt niniejszej sprawy zaś wynika, że:
- kapitał zakładowy Spółki wynosi [...] zł,
- wartość środków trwałych według bilansu za [...] rok wynosiła [...] zł, a wg sprawozdania za [...]r. wartość ich wzrosła w wyniku zakupu maszyn i urządzeń oraz środków trwałych o niskiej wartości i wynosiła na koniec roku [...] zł;
- zysk na [...] r. w kwocie [...] zł, natomiast za rok [...] wykazano stratę w kwocie [...] zł, którą planowano pokryć z zysków lat następnych;
- środki na rachunkach bankowych na dzień [...]r. wynosiły [...] zł ale już na dzień [...[r. brak było jakichkolwiek środków.
Nadto z załączonych wyciągów bankowych wynika, że saldo w ciągu ostatnich trzech miesięcy było ujemne: [...] (-[...]zł), [....] (- [...]zł) i [...] do 22-go. Dopiero od [...]r. saldo wyszło dodatnie tj. [...] zł. Poza tym Spółka ma zaciągnięty kredyt bankowy w wysokości [...]zł (obecny stan konta kredytu –[...]zł).
Reasumując zatem powyższe okoliczności faktyczne i prawne należy skonstatować, iż na stronie, która ubiega się o przyznanie jej prawa pomocy ciąży obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających jego przyznanie. W niniejszej sprawie strona złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych, a zatem w ograniczonym zakresie. Zaś Sąd po dokonaniu wnikliwej analizy przedstawionych przez stronę dokumentów i złożonych oświadczeń ustalił, że przedstawiona wyżej sytuacja majątkowa i finansowa spółki, zdaniem Sądu, daje podstawę uznania, iż nie jest ona w stanie uiścić wpisu sądowego, który w tej sprawie, stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjny-mi ( Dz. U. nr 221, poz. 2193 ze zm.), winien wynosić [...]zł.
Mając powyższe na względzie Sąd postanowił jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło