III SA/Gl 514/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-11-06
Skład orzekający: Anna Apollo, Magdalena Jankiewicz, Beata Kozicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wynajmuje część lokalu na prowadzenie działalności gospodarczej, w którym znajdują się automaty do gier hazardowych, może być uznana za 'urządzającego gry na automatach poza kasynem gry' w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych i podlegać karze pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba fizyczna, która udostępnia lokal na prowadzenie działalności związanej z grami hazardowymi na automatach, nawet jeśli nie jest właścicielem automatów ani nie posiada koncesji, może być uznana za 'urządzającego gry' w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Kluczowe jest podjęcie aktywnych działań organizacyjnych związanych z udostępnieniem miejsca, umożliwieniem dostępu do automatów i utrzymaniem ich w stanie gotowości do gry. Wyrok sądu karnego uniewinniający skarżącą od zarzutu urządzania gier nie wiąże sądu administracyjnego w zakresie odpowiedzialności administracyjnej, chyba że dotyczy wyroku skazującego.Stan faktyczny
Skarżąca została ukarana karą pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. W jej lokalu ujawniono dwa automaty do gier hazardowych. Skarżąca kwestionowała możliwość nałożenia kary na osobę fizyczną, twierdząc, że jedynie wynajęła część lokalu, a umowy dzierżawy automatów nie były wykonywane. Organy administracji uznały ją za 'urządzającą gry' na podstawie umów dzierżawy i faktu udostępnienia lokalu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Beata Kozicka, Protokolant Specjalista Ewa Olender, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 r. sprawy ze skargi I.C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania I.C. (dalej określanej jako skarżąca), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 24.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia wskazano, że w wyniku przeprowadzonej [...] r. w lokalu o nazwie "A" w C., stwierdzono znajdujące się tam dwa włączone do zasilania i gotowe do gry automaty HOT SPOT nr [...] i Games Studio nr [...].
Na podstawie art. 32 ust. 1 pkt 13 obowiązującej wówczas ustawy o Służbie Celnej kontrolujący przeprowadzili eksperyment (grę kontrolną) na obu automatach, w wyniku którego ustalili, że na obu urządzeniach można prowadzić gry hazardowe z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych. Mając na uwadze powyższe ustalenia, Naczelnik Urzędu Celnego w K. wymierzył skarżącej karę pieniężną w wysokości 24.000 zł za urządzanie gry na automatach poza kasynem gry.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzucił naruszenie:
z art. 8 ust. 1 oraz art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998r., ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasady dotyczące usług społeczeństwa informacyjnego, zmienionej dyrektywą Rady 206/96/WR z dnia 20 listopada 2009r. (Dz. U. UE.L.98.204.3 z póżn. zm.) w związku z § 4, § 5, § 8 i § 10 i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych w związku z art. 14 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 471, dalej określanej skrótem u.g.h.) polegające na wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej na podstawie nienotyfikowanych przepisów prawa a w konsekwencji nie mogących być podstawą wymierzania kar wobec jednostek;
II. przepisów art. 89 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 6 ust. 4 u.g.h. poprzez skierowanie decyzji wymierzającej karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry do podmiotu nie będącego zobowiązanym do uzyskania zezwolenia na prowadzenie kasyna gry a tym samym nie mogącego ponosić sankcji administracyjnej w postaci kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h.,
Skarżąca podkreśliła, że ustawa o grach hazardowych zawiera przepisy o charakterze technicznym (w tym art. 6 ust. 1 oraz art. 14 ust. 1) i, że polski ustawodawca nie przekazał projektu tej ustawy Komisji Europejskiej celem ich notyfikacji. odwołał się także do wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 lipca 2012 r wydanym w sprawach połączonych C-2I3/11, C-214/11 i C-21711, z którego wyciągnął wniosek, że przepisy takie jak art. 14 ust. 1 ustawy nie mogą być stosowane przez polski wymiar sprawiedliwości, gdyż błąd proceduralny braku notyfikacji powoduje, że przepisy ustawy o grach hazardowych są nieskuteczne i nie mogą być podstawą rozstrzygnięć krajowych.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K., utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję, odwołał się na wstępie do przepisów ustawy o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dacie ujawnienia spornych automatów oraz orzecznictwa sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego, w tym w szczególności do Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2015 r. sygn. akt II GPS 1/2015. Wskazał w szczególności, że zgodnie z art. 2 ust. 3 u.g.h., grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Wyjaśniono też, że w świetle art. 6 ust. 1 oraz ust. 4 ww. ustawy, działalność w zakresie gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry wyłącznie w formie spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą na terytorium RP, której to koncesji udziela minister właściwy do spraw finansów publicznych. W oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadku urządzania gry na automatach poza kasynem gry wynosi 12.000 zł od każdego automatu.
Konfrontując przytoczone regulacje prawne z okolicznościami faktycznymi, ustalonymi w sprawie stwierdził, że zakwestionowane automaty do gier to urządzenia elektroniczne. Losowy charakter gier urządzanych na tych automatach potwierdził eksperyment przeprowadzony przez funkcjonariuszy celnych. Wykazał on, że grający nie miał wpływu na wynik gry. Udział gracza sprowadzał się jedynie do wciskania przycisku "START" i obserwowania przebiegu gry. Ponadto na obu automatach uzyskano wygrane punktowe pozwalające na kontynuacje gry. Zaś w przypadku gier na automacie o nazwie Games studio uzyskano wygrana pieniężną. Fakt wypłacania przez urządzenia wygranych pieniężnych potwierdziło zeznanie świadka, który rozgrywał gry na spornych urządzeniach. Potwierdził on także fakt włączenia urządzeń przez barmankę. Wreszcie automat o nazwie HOT SOT oferował grę o nazwie American Poker, która jako gra karciana z natury jest gra losową.
Z ustaleń faktycznych wynikało także, że skarżąca zawarła na oba urządzenia [...] r. umowy dzierżawy ze spółką "B" - Oddział w Polsce. W świetle zapisów umowy skarżąca zgodziła się na wstawienie automatów do najmowanego przez nią lokalu oraz przejęła władztwo nad nimi.
Odnosząc się do kwestii losowości gier rozgrywanych na spornych automatach organ zaznaczył, że w tej materii wypowiedział się m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 maja 2012r. o sygn. akt V KK 420/11 i stwierdził w nim, że "Zgodnie z art. 2 ust. 5 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009r. , nr 201, poz. 1540 ze zm.) gra na automacie "ma charakter losowy", jeśli jej wynik jest nieprzewidywalny dla grającego. Nieprzewidywalność tę należy oceniać należy przez pryzmat warunków standardowych, w jakich znajduje się grający, nie zaś przez pryzmat warunków szczególnych (atypowych). Bezsprzecznie również, gry na ww. automacie urządzane były poza kasynem gry, bowiem kontrolowany lokal nie posiadał takiego statusu.
Odnosząc się do zarzutu bezzasadnego uznania skarżącej za urządzającego gry na automatach organ wskazał wyjaśnił, że pojęcia takie jak urządzanie gier czy urządzający gry, które występują w ustawie o grach hazardowych nie mają definicji ustawowej, co oznacza konieczność dokonania ich wykładni. Tej dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale z 16 maja 2015 r. Zaś organ odwoławczy ją w całości podzielił. Odwołując się zatem do tej wykładni organ wskazał, ze w jej kontekście urządzanie gier obejmuje podejmowanie działań dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach. Ujawnione w sprawie umowy dzierżawy automatów, fakt ich działania w lokalu skarżącej pozwalały uznać ja za urządzającą gry na tych automatach.
Zgodnie z art. 89 ust 1 pkt 2 u.g.h. karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Z kolei stosownie do postanowienia art. 89 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2 wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Zatem z uwagi na udowodnione urządzanie przez skarżącą gier na automacie o nazwie Hot Spot oraz o nazwie Games Studio poza kasynem gry, mając na uwadze ww. postanowienia art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., zasadnym było wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 24.000 zł, jak to uczynił organ pierwszej instancji w zaskarżonej decyzji
Odnosząc się do zarzutu bezpodstawnego wymierzenia kary pieniężnej mimo braku notyfikacji projektu ustawy o grach hazardowych organ stwierdził, że ustawa o grach hazardowych ma walor powszechnie obowiązującego prawa, co znalazło potwierdzenie zarówno w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, jak i wyroku Trybunału Konstytucyjnego z z11 marca 2015 r. sygn.. P 4 / 14, który nie dopatrzyła się niezgodności regulacji ustawy o grach hazardowych z Konstytucją RP.
Za nietrafiony organ uznał także zarzut odwołania, że podmiotem czynu określonego w art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych nie może być osoba fizyczna. Organ podkreślił, iż przedsiębiorca chcąc legalnie prowadzić działalność gospodarczą o wskazanym profilu powinien zgodnie z zapisami ustawy o grach hazardowych posiadać koncesję na prowadzenie kasyna gry, co z kolei wiąże się z koniecznością uzyskania odpowiedniego statusu prawnego (spółka akcyjna lub spółka z ograniczoną odpowiedzialnością mająca siedzibę na terytorium RP), warunkującego możliwość starania się o koncesję. Oczywistym jest zatem, że osoba fizyczna nie może uzyskać omawianej koncesji, co w żaden sposób nie prowadzi do wniosku, iż kara pieniężna z art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 może zostać nałożona tylko na podmioty, o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy o grach hazardowych. Przyjęcie takiego założenia prowadziłoby do absurdalnego wniosku, że każda osoba fizyczna czy też podmiot nieposiadający statusu spółki akcyjnej bądź spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w dowolnym miejscu i bez żadnych ograniczeń oraz sankcji z ustawy o grach hazardowych mogliby urządzać gry na automatach. W rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. "urządzającym gry na automatach poza kasynem gry" jest każdy, kto ww. naruszenia dokonał, a więc osoba zaangażowana w udostępnianie automatu, zarządzanie nim lub czerpanie z tego procederu korzyści. Z istoty swej będzie to więc zawsze konkretny podmiot, w tym również osoba fizyczna.
W konkluzji Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. uznał, że organ pierwszej instancji podjął niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przeprowadzone postępowanie oparte zostało na prawidłowej ocenie zgromadzonych dowodów. Nie dopatrzył się naruszenia przez organ pierwszej instancji przepisów Ordynacji podatkowej.
W skardze skierowanej do wojewódzkiego sadu administracyjnego skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżając decyzję w całości zarzuciła jej:
1. naruszenie przepisu art. 121 § 1 i art. 122 ustawy Ordynacja Podatkowa
w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz art. 91 ug.h.polegające na:
a.) niepodjęciu przez organy podatkowe wszelkich działań, które winny zmierzać do dokładnego ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy, co polegało na pominięciu przez organy podatkowe prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r. sygn. akt [...] - na mocy którego Sąd Rejonowy uniewinnił skarżącą I.C. od urządzania gier w dniu [...] r. w "A" w C. przy ul. [...] na automatach nr [...] oraz [...] (a więc dokładnie uniewinnił od tego zachowania które zostało przypisane jej w decyzji o wymierzeniu kary), a jednocześnie w wyroku Sąd uznał, że umowy kwartalne dzierżawy automatów (na który organ podatkowy opiera decyzję w przedmiocie wymierzenia kary) nie były wykonywane, stąd nie sposób uznać, by to skarżąca urządzała gry na przedmiotowych automatach, gdzie co istotne oskarżycielem w sprawie karnej był Naczelnik Urzędu Celnego w K., a zatem organ który wymierzył również karę 24.000zł, oskarżyciel zatem uzyskał w/w wyrok uniewinniający Sądu Rejonowego w C., przez co winien był z urzędu umorzyć postępowanie w przedmiocie nałożenia kary 24.000zł, albowiem jak wynika z wyroku skarżąca nie dokonywała żadnych czynności faktycznych ani prawnych związanych z urządzaniem gier, obsługiwaniem automatów do gier czy objaśnianiem zasad ich funkcjonowania. Skarżąca nie czerpała też żadnych korzyści z automatów, a zatem nie może być uznana za urządzającą gry w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.
b.) błędne przyjęcie przez organ w zaskarżonej decyzji, że umowy dzierżawy kwartalne zawarte pomiędzy skarżącą, a "B" przesądzają o tym, że to skarżąca urządzała gry na automatach gdyż wedle umowy miała dzierżawić od "B" automaty do gier, podczas gdy skarżąca wyjaśniła, a w w/w wyroku karnym Sąd Rejonowy uznał, że umowy te nie były wykonywana i faktycznie skarżąca nie zamierzała podpisać umów takiej treści, lecz zamierzała wynająć spółce "B" powierzchnię w lokalu, a nie dzierżawić od spółki automaty. Istotne jest to, jakie stosunki faktycznie między stronami panowały, a nie to, co wynika z samej umowy, gdzie skarżąca nie urządzała gier, a jedynie wynajęła powierzchnię w lokalu i oczekiwała zapłaty za wynajętą powierzchnię, a sama treść umowy nie może przesądzać o tym, że skarżąca urządzała gry, decydujące znaczenie ma to, że skarżąca nie wykonywała żadnych czynności z automatami ani wobec automatów które mogłyby zostać uznane za urządzanie gier.
W oparciu o powyższe zarzuty wniosła o:
1) zwrócenie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach do Sądu Rejonowego w C. o nadesłanie wyroku wydanego w dnu [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] wraz z potwierdzeniem prawomocności, względnie o nadesłanie całości akt w/w sprawy, a to na okoliczność ustalenia, iż wyrokiem karnym Sąd uznał, iż skarżąca nie urządzała gier na automatach opisanych w zaskarżonej decyzji,
2) dopuszczenie dowodu z dołączonego do niniejszej skargi wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] r., sygn.. akt [...], na okoliczność, jak we wniosku pkt 1,
3) uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu
Celnego,
4) zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17zł.
W uzasadnieniu skargi podkreśliła, ze organy bezpodstawnie, wbrew stanowisku wyrażonemu w wyroku Sądu Rejonowego, uznały ją za urządzającego, organizującego, stwarzającego komuś warunki do gier hazardowych. Tymczasem ona jedynie wynajęła część powierzchni swojego lokalu..
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 późn. zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Kierując się powyższymi zasadami Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, ze skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istotą sporu w przedmiotowej sprawie jest dopuszczalność nałożenia kary pieniężnej na skarżącą, który w dacie przeprowadzenia przez funkcjonariuszy celnych kontroli prowadziła działalność gospodarczą pod nazwą "A". Podkreślić przy tym należy, że skarżąca nie podważyła charakteru gier urządzanych na zakwestionowanych automatach, nie zakwestionowała opisu eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. Zakwestionowała natomiast możliwość nałożenia kary na osobę fizyczną, zwłaszcza taką, która nie jest właścicielem automatu, a jedynie wynajęła część powierzchni swojego lokalu. W jej ocenie nie można było uznać ją za urządzającego gry na spornym automacie.
Rozstrzygając tak zarysowany spór na wstępie należy wskazać, że w świetle art. 2 ust. 3 u.g.h. (w brzmieniu obowiązującym w październiku 2015 r.) grami na automatach są gry na urządzeniach mechanicznych, elektromechanicznych lub elektronicznych, w tym komputerowych, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, w których gra zawiera element losowości. Art. 6 ust. 1 cyt. ustawy stanowi z kolei, że działalność w zakresie (...) gier na automatach może być prowadzona na podstawie udzielonej koncesji na prowadzenie kasyna gry. Z kolei w myśl art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Kara wynosi stosownie do art. 89 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, 12.000 zł od każdego automatu.
Trafnie organ odwoławczy stwierdził, że kwestia stosowalności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, które znalazło swój wyraz w uchwale składu 7 sędziów z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a., jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Z treści powyżej powołanego przepisu wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych, jak i uchwał konkretnych, której istota sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże pośrednio wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., 5 Wydanie, LEX, Warszawa 2013).
Zgodnie z powyższą uchwałą, art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustawy nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 Dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Ponadto urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.
W uzasadnieniu powołanej wyżej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny – analizując orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE – wskazał, że art. 89 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, gdyż przepis ten ustanawia sankcję za działania niezgodne z prawem, zaś ocena tej niezgodności jest dokonywana na podstawie innych wzorców normatywnych. O możliwości zastosowania, bądź konieczności odmowy zastosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. decydują bowiem okoliczności konkretnej sprawy i zestawienie w jakim przepis ten występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do ustalonego stanu faktycznego, co oznacza, że zasadniczo może stanowić on podstawę prawną nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego opisanego w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. oraz stosowalności tego przepisu w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma również znaczenia techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy oraz okoliczność nieprzekazania projektu tego przepisu Komisji Europejskiej, zgodnie z art. 8 ust. 1 tej dyrektywy. W sytuacji, gdy art. 89 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy penalizuje urządzanie gier na automatach w sposób niezgodny z prawem, a z art. 14 ust. 1 tej ustawy wynika, że urządzanie gier na automatach jest dozwolone w kasynach gry, co wymaga spełnienia szeregu szczegółowych warunków określonych ustawą ściśle reglamentującą tego rodzaju działalność, to za oczywiste uznać należy, że z punktu widzenia stosowania albo odmowy stosowania tego przepisu, ustaleniem faktycznym o wiodącym i prawnie relewantnym znaczeniu jest ustalenie odnoszące się do następującej okoliczności. Mianowicie, czy podmiot prowadzący działalność regulowaną ustawą o grach hazardowych w ogóle poddał się działaniu zasad określonych tą ustawą – w tym zwłaszcza zasad określonych w jej art. 14 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 1 - czy też przeciwnie, zasady te zignorował w ten sposób, że na przykład działalność tę prowadził pomimo, że ani zezwolenia, ani koncesji na prowadzenie gry nigdy nie posiadał, ani też nie ubiegał się o nie. W zakresie odnoszącym się zarówno do dokonywania ustalenia faktycznego, jak i jego oceny z punktu widzenia stosowania albo odmowy stosowania art. 89 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy, o czym przesądzają okoliczności konkretnej sprawy oraz zestawienie w jakim ten przepis występuje w ramach konstrukcji normy prawnej odnoszącej się do konkretnie ustalonego stanu faktycznego. Nie ma miejsca na żadną dowolność.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził także, że na gruncie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. penalizowane jest zachowanie naruszające zasady dotyczące miejsca urządzania gier hazardowych na automatach, nie zaś zachowanie naruszające zasady dotyczące warunków, od spełnienia których w ogóle uzależnione jest rozpoczęcie, a następnie prowadzenie działalności polegającej na organizowaniu i urządzaniu gier hazardowych, w tym gier na automatach.
Podkreślić także należy, że w dniu 3 września 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 12 czerwca 2015 r., o zmianie ustawy o grach hazardowych. W art. 1 pkt 7 znowelizowano brzmienie art. 14, która to nowelizacja nie zmieniła uprzedniej regulacji objętej tym przepisem. Art. 14 ust. 1 ustawy otrzymał brzmienie "Urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, w tym turniejów gry pokera, gier w kości oraz gier na automatach jest dozwolone wyłącznie w kasynach gry na zasadach i warunkach określonych w zatwierdzonym regulaminie i udzielonej koncesji lub udzielonym zezwoleniu, a także wynikających z przepisów ustawy". Ustawa została notyfikowana Komisji Europejskiej w dniu 5 listopada 2014 r. pod numerem 2014/0537/PL zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, str. 37, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337). Przedstawione Komisji rozwiązania zostały przez nią zaakceptowane, a Komisja nie zakwestionowała skorzystania przez Polskę z klauzuli bezpieczeństwa przewidzianych w dyrektywie 98/34/WE. Warto w tym miejscu zauważyć, że przedmiotem analizy Komisji był tekst całego nowelizowanego przepisu i skutki, jakie przepis w jego zmienionym brzmieniu niesie, a nie to, w jakim zakresie usuwa on wątpliwości interpretacyjne. Nie ma też żadnych podstaw po twierdzenia, że procedura notyfikacyjna poprzedzająca uchwalenie art. 14 ust. 1 u.g.h w jego brzmieniu obowiązującym od 3 września 2015 r. została w jakimś zakresie naruszona. Zatem brak było podstaw do generalnego niestosowania art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h.
Natomiast odnosząc się do ustalenia podmiotu, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność administracyjna za popełnienie deliktu polegającego na urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry należy raz jeszcze odwołać się do wskazanej wyżej uchwały NSA, w której wskazał on, że w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ustawodawca operuje pojęciem "urządzającego gry". Tego rodzaju zabieg służący identyfikacji sprawcy naruszenia prowadzi do wniosku, że podmiotem, wobec którego może być egzekwowana odpowiedzialność za omawiany delikt, jest każdy (osoba fizyczna, osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej), kto urządza grę na automatach w niedozwolonym do tego miejscu, a więc poza kasynem gry. I to bez względu na to, czy legitymuje się koncesją na prowadzenie kasyna gry, której przecież - jak to wynika z art. 6 ust. 4 cyt. ustawy - nie może uzyskać, ani osoba fizyczna, ani jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej, ani też osoba prawna niemająca formy spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, które to spółki prawa handlowego, jako jedyne, o koncesję taką mogą się ubiegać. Zatem przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest adresowany do każdego, kto w sposób w nim opisany, a więc sprzeczny z ustawą, urządza gry na automatach. Urządzającym grę jest każdy podmiot, który organizuje grę hazardową, w tym grę na automacie (art. 4 ust. 2) bez względu na to, czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji (zezwolenia) w postaci odpowiedniej, ustawowo określonej formy prawnej prowadzonej działalności regulowanej, a zatem nawet w sytuacji, gdy jest osobą fizyczną, która koncesji uzyskać nie może. Podkreślić należy, że do stanowiska takiego przychylił się Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2015 r. w sprawie P 32/12, uznając je za trafne (pkt. 4.2 ww. wyroku TK). Organy nie naruszyły więc przepisu art. 89 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 6 ust. 4 cyt. ustawy.
W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że organ odwoławczy poprawnie wyłożył normę art. 89 ust.1 pkt 2 u.g.h.
Zasadniczy zarzut sformułowany w skardze sprowadza się do kwestionowania stanowiska organów, zgodnie z którym w stosunku do skarżącej zasadne było zastosowanie przepisów ustawy o grach hazardowych i wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną z tytułu urządzania gier poza kasynem gry.
Trafnie wskazały organy, że pojęcie "urządzanie gier" nie posiada definicji legalnej. Oznacza to konieczność posłużenia się przy interpretacji tego przepisu powszechnie przyjętym znaczeniem słowa "urządzanie". Według "Uniwersalnego słownika języka polskiego" (pod red. Prof. S. Dubisza, PWN, W-wa 2003), pojęcie "urządzić, urządza" stanowi synonim takich pojęć jak "wyposażać, zaopatrzyć w coś", "zagospodarowywać jakieś miejsce", "zorganizować jakieś przedsięwzięcie" itp. W tym kontekście zwrot "urządzanie gier" w rozumieniu art. 89 ust. 1 obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania przedsięwzięcia w zakresie gier na automatach, w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 ustawy. Uznać należy, że w praktyce, w odniesieniu do takiej działalności jak urządzanie gier na automatach obejmuje w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych (w stosunku do automatów o których mowa w art. 2 ust. 3), a także czynności związane z obsługą urządzeń czy zatrudnieniem odpowiedniego przeszkolonego personelu. Podmiot wykonujący takie właśnie działania, może być uznany za urządzającego gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h.
W konsekwencji czynności wchodzące w skład pojęcia "urządzania gry" to zatem czynności organizacyjne, prowadzące do tego, by gry na automatach były rozgrywane poza kasynem gry i nie chodzi tylko o pozyskanie miejsca pod tego rodzaju działalność, bo ta okoliczność jest przewidziana przez ustawodawcę z założenia (art. 35 pkt 6 ustawy o grach hazardowych). Organy w każdym tego rodzaju postępowaniu muszą więc wykazać, że odpowiednio dany podmiot podejmował sam lub w porozumieniu z inną osobą czynności związane z zaprowadzeniem, czy też uruchomieniem działalności hazardowej, tj. związane z planowaniem, koordynowaniem poszczególnych działań, by wszystkie elementy całości zaczęły funkcjonować i funkcjonowały jako całość.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż podstawą do ustalenia, że skarżąca jest "urządzającym gry" był m. in. fakt ujawnienia w jej lokalu spornych automatów, włączonych do sieci oraz ustalenie, że przedłożona przez skarżącą umowa dotyczyła dzierżawy spornych automatów od spółki "B", a nie wynajmu powierzchni lokalu. Z zeznań skarżącej. wynika, że nie bardzo wiedziała, jaka jest treść umów dotyczących obu automatów, jakie pociągają za sobą konsekwencje. wg zeznań skarżącej automaty stały w lokalu od roku, a umowy nosiły datę [...] r. Trudno zatem przyjąć, że skarżąca nie miała możliwości zorientowania się, jak te urządzenia funkcjonują, przez ten okres ponosiła koszty energii zużywanej przez te urządzenia . Jak wynika z zeznań świadka "barmanka", a nie przedstawiciel właściciela włączył automaty w dniu kontroli.
Skoro warunkiem wymierzenia kary jest urządzanie gier, a nie tytuł własności do kwestionowanych urządzeń, to organ powinien wykazać, że ukarany podmiot podejmował działania, które bez wątpliwości decydują o tym, że urządza on gry na automatach. W ocenie sadu organ w zaskarżonej decyzji te przesłanki wykazał.
Odnosząc się do kwestii związania wyrokiem sądu karnego Należy na wstępie przypomnieć, że na podstawie art. 11 P.p.s.a., ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. Z przepisu tego wynika, że sąd administracyjny jest związany ustaleniami prawomocnego wyroku wydanego w postępowaniu karnym, ale dotyczy to tylko i wyłącznie wyroku skazującego. Pod pojęciem "ustalenia prawomocnego wyroku" zgodnie z art. 11 P.p.s.a. rozumieć należy ustalenia wynikające z sentencji wyroku karnego, dotyczące osoby sprawcy, strony podmiotowej i przedmiotowej przestępstwa, miejsca i czasu jego popełnienia. Takiego związania nie ma w odniesieniu do wyroków uniewinniających, orzeczeń umarzających postępowanie i postanowień. Jeżeli zatem w postepowaniu karnym ujawniły się dowody, którymi organ wydający zaskarżaną decyzję nie dysponował, a z uzasadnienia decyzji nie wynika, by organ znał treść wyroku, to do skarżącej należy ocena, czy pojawiły się w sprawie nowe dowody (świadkowie, dokumenty, itp.) lub okoliczności uzasadniające ewentualne wznowienie postępowania administracyjnego. W każdym razie na etapie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji skarżąca nie wykazywała inicjatywy dowodowej, nie zgłaszała żadnych świadków. Wobec czego nie można organom stawiać zarzutu, że niedostatecznie wyjaśniły sprawę. z
Z powyższych przyczyn sąd nie przeprowadził dowodu z dołączonego do skargi nieuwierzytelnionego i bez klauzuli prawomocności wyroku SR w C. sygn. akt [...].
Wobec powyższego sąd uznał, że nie zostały naruszone art. 121 § 1 i 122 O.p. i w konsekwencji uznał za niezasadną skargę skarżącej.
Z powołanych wyżej przyczyn Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a skargę oddalił.
-----------------------
2
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło