III SA/Gl 521/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik Sędzia WSA Adam Nita po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 września 2018 r. sprawy ze skargi E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Śląskim z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] r. nr [...]Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w T. z [...] nr [...] o zaliczeniu skarżącej E.M. do [...] stopnia niepełnosprawności. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Orzeczeniem z [...]r. organ I instancji zaliczył skarżącą do [...] stopnia niepełnosprawności. W jego uzasadnieniu stwierdził, że jest ona niezdolna do pracy i wymaga w celu pełnienia ról społecznych stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Pouczył też stronę o przysługującym jej prawie do wniesienia odwołania od tego rozstrzygnięcia do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, które zostało stronie doręczone 1.12.2017r., co wynika z kopii potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy (karta 14 odwrót). Pismem z 10.01.2018r., nadanym w administracji Zakładu Karnego, w którym strona przebywa 11.01.2018r., skarżąca wniosła od tego orzeczenia odwołanie. Stwierdziła w nim, że 8.09.2017r. doznała wylewu, orzeczeniem z [...]r. przyznano jej [...] stopień niepełnosprawności, ale obecnie jest osobą zdrową, spełniającą warunki do podjęcia pracy w zakładzie Karnym. Obecnie nie może pracować mimo, że lekarze zalecają jej pracę. Podniosła, że jest zdrowa i pełna zapału do pracy. Wniosła o orzeczenie lżejszego stopnia niepełnosprawności, gdyż od 20.11.osiągęła pełną sprawność fizyczną. W wyniku analizy warunków formalnych odwołania Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia. Stwierdził bowiem, że orzeczenie organu I instancji zostało stronie doręczone 1.12.2017r., zatem termin do wniesienia odwołania minął 15.12.2017r. Natomiast odwołanie zostało złożone 11.01.2018r. bez wniosku o przywrócenie terminu. Pismami z [...]r. skarżąca wniosła do sądu administracyjnego: - skargę, określając, że dotyczy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z [...]r., - wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, - wniosek o zwolnienie jej od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Dołączyła także dokumentację medyczną obrazującą stan jej zdrowia. Pismem z 19.02.2018r. skarżąca wniosła o powołanie biegłych z zakresu medycyny. W kolejnym piśmie z 26.02.2018r. oświadczyła, że zależy jej by pracować na siebie, bo ma prawie [...] lat i nie otrzymuje żadnej pomocy z zewnątrz. Ciężko jej się żyje, gdyż nie stać jej nawet na herbatę, bo nie pracuje, a od kilku miesięcy jest już pełnosprawna i nie ma śladu po udarze. W dniu 15.03.2018r. wpłynęło do Sądu kolejne pismo, z którego wynika, że "generalnie chodzi (skarżącej) o zmianę orzeczenia wydanego przez orzecznika w T., wydanego w dn. [...]r.". W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnoprawności wniósł o oddalenie skargi. Przedstawił chronologię czynności związanych z doręczeniem i zaskarżeniem orzeczenia o zaliczeniu strony do znacznego stopnia niepełnosprawności i podniósł, że ponieważ z treści skargi ani dołączonych dokumentów nie można wywnioskować, że strona wykazuje, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Następnie do Sądu za pośrednictwem Powiatowego i Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wpłynęło kolejne pismo strony z 29.03.2018r., w którym składa "wniosek o przywrócenie terminu w kwestii (...) jeszcze raz przed komisją". Pismem z 4.06.2018r. skarżąca ponowiła wniosek o powołanie biegłego z zakresu neurologii w celu stwierdzenia, że jest już zdrowa, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ II instancji. Ustanowiony dla strony pełnomocnik z urzędu po osobistym z nią spotkaniu sprecyzował, że wnosi ona o: - uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z [...]r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi II instancji, albowiem nie zrozumiała kierowanego do niej pouczenia o terminie do wniesienia odwołania od orzeczenia organu I instancji, ewentualnie - o uchylenie postanowienia organu II instancji, albowiem zachodzą podstawy do wznowienia postępowania, jako że wyszły na jaw nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który wydał decyzję w postaci "dokumentacji medycznej załączonej do korespondencji kierowanej do organu a tyczącej się stanu zdrowia skarżącej, o którym mowa w odpowiedzi na skargę." Wnosi także o przeprowadzenie dowodu z jej przesłuchania przed sądem administracyjnym, podnosi, że swój stopień niepełnosprawności ocenia jako lekki, co umożliwia jej pracę w zakładzie karnym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) – dalej powoływana jako p.p.s.a., co oznacza, ze nie mogą stanowić takiej podstawy inne przesłanki, np. względy słuszności czy celowości. Na wstępie należy wskazać, że Sąd uczynił przedmiotem badania postanowienie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, jako że – mimo, iż skarżąca w skardze określiła, że wnosi ją na postanowienie organu I instancji z [...]r., - w piśmie 23.07.2018r. pełnomocnik wskazał, że skarżąca wnosi o uchylenie postanowienia organu II instancji. Natomiast badanie zaskarżonego postanowienia we wskazanych ramach prowadzi do wniosku, że nie jest ono dotknięte wadami. Stosownie do § 16 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2015r., poz.1110 j.t.) osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. Z akt sprawy bezspornie wynika, że w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności skarżąca została prawidłowo pouczona o trybie i terminie jego zaskarżenia, a pouczenie było jasne i zrozumiałe. Twierdzenie strony, że go nie zrozumiała, a funkcjonariusze Służby Więziennej wprowadzili ją w błąd co do sposobu wniesienia odwołania Sąd uznał za niewiarygodne. Na znajdującej się w aktach administracyjnych kopii zwrotnego potwierdzenia odbioru znajduje się podpis skarżącej i napisana jej charakterem pisma data "1.12.2017r." Wobec powyższego odliczenie 14 dni od tej daty wydaje się nie nastręczać trudności ani nie wymaga udziału osób trzecich tym bardziej, że podstawą faktyczną skargi są twierdzenia samej skarżącej, że jest już zdrowa. Pomimo tego pouczenia strona wniosła odwołanie z uchybieniem terminu, co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Wobec odebrania orzeczenia o zaliczeniu do stopnia niepełnosprawności 1.12.2017r. termin do jego złożenia upływał 15.12.2017r., podczas gdy zostało złożone w administracji Zakładu Karnego 11.01.2018r. W przypadku, gdy nastąpiło uchybienie terminu, to wobec braku wniosku o jego przywrócenie organ odwoławczy nie ma innej możliwości, niż wydanie na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Konieczność stwierdzenia tej okoliczności wiąże organ administracji, co jednoznacznie wynika z treści bezwzględnie obowiązującego przepisu art. 134 k.p.a., czyniąc niemożliwym i niedopuszczalnym stosowanie w takim przypadku uznania administracyjnego. Dlatego zaskarżone postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania jest oczywiście zgodne z prawem, a skarga nie mogła być uwzględniona. Natomiast analizując sprawę pod kątem ewentualnego przywrócenia terminu zauważyć należy, że stosownie do art. 58 K.p.a.: § 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Z powyższego wynika więc, że dla przywrócenia terminu konieczne jest wystąpienie strony ze stosownym wnioskiem, a nadto uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu. Stosownego wniosku strona nie złożyła. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się zaś, że wniosku o przywrócenie terminu nie można domniemywać (musi być on wyraźnie złożony). Także sam fakt dokonania określonej czynności po terminie, nie może być podstawą do domniemania, że osoba zainteresowana składa wniosek o przywrócenie terminu. (Tak WSA w Poznaniu, wyrok o sygn. akt IV SA/Po 423/17 z 4.10.2017r., CBOSA). Natomiast "rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który to termin nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu drugoinstancyjnym rozstrzygnięcia ostatecznego, takiego, które korzysta z ochrony trwałości" – wyrok WSA w Gliwicach, sygn. akt II SA/Gl 763/17 z 15.11.2017r., LEX nr 2406099. Poglądy te Sąd orzekający w całości podziela. Nadto należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie organu II instancji, z którego treści wynikało, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania skarżąca otrzymała 7.02.2018r. i z tym dniem powzięła wiedzę o fakcie uchybienia terminu. Natomiast zgodnie z art. 58 § 2 K.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Z cytowanego przepisu wynika, że dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu w przepisach k.p.a. przewidziany jest termin prekluzyjny, który nie może być przywrócony, a strona – mimo, że od 7.02.2018r. miała już świadomość uchybienia terminu – wniosku o jego przywrócenie nie złożyła. Wreszcie - zgodnie z art. 59 § 2 K.p.a. - o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Dlatego nie mógł odnieść skutku wniosek strony, zawarty w piśmie z 29.03.2018r. skierowanym do Powiatowego Zespołu Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności jako spóźniony i skierowany do organu niewłaściwego w sprawie. Fakt, że nie został on formalnie załatwiony przez organ, a jedynie przesłany do Sądu, skutkuje co prawda naruszeniem prawa, ale jako że nie miało ono wpływu na wynik sprawy, nie mogło stanowić przyczyny uchylenia zaskarżonego postanowienia. Również wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia z uwagi na ujawnienie nowych okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania, zawarty w piśmie pełnomocnika z 23.07.2018r. nie mógł odnieść skutku. Jak to już wyżej wskazano, sądy administracyjne orzekają według kryterium zgodności z prawem i tylko stwierdzenie braku takiej zgodności może stanowić podstawę uchylenia decyzji lub postanowienia, z czego wynika, że nie mogą to być żadne inne względy, w tym także uzasadniające wznowienie postepowania. Nadto – stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. - sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, co prowadzi do wniosku, że Sąd ocenia zgodność z prawem zaskarżonego aktu w oparciu o stan faktyczny ujawniony w aktach, ustalony na dzień wydania decyzji. O ile zaś istotnie ujawniły się nowe okoliczności sprawy, mogą one ewentualnie stanowić jedynie podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, poprzedzającego wydanie zaskarżonego rozstrzygnięcia, co jednak jest już kwestią pozostającą poza granicami niniejszej sprawy. Także wnioski strony skarżącej o dopuszczenie dowodów z opinii biegłego z zakresu neurologii oraz jej przesłuchania w charakterze strony były niedopuszczalne, albowiem stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (...). Z powyższego wynika, że przeprowadzanie przez sąd administracyjny innych dowodów niż z dokumentów nie jest dopuszczalne. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.