III SA/Gl 523/16

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie doradcy podatkowego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r. skarżący złożył wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Na druku urzędowego formularza PPF sprecyzował swoje żądanie, wnosząc o ustanowienie doradcy podatkowego z urzędu. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej, a osiągane przez nią dochody wystarczają jedynie na konieczne utrzymanie. Skarżący mieszka razem z ojcem i dlatego musi ponosić część kosztów związanych z utrzymaniem domu. Wniosek o ustanowienie fachowego pełnomocnika procesowego z urzędu jest uzasadniony przez skarżącego tym, że sprawa jest skomplikowana, a on nie ma żadnego wykształcenia prawniczego. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym ze swoim ojcem M. S. Na ich wspólny dochód składają się: kwota 1.266,22 zł osiągana przez skarżącego z prowadzonej przez niego działalności gospodarczej oraz kwota 2.307,81 zł stanowiąca emeryturę osiąganą przez jego ojca. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek nieruchomości, ruchomości, papierów wartościowych, oszczędności, ani przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Oświadczenie to obejmuje również jego ojca. W rubryce nr 11 druku urzędowego formularza PPF wnioskodawca oszacował poszczególne wydatki związane z utrzymaniem wspólnego gospodarstwa. Oprócz wydatków związanych z opłatami za media, wydatkami na utrzymanie domu i wyżywienie wnioskodawca zaznaczył spłatę licznych zobowiązań: spłata pożyczek (2 x 370 zł), dwie raty miesięczne (335,53 zł i 27,41 zł) i dwie linie kredytowe (A – 823,53 zł i B – 1403,92 zł). W tym miejscu stwierdzić należy, że prawomocnym postanowieniem z dnia 24 sierpnia 2016 r. wniosek o prawo pomocy złożony przez wnioskodawcę został częściowo uwzględniony – skarżącego zwolniono z obowiązku uiszczenia części każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 500 zł. W uzasadnieniu tego postanowienia stwierdzono, że przyznanie prawa pomocy zakresie całkowitym, a więc obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu przysługuje jedynie osobom, które wykazały, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca w świetle przedstawionego materiału źródłowego nie spełnił tej przesłanki. Tym samym, kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy uznać należy za wniosek o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 sierpnia 2016 r. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 24 listopada 2016 r. referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jego rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. Wezwanie to miało w szczególności na celu udokumentowanie warunków zaciągnięcia licznych kredytów i wskazanie warunków oraz sposobu ich spłaty. W części wstępnej wezwania podkreślono, że należy wykazać różnicę w aktualnym stanie majątkowym wnioskodawcy w odniesieniu do jego stanu z sierpnia 2016 r., kiedy to prawomocnie rozpoznano złożony przez niego wniosek. W odpowiedzi na to wezwanie do akt wpłynęły – w zakresie działalności gospodarczej wnioskodawcy: książka przychodów i rozchodów za bieżący rok (rejestr zakupów i sprzedaży); wyciągi z rachunków bankowych, obrazujące opłaty za media dokonywane z rachunku bankowego M. S. (brata skarżącego) i opłaty dokonywane z tego rachunku na rzecz M. S. Do akt nadesłano również wyciąg z rachunku bankowego ojca wnioskodawcy – M. S. Do akt nadesłano liczne potwierdzenia transakcji stanowiących opłaty za media oraz spłatę dwóch rat kredytowych. Płatnikiem w każdym przypadku jest M. S., zamieszkały w B. przy ul. [...]. Tytułem transakcji są określone należności pieniężne, w których zobowiązanym jest K. S. i M. S.. Do akt nadesłano również zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt stały pod adresem wskazanym, jako miejsce zamieszkania wnioskodawcy, z którego wnika, że pod adresem tym zameldowany jest wnioskodawca, jego ojciec i M. S. Z kolei wysokość świadczenia emerytalnego ojca skarżącego potwierdza wyciąg z jego rachunku bankowego prowadzonego w B. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący składając kolejny wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego z urzędu. Uwzględniając jednak częściowe uwzględnienie jego wniosku postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 sierpnia 2016 r. (częściowe uwzględnienie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) zastosować w tym przypadku należy przesłankę z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym). Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku K. S., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący nie zdołał wykazać, że spełnia przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jego wniosku w całości. Z analizy przedłożonego materiału nie wynika bowiem, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Rozpoznając możliwości finansowe skarżącego należy uwzględnić również stan majątkowy osoby, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, tj. jego ojca M. S. Jeżeli wnioskodawca pozostaje we wspólnocie rodzinnej z inną osobą (tworzy z nią wspólne gospodarstwo domowe) – w tym przypadku ze swoim ojcem – to właśnie łączne wydatki i potrzeby finansowe tych osób bezsprzecznie kształtują status majątkowy wnioskodawcy. W dalszej kolejności fakt ten bezpośrednio przesądza o tym, czy wnioskodawca może ponieść koszty postępowania, czy też nie jest w stanie ich ponieść. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, co wynika z analizy przedłożonej do akt sprawy książki przychodów i rozchodów za pierwsze półrocze 2016 r. (uwzględniającej zarówno rejestr zakupów, jak i rejestr sprzedaży). Z przedłożonych w tym zakresie dokumentów nie wynika, aby stan działalności gospodarczej wnioskodawcy uległ pogorszeniu – w stosunku do jej stanu z sierpnia 2016 r. Co więcej, skarżący podał wyższą kwotę osiąganego z tej działalności zysku: 1.266 zł (w porównaniu do 1.197 zł). Ojciec wnioskodawcy uzyskuje świadczenie emerytalne w kwocie 2.307,81 zł (wyższą w porównaniu do kwoty podanej na druku PPF, inicjującego poprzednie postępowanie w przedmiocie prawa pomocy). Jednakże analiza wyciągu z jego rachunku bankowego wskazuje na częste przelewy na jego rachunek, które stanowią relatywnie wysokie kwoty i w sposób istotny zasilają jego rachunek bankowy. Kwoty te kształtują się – przykładowo – następująco: 33.016,14 zł (12 września 2016 r.); 9.361,80 zł (21 września 2016 r.); 18.167,16 zł (11 października 2016 r.); 28.570,58 zł (13 października 2016 r.). Część z tych operacji określona jest jako "przelew", natomiast część określona jest jako "przelew C". Wynika z tego, że rachunek bankowy ojca skarżącego, jest regularnie zasilany gotówką przelewami, które nie stanowią wyłącznie świadczenia emerytalnego. Zakładając, że przelewy te są dokonywane w celu regulacji zadłużenia prowadzonej na tym rachunku linii kredytowej, nadal faktem pozostaje wpływ relatywnie wysokich kwot pieniężnych i źródła ich uzyskiwania przez ojca wnioskodawcy. Jednocześnie wszystkie udokumentowane opłaty za media, podatek gruntowy oraz spłatę pożyczek reguluje M. S., osoba, która nie prowadzi razem ze skarżącym i jego ojcem wspólnego gospodarstwa domowego. Płatnikiem we wszystkich tych transakcjach jest M. S., zamieszkały w B., przy ul. [...]. Natomiast odpowiednie należności obciążające M. S. stanowią tytuł tych wszystkich ww. transakcji. Transakcje powyższe miały miejsce w marcu, maju i czerwcu 2016 r. Brak więc podstaw do tego, aby twierdzić, że miały one charakter okazjonalny i stanowiły wyjątek od reguły. Stwierdzić więc należy, że gospodarstwo domowe wnioskodawcy korzysta z wydatnej pomocy osoby spoza tego gospodarstwa. A okoliczność ta w sposób istotny i zasadniczy kształtuje możliwości finansowe gospodarstwa domowego wnioskdoawcy. Zaznaczyć jeszcze należy, że na druku formularza PPF wnioskodawca powoływał się na konieczność spłaty pożyczek oraz "rat". Pismem referendarza sądowego z dnia 24 listopada 2016 r. wezwano wnioskodawcę do wskazania i doprecyzowanie na jakich warunkach zaciągnięte zostały pożyczki, opisane na formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF oraz wskazania na sposób i warunki spłaty pożyczek oraz potencjalnych zaległości kredytowych (np. przesyłając odpis umowy pożyczek wraz z harmonogramami ich spłaty lub innymi dokumentami z których wynikałaby wysokość miesięcznej raty spłaty pożyczki). Kwestia ta ma zasadnicze znaczenie, ponieważ niezależnie od tego, że pożyczkobiorcą ma być jedynie ojciec wnioskodawcy, to spłata tych pożyczek obciąża przecież wspólne gospodarstwo domowe wnioskodawcy i jego ojca. Kwestie te nie zostały jednak wyjaśnione w sposób dostateczny. Reasumując, stwierdzić należy, że prawo pomocy w zakresie całkowitym, a więc obejmującym oprócz zwolnienia od kosztów sądowych również ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu przysługuje jedynie osobom, które wykazały, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca w świetle przedstawionego materiału źródłowego nie spełnia tej przesłanki. Skarżący, jak i jego ojciec, z którym pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym dysponują bowiem, jak już wyżej wskazano, środkami finansowymi. Wnioskodawca może więc ustanowić pełnomocnika procesowego w osobie doradcy podatkowego we własnym zakresie. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.